ปัพพตูปมาสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙

๘. ทุติยมหาสมุททสูตร

ว่าด้วยเปรียบทุกข์ที่หมดไปเท่ากับมหาสมุทร

{๑๗๕๔} [๑๑๒๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนมหาสมุทรพึงถึงความสิ้นไปหมดไป ยังเหลือนํ้า ๒-๓ หยด เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างนํ้าในมหาสมุทรที่สิ้นไปหมดไป กับนํ้า ๒-๓ หยดที่ยังเหลืออยู่อย่างไหนจะมากกว่า”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์เจริญ นํ้าในมหาสมุทรที่สิ้นไปหมดไปมากกว่า นํ้า ๒-๓ หยดที่ยังเหลืออยู่มีประมาณน้อย เมื่อเทียบกับนํ้าในมหาสมุทรที่สิ้นไปหมดไป น้ำ ๒-๓ หยดที่ยังเหลืออยู่ย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ทุกข์ของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ... เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๙. ปฐมปัพพตูปมสูตร

ว่าด้วยเปรียบทุกข์ที่เหลือเท่ากับก้อนหิน

{๑๗๕๕} [๑๑๒๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนชายคนหนึ่งเก็บก้อนหินขนาดเมล็ดผักกาด ๗ ก้อนจากขุนเขาหิมวันต์ เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างก้อนหินขนาดเมล็ดผักกาดที่เขาเก็บไว้ ๗ ก้อน กับขุนเขาหิมวันต์ อย่างไหนจะมากกว่ากัน”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขุนเขาหิมวันค์มากกว่า ก้อนหินขนาดเมล็ดผักกาดที่เขาเก็บไว้ ๗ ก้อนย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ทุกข์ของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ... เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๑๐. ทุติยปัพพตูปมสูตร

ว่าด้วยเปรียบทุกข์ที่หมดไปเท่ากับขุนเขา

{๑๗๕๖} [๑๑๓๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนขุนเขาหิมวันต์พึงถึงความสิ้นไปหมดไป ยังเหลือก้อนหินขนาดเมล็ดผักกาด ๗ ก้อน เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ระหว่างขุนเขาหิมวันต์ที่สิ้นไปหมดไป กับก้อนหินขนาดเมล็ดผักกาดที่ยังเหลืออยู่ ๗ ก้อน อย่างไหนจะมากกว่ากัน”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขุนเขาหิมวันต์ที่สิ้นไปหมดไปมากกว่า ก้อนหินประมาณเท่าเมล็ดผักกาดที่ยังเหลืออยู่ ๗ ก้อนมีประมาณน้อย เมื่อเทียบกับขุนเขาหิมวันต์ที่สิ้นไปหมดไป ก้อนหินขนาดเมล็ดผักกาดที่ยังเหลืออยู่ ๗ ก้อนย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การเปรียบเทียบ หรือแม้ส่วนเสี้ยว”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ทุกข์อันใดของบุคคลผู้เป็นอริยสาวก ผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ ตรัสรู้แล้ว ผู้รู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ที่สิ้นไปหมดไปแล้ว ทุกข์อันนั้นมีมากกว่า ที่ยังเหลือมีประมาณน้อย ย่อมไม่ถึงแม้การนับ แม้การ