๘. อนุปาทาปรินิพพานสูตร เล่ม ๑๙

๗. ญาณทัสสนสูตร

ว่าด้วยประพฤติพรหมจรรย์เพื่อญาณทัสสนะ

{๑๒๕} [๔๗] ... ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย เราทั้งหลายอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ในพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อญาณทัสสนะ ’...

๘. อนุปทาปริพพานสูตร

ว่าด้วยข้อปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน

{๑๒๖} [๔๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพึงถามเธอทั้งหลาย อย่างนี้ว่า‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ในพระสมณโคดมเพื่อประโยชน์อะไร’ เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้แล้วพึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย เราทั้งหลายอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน ’{๑๒๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกพึงถามเธอทั้งหลาย อย่างนี้ว่า‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ก็หนทางมีไหม ข้อปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพานนั้นมีไหม’ ดังนี้ เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้แล้วพึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย ทางมีอยู่ข้อปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพานก็มีอยู่’

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๑๒๘} ก็ทางเป็นไฉน และข้อปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน เป็นไฉน คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ นี้เป็นทาง นี้เป็นข้อปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้แล้วพึงตอบพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้แล”

จบ อัญญติตถิยเปยยาลวรรคที่ ๕

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ราควิราคสูตร ๒. สังโยชน์นัปปหานสูตร

๓. อนุสยสูตร ๔. อัทธานสูตร

๕. อาสวสูตร ๖. วิชชาวิมุตติสูตร

๗. ญาณทัสสนสูตร ๘. อนุปาทาปรินิพพานสูตร

๖. สุริยเปยยาลวรรค

๑. กัลยาณมิตตสูตร

ว่าด้วยมิตรดีเป็นนิมิตแห่งอริยมรรค

{๑๒๙} [๔๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อดวงอาทิตย์จะขึ้น สิ่งที่มาเบื้องต้น สิ่งที่เป็นนิมิตมาก่อน ก็คือแสงอรุณรุ่ง อย่างนั้นเหมือนกัน สิ่งที่มาเบื้องต้น สิ่งที่เป็นนิมิตมาก่อนเพื่อความเกิดขึ้นแห่งอริยมรรคมีองค์ ๘ ของภิกษุ ก็คือความเป็นผู้มีกัลยาณมิตร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันภิกษุผู้มีกัลยาณมิตรพึงหวังคุณ ข้อนี้ได้ว่า ‘จักเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ จักทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๑๓๐} ก็ภิกษุผู้มีกัลยาณมิตรย่อมเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ย่อมทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้อย่างไรเล่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อความสละคืน ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อความสละคืน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้มีกัลยาณมิตรย่อมเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ย่อมทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้ อย่างนี้แล”

๒. สีลสัมปทาสูตร

ว่าด้วยสีลสัมปทาเป็นนิมิตแห่งอริยมรรค

{๑๓๑} [๕๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อดวงอาทิตย์จะขึ้น สิ่งที่มาเบื้องต้น สิ่งที่เป็นนิมิตมาก่อน ก็คือแสงอรุณรุ่ง อย่างนั้นเหมือนกัน สิ่งที่มาเบื้องต้น สิ่งที่