กัณฏกีสูตร ที่ ๑ เล่ม ๑๙

{๑๒๗๑} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย เราได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ เราพิจารณาเห็นกายในกาย มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ เราพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... เราพิจารณาเห็นจิตในจิต ... เราพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ดูก่อนผู้มีอายุทั้งหลาย เราได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้แล อนึ่ง เพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งสติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้ เราจึงได้รู้ธรรมที่ต่ำโดยความเป็นธรรมที่ต่ำ รู้ธรรมปานกลางโดยความเป็นธรรมปานกลาง รู้ธรรมที่ประณีตโดยความเป็นธรรมที่ประณีต”

๔. ปฐมกัณฏกีสูตร

ว่าด้วยธรรมที่พระเสขะพึงเข้าถึง

{๑๒๗๒} [๙๐๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระอนุรุทธะ ท่านพระสารีบุตร และท่านพระมหาโมคคัลลานะอยู่ที่กัณฏกีวัน ใกล้เมืองสาเกต ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาโมคคัลลานะออกจากที่หลีกเร้นแล้วเข้าไปหาท่านพระอนุรุทธะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระอนุรุทธะ ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้วจึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วท่านพระสารีบุตรได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะ ธรรมเหล่าไหน อันภิกษุผู้เป็นเสขะพึงเข้าถึงอยู่”{๑๒๗๓} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ อันภิกษุผู้เป็นเสขะพึงเข้าถึงอยู่ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อม

พิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันภิกษุผู้เป็นเสขะพึงเข้าถึงอยู่”

๕. ทุติยกัณฏกีสูตร

ว่าด้วยธรรมที่พระอเสขะพึงเข้าถึง

{๑๒๗๔} [๙๐๓] เรื่องเกิดขึ้นที่เมืองสาเกต ...

ท่านพระสารีบุตรนั่งเรียบร้อยแล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะ ธรรมเหล่าไหนอันภิกษุผู้เป็นอเสขะพึงเข้าถึงอยู่”{๑๒๗๕} ท่านพระอนุรุทธะตอบว่า “ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ อันภิกษุผู้เป็นอเสขะพึงเข้าถึงอยู่ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ย่อมพิจารณาเห็นกายในกาย... ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนา... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิต... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรม มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกอยู่ท่านสารีบุตร สติปัฏฐาน ๔ เหล่านี้อันภิกษุผู้เป็นอเสขะพึงเข้าถึงอยู่”

๖. ตติยกัณฏกีสูตร

ว่าด้วยการบรรลุภาวะแห่งมหาอภิญญา

{๑๒๗๖} [๙๐๔] เรื่องเกิดขึ้นที่เมืองสาเกต ...

ท่านพระสารีบุตรนั่งเรียบร้อยแล้วได้ถามท่านพระอนุรุทธะว่า “ท่านอนุรุทธะได้ถึงความเป็นผู้มีอภิญญามากเพราะเจริญ เพราะทำให้มากซึ่งธรรมเหล่าไหน”