อินทขีลสูตร เล่ม ๑๙

๙. อินทขีลสูตร

ว่าด้วยผู้รู้อริยสัจหนักแน่นเปรียบเหมือนเสาหิน

{๑๗๒๒} [๑๑๐๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่ไม่รู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา” สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมจะมองหน้า ของสมณะหรือพราหมณ์อื่นด้วยความชื่นชมว่า ‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ย่อมรู้แน่ เมื่อเห็นย่อมเห็นแน่’ เปรียบเหมือนปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายซึ่งเป็นของเบาคอยแต่จะลอยไปตามลม ถูกวางไว้ที่พื้นอันราบเรียบ ลมตะวันออกพึงพัดเอาปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายนั้นไปทางทิศตะวันตกได้ ลมตะวันตกก็พึงพัดเอาไปทางทิศตะวันออกได้ ลมเหนือก็พึงพัดเอาไปทางทิศใต้ได้ ลมใต้ก็พึงพัดเอาไปทางทิศเหนือได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าปุยนุ่นหรือปุยฝ้ายเป็นของเบา

ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่ไม่รู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมจะมองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์อื่นด้วยความชื่นชมว่า ‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ย่อมรู้แน่ เมื่อเห็นย่อมเห็นแน่’ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะไม่เห็นอริยสัจ ๔{๑๗๒๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่รู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่ต้องมองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์อื่นด้วยความชื่นชมว่า ‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ย่อมรู้แน่ เมื่อเห็นย่อมเห็นแน่’ เปรียบเหมือนเสาเหล็กหรือเสาหินที่มีรากลึก ถูกฝังไว้ดีแล้ว ไม่หวั่นไหว ไม่เอนเอียง ถึงแม้ลมฝนอย่างแรงจะพัดมาจากทิศตะวันออก... ทิศตะวันตก... ทิศเหนือ... ทิศใต้ ก็ทำให้เสานั้นสะเทือนสะท้านหวั่นไหวไม่ได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่ารากอยู่ลึก

เพราะเสาถูกฝังไว้ดีแล้ว ฉันใด ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งที่รู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นย่อมไม่ต้องมองหน้าของสมณะหรือพราหมณ์อื่นด้วยความชื่นชมว่า ‘ท่านผู้นี้เมื่อรู้ย่อมรู้แน่ เมื่อเห็นย่อมเห็นแน่’ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าเห็นอริยสัจ ๔ ดีแล้ว อริยสัจ ๔ คืออะไรบ้าง คือ ทุกขอริยสัจ ... ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะฉะนั้นแล เธอทั้งหลายพึงทำความเพียร เพื่อรู้ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

๑๐. วาทัตถิกสูตร

ว่าด้วยผู้ชอบโต้คารมทำให้ผู้รู้อริยสัจหวั่นไหวไม่ได้

{๑๗๒๔} [๑๑๑๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุรูปใดรูปหนึ่งรู้ประจักษ์ตามความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ... นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา’ ถึงแม้สมณะหรือพราหมณ์ผู้มีความต้องการโต้คารม ผู้แสวงหาการโต้คารม จะมาจากทิศตะวันออก... ทิศตะวันตก... ทิศเหนือ... ทิศใต้ด้วยประสงค์ว่าจักยกวาทะของภิกษุนั้น การที่ผู้นั้นจะทำให้ภิกษุนั้นสะเทือนสะท้านหรือหวั่นไหวโดยสหธรรม ได้นั้น ข้อนี้มิใช่ฐานะที่จะมีได้ เปรียบเหมือนเสาหิน ๑๖ ศอก เสาหินนั้นมีรากลึกลงไปข้างล่าง ๘ ศอก โผล่อยู่ข้างบน ๘ ศอก ถึงแม้ลมฝนอย่างแรงจะพัดมาจากทิศตะวันออก... ทิศตะวันตก... ทิศเหนือ... ทิศใต้ ก็ทำให้เสาหินนั้นสะเทือนสะท้านหวั่นไหวไม่ได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่ามีรากอยู่ลึก เพราะเสาหินถูกฝังไว้ดีแล้ว ฉันใด