ธรรมทินนสูตร เล่ม ๑๙

แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไปด้วยปัญญาอันยิ่งเองในปัจจุบันเข้าถึงอยู่มีจำนวนน้อย ก็แต่ว่าภิกษุผู้เป็นโอปปาติกะเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไป จักนิพพานในภพที่เกิดนั้นมีอันไม่กลับมาจากโลกนั้นเป็นธรรมดา มีจำนวนมากกว่า’

มีอีกข้อหนึ่ง ที่อาตมภาพได้ฟังมาได้รับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นโอปปาติกะเพราะโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ สิ้นไปจักนิพพานในภพที่เกิดนั้น มีอันไม่กลับมาจากโลกนั้นเป็นธรรมดา มีจำนวนน้อย ก็แต่ว่าภิกษุผู้เป็นสกทาคามีเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป และเพราะราคะ โทสะ โมหะเบาบาง กลับมาสู่โลกนี้อีกคราวเดียวเท่านั้นแล้ว จักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ มีจำนวนมากกว่า’มีอีกข้อหนึ่ง ที่อาตมภาพได้ฟังมาได้รับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า ‘ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้เป็นพระสกทาคามีเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป และเพราะราคะ โทสะ โมหะเบาบาง กลับมาสู่โลกนี้อีกคราวเดียวเท่านั้นแล้ว จักทำที่สุดแท่งทุกข์ได้ มีจำนวนน้อย ก็แต่ว่าภิกษุผู้เป็นพระโสดาบันเพราะสังโยชน์ ๓ สิ้นไป มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดาเป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า มีจำนวนมากกว่า’ ดังนี้”

๓. ธัมมทินนสูตร

ว่าด้วยธัมมทินนอุบาสกพยากรณ์โสดาปัตติผล

{๑๖๒๕} [๑๐๔๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้พระนครพาราณสี ครั้งนั้น อุบาสกชื่อว่าธัมมทินนะพร้อมด้วยอุบาสก ๕๐๐ คนเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้อใดจะพึงเป็นประโยชน์เกื้อกูล เพื่อความสุขแก่

พวกข้าพระองค์ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดทรงแนะนำพร่ำสอนข้อนั้นแก่พวกข้าพระองค์ด้วยเถิด”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนธัมมทินนะ เพราะฉะนั้นแล ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘พระสูตรเหล่าใดที่ตถาคตตรัสแล้ว เป็นธรรมอันลึกซึ้ง มีเนื้อความอันลึก เป็นโลกุตตระ ประกอบด้วยสุญญตาธรรม เราจักเข้าถึงพระสูตรเหล่านั้นตลอดกาลเป็นนิตย์อยู่’ดูก่อนธัมมทินนะ ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

{๑๖๒๖} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ การที่พวกข้าพระองค์ผู้ยังครองเรือนนอนเบียดลูกอยู่ ยังทาจันทน์แคว้นกาสี ยังใช้มาลา ของหอม และเครื่องลูบไล้ ยังยินดีทองและเงินอยู่ จะเข้าถึงพระสูตรที่พระตถาคตตรัสแล้วซึ่งเป็นธรรมอันลึกซึ้ง มีเนื้อความอันลึก เป็นโลกุตตระ ประกอบด้วยสุญญตาธรรมตลอดกาลเป็นนิตย์อยู่ มิใช่ทำได้โดยง่ายเลย ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดทรงแสดงธรรมอันยิ่งแก่พวกข้าพระองค์ผู้ตั้งอยู่แล้วในสิกขาบท ๕ เถิด”“ดูก่อนธัมมทินนะ เพราะฉะนั้นแล ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า “เราทั้งหลายจักเป็นผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ... ในพระธรรม ... ในพระสงฆ์ ... จักเป็นผู้ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว ... ดูก่อนธัมมทินนะ ท่านทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โสตาปัตติยังคะ ๔ ประการเหล่าใดที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้ว ธรรมเหล่านั้นก็มีอยู่ในพวกข้าพระองค์ และพวกข้าพระองค์ก็เห็นประจักษ์ในธรรมเหล่านั้น เพราะว่าพวกข้าพระองค์ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว...”“ดูก่อนธัมมทินนะ เป็นลาภของท่านทั้งหลาย ท่านทั้งหลายได้ดีแล้วโสดาปัตติผลอันท่านทั้งหลายพยากรณ์แล้ว”

๔. คิลานสูตร

ว่าด้วยการปลอบใจผู้ป่วยใกล้ตาย

{๑๖๒๗} [๑๐๕๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ก็สมัยนั้น ภิกษุจำนวนมากช่วยกันทำจีวรกรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่ด้วยประสงค์ว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีจีวรเสร็จแล้วจักได้เสด็จหลีกไปสู่ที่จาริกโดยล่วงสามเดือน”

พระเจ้ามหานามศากยราชได้ทรงสดับข่าวว่า “ภิกษุจำนวนมากช่วยกันทำจีวรกรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่ด้วยประสงค์ว่า ‘พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีจีวรเสร็จแล้วจักได้เสด็จหลีกไปสู่ที่จาริกโดยล่วงสามเดือน” จึงลำดับนั้น พระเจ้ามหานามศากยราชเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ หม่อมฉันได้ยินมาว่า ‘ภิกษุจำนวนมากช่วยกันทำจีวรกรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้าอยู่ด้วยประสงค์ว่า ‘พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีจีวรเสร็จแล้วจักได้เสด็จหลีกไปสู่ที่จาริกโดยล่วงสามเดือน’

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เรื่องนี้หม่อมฉันยังไม่ได้ฟังยังไม่ได้รับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ‘อุบาสกผู้มีปัญญา พึงกล่าวสอนอุบาสกผู้มีปัญญาซึ่งป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนา”{๑๖๒๘} “ดูก่อนมหานาม อุบาสกผู้มีปัญญาพึงปลอบใจอุบาสกผู้มีปัญญา ซึ่งป่วยเป็นไข้หนัก ได้รับทุกขเวทนาด้วยธรรมเป็นที่ตั้งแห่งความเบาใจ ๔ ประการว่า ‘ท่านจงเบาใจเถิด ท่านมีความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... มีศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว ...’