อภิสันทสูตร ที่ ๓ เล่ม ๑๙

บุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข มีประมาณเท่านี้’ ดังนี้ มิใช่ทำได้โดยง่าย โดยที่แท้ห้วงบุญห้วงกุศลย่อมถึงความนับว่าเป็นกองบุญใหญ่ที่จะนับจะประมาณมิได้ ฉันนั้นเหมือนกันพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า

แม่น้ำเป็นอันมากที่หมู่คือคณะนรชนเสพอาศัยแล้วย่อม {๑๖๑๐} ไหลไปสู่สาครซึ่งเป็นห้วงนํ้าใหญ่ เป็นทะเลหลวงซึ่งจะประมาณมิได้ เป็นที่ขังนํ้าขนาดใหญ่ มีสิ่งที่น่ากลัวมากเป็นที่อยู่ของหมู่รัตนะ ฉันใดสายธารแห่งบุญย่อมไหลไปสู่นรชนผู้เป็นบัณฑิต ผู้ให้ข้าว น้ำ ผ้า ที่นอน ที่นั่งและเครื่องปูลาด เหมือนแม่น้ำไหลไปสู่สาคร ฉันนั้นเหมือนกัน

๓. ตติยอภิสันทสูตร

ว่าด้วยห้วงบุญกุศล ๔ ประการ สูตรที่ ๓

{๑๖๑๑} [๑๐๓๙] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขมี ๔ ประการนี้ ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ

อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้าว่า ‘อิติปิ โส ภะคะวา ... ภะคะวาติ’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๑อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระธรรมว่า ‘สวากขาโต ภะคะวะตา ธัมโม ... วิญญูหีติ’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๒

อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระสงฆ์ว่า ‘สุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ ... โลกัสสาติ’ ดังนี้ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๓อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกเป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความดับ เป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความรู้แจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ นี้เป็นห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุขประการที่ ๔ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข ๔ ประการนี้แล

{๑๖๑๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ใคร ๆ จะนับประมาณบุญของอริยสาวกผู้ประกอบด้วยห้วงบุญห้วงกุศล ๔ ประการนี้ว่า ‘ห้วงบุญห้วงกุศลอันเป็นปัจจัยนำมาซึ่งความสุข มีประมาณเท่านี้’ มิใช่ทำได้โดยง่าย โดยที่แท้ห้วงบุญห้วงกุศลย่อมถึงการนับว่าเป็นกองบุญใหญ่ที่จะนับจะประมาณมิได้”พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า

ผู้ใดต้องการบุญจึงตั้งมั่นในกุศล {๑๖๑๓} เจริญมรรคเพื่อบรรลุอมตธรรม ผู้นั้นเป็นผู้บรรลุธรรมที่เป็นสาระ ยินดีในธรรมเป็นที่สิ้นไป ย่อมไม่หวั่นไหวในเมื่อมัจจุราชมาถึง

๔. ปฐมมหัทธนสูตร

ว่าด้วยผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเป็นผู้มั่งคั่ง

{๑๖๑๔} [๑๐๔๐] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการเราเรียกว่าเป็นผู้มั่งคั่ง มีทรัพย์มาก มีโภคะมาก มียศใหญ่ ธรรม ๔ ประการคืออะไรบ้าง คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ประกอบด้วยความเลื่อมใส