วิตถารสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

๕. ปฐมวิตถารสูตร

ว่าด้วยความเป็นพระอริยบุคคลระดับต่าง ๆ

{๘๘๒} [๔๘๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล

{๘๘๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นอรหันต์เพราะอินทรีย์ ๕ ประการนี้แล เต็มบริบูรณ์เป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอรหันต์ เป็นอนาคามีผู้อุปหัจจปรินิพพายีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายี เป็นอนาคามีผู้อสังขารปรินิพพายีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอนาคามีผู้อุปหัจจปรินิพพายี เป็นอนาคามีผู้สสังขารปรินิพพายีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอนาคามี ผู้อสังขารปรินิพพายี เป็นอนาคามีผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอนาคามีผู้สสังขารปรินิพพายีเป็นสกทาคามีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอนาคามี ผู้อุทธังโสโตอกนิฏฐคามี เป็นโสดาบันเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของสกทาคามี เป็นโสดาบันผู้ธัมมานุสารีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของโสดาบัน เป็นโสดาบันผู้สัทธานุสารีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของโสดาบันผู้ธัมมานุสารี”

๖. ทุติยวิตถารสูตร

ว่าด้วยความต่างแห่งผลเพราะความต่างแห่งอินทรีย์

{๘๘๔} [๔๘๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการคือ อะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล

{๘๘๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นอรหันต์เพราะอินทรีย์ ๕ ประการนี้แล เต็มบริบูรณ์ เป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอรหันต์ ... เป็นโสดาบันผู้สัทธานุสารีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของโสดาบันผู้ธัมมานุสารีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความต่างแห่งผลย่อมมีเพราะความต่างแห่งอินทรีย์ ความต่างแห่งบุคคลย่อมมีเพราะความต่างแห่งผลดังพรรณนามาฉะนี้”

๗. ตติยวิตถารสูตร

ว่าด้วยอินทรีย์ ๕ ไม่เป็นหมัน

{๘๘๖} [๔๘๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้ ๕ ประการ คืออะไรบ้าง คือ สัทธินทรีย์ ... ปัญญินทรีย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๕ ประการนี้แล

{๘๘๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลเป็นอรหันต์เพราะอินทรีย์ ๕ ประการนี้แล เต็มบริบูรณ์ เป็นอนาคามีผู้อันตราปรินิพพายีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าอินทรีย์ของอรหันต์ ... เป็นโสดาบันผู้สัทธานุสารีเพราะอินทรีย์ ๕ ยังอ่อนกว่าโสดาบันผู้ธัมมานุสารีดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลผู้บำเพ็ญอรหัตตมรรคให้บริบูรณ์ย่อมได้บรรลุอรหัตตผล บุคคลผู้บำเพ็ญมรรค ๓ ที่เหลือให้บริบูรณ์ย่อมได้บรรลุผลทั้ง ๓ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากล่าวอินทรีย์ ๕ ว่าไม่เป็นหมันเลย ดังพรรณนามาฉะนี้”