ลิจฉวีสูตร เล่ม ๑๙

๑๐. นันทกลิจฉวีสูตร

ว่าด้วยผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเป็นโสดาบัน

{๑๕๘๐} [๑๐๒๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลาป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี ครั้งนั้น มหาอำมาตย์ของเจ้าลิจฉวีชื่อนันทกะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง จึงพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสกะนันทกอำมาตย์ของเจ้าลิจฉวีว่า

{๑๕๘๑} “ดูก่อนนันทกะ อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการจัดเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้าธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์... ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ... เป็นไปเพื่อสมาธิ ดูก่อนนันทกะ อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลจัดเป็นโสดาบัน มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า{๑๕๘๒} ดูก่อนนันทกะ ก็แลอริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้เป็นผู้ประกอบด้วยอายุทั้งที่เป็นทิพย์ ทั้งที่เป็นของมนุษย์

เป็นผู้ประกอบด้วยวรรณะทั้งที่เป็นทิพย์ ทั้งที่เป็นของมนุษย์ เป็นผู้ประกอบด้วยสุข ทั้งที่เป็นทิพย์ ทั้งที่เป็นของมนุษย์ เป็นผู้ประกอบด้วยยศทั้งที่เป็นทิพย์ ทั้งที่เป็นของมนุษย์ เป็นผู้ประกอบด้วยความเป็นใหญ่ทั้งที่เป็นทิพย์ ทั้งที่เป็นของมนุษย์ ดูก่อนนันทกะ ก็เราได้ฟังจากสมณะหรือพราหมณ์อื่น จึงกล่าวเรื่องนั้นหามิได้ความจริง เรารู้เอง ทราบเอง จึงกล่าวเรื่องนั้น”{๑๕๘๓} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว บุรุษคนหนึ่งได้กล่าวกะนันทกมหาอำมาตย์ของเจ้าลิจฉวีว่า “ถึงเวลาอาบนํ้าแล้ว ท่านผู้เจริญ”

นันทกมหาอำมาตย์กล่าวว่า “ดูก่อนพนาย บัดนี้ยังไม่ควรจะอาบนํ้าภายนอก แต่ควรที่จะอาบนํ้าภายในคือความเลื่อมใสในพระผู้มีพระภาคเจ้าก่อน”

จบ สรกานิวรรคที่ ๓

รวบพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. ปฐมมหานามสูตร ๒. ทุติยมหานามสูตร

๓. โคธาสักกสูตร ๔. ปฐมสรกานิสักกสูตร

๕. ทุติยสรกานิสักกสูตร ๖. ปฐมอนาถปิณฑิกสูตร

๗. ทุติยอนาถปิณฑิกสูตร ๘. ปฐมภยเวรูปสันตสูตร

๙. ทุติยภยเวรูปสันตสูตร ๑๐. นันทกลิจฉวีสูตร

๔. ปุญญาภินันทวรรค

๑. ปฐมปุญญาภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการ สูตรที่ ๑

{๑๕๘๔} [๑๐๒๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศล อันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘อิติปิ โส ภะคะวา ... ภะคะวาติ แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ... ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๑อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรมว่า ‘สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม ... วิญญูหีติ พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว... อันวิญญูชนพึงรู้ได้เฉพาะตน’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๒อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ว่า ‘สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ ... โลกัสสาติ พระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้ปฏิบัติดีแล้ว ... เป็นเนื้อนาบุญของชาวโลกที่ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๓อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด... เป็นไปเพื่อสมาธิ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๔