ภาวนาสูตร เล่ม ๑๙

สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคมีองค์ ๘ อันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ก็ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคมีองค์ ๘ อันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ก็ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย

๔. ภาวิตสูตร

ว่าด้วยการเจริญสติปัฏฐานเพื่อถึงฝั่ง

{๘๐๒} [๔๐๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง

สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แล อันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง”

๕. สติสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญสติปัฏฐานชื่อว่าผู้มีสติ

{๘๐๓} [๔๐๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติสัมปชัญญะอยู่เถิด นี้เป็นคำสั่งสอนของเราสำหรับเธอทั้งหลาย

ก็อย่างไรเล่า ภิกษุจึงชื่อว่าเป็นผู้มีสติ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อย่างนี้แล ภิกษุจึงชื่อว่าเป็นผู้มีสติดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๐๔} ก็อย่างไรเล่า ภิกษุจึงชื่อว่าเป็นผู้มีสัมปชัญญะ คือ เวทนาเกิดขึ้นอยู่ อันภิกษุในธรรมวินัยนี้ก็รู้แจ้ง ตั้งอยู่ก็รู้แจ้ง ดับไปก็รู้แจ้ง วิตกเกิดขึ้นอยู่ ภิกษุก็รู้แจ้ง ตั้งอยู่ก็รู้แจ้ง ดับไปก็รู้แจ้ง ปัญญาเกิดขึ้นอยู่ ภิกษุก็รู้แจ้ง ตั้งอยู่ก็รู้แจ้ง ดับไปก็รู้แจ้ง อย่างนี้แล ภิกษุจึงชื่อว่าเป็นผู้มีสัมปชัญญะดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเป็นผู้มีสติสัมปชัญญะอยู่เถิด นี้เป็นคำสั่งสอนของเราสำหรับเธอทั้งหลาย”

๖. อัญญาสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญสติปัฏฐาน ๔ หวังผลได้ ๒ อย่าง

{๘๐๕} [๔๐๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...