กุมภสูตร เล่ม ๑๙

๖. ทุติยอสัปปุริสสูตร

ว่าด้วยอสัตบุรุษและสัตบุรุษที่ยิ่งกว่า

{๗๓} [๒๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอสัตบุรุษและอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่า อสัตบุรุษแก่เธอทั้งหลาย จักแสดงสัตบุรุษและสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้นดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๗๔} ก็อสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้มีมิจฉาทิฏฐิ ... มีมิจฉาสมาธิ บุคคลนี้เรียกว่าอสัตบุรุษ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๗๕} ก็อสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มีมิจฉาทิฏฐิ ... มีมิจฉาสมาธิ มีมิจฉาญาณะ มีมิจฉาวิมุตติ บุคคลนี้เรียกว่าอสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าอสัตบุรุษดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๗๖} ก็สัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้มีสัมมาทิฏฐิ ... มีสัมมาสมาธิ บุคคลนี้เรียกว่าสัตบุรุษ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๗๗} ก็สัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษเป็นไฉน คือ บุคคลบางคนในโลกนี้เป็นผู้มีสัมมาทิฏฐิ ... มีสัมมาสมาธิ มีสัมมาญาณะ มีสัมมาวิมุตติ บุคคลนี้เรียกว่าสัตบุรุษที่ยิ่งกว่าสัตบุรุษ”

๗. กุมภสูตร

ว่าด้วยธรรมเครื่องรองรับจิต

{๗๘} [๒๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนหม้อที่ไม่มีที่รองย่อมกลิ้งไปได้ง่าย ที่มีที่รองย่อมกลิ้งไปได้ยาก ฉันใด จิตก็ฉันนั้นเหมือนกัน ที่ไม่มีเครื่องรองรับ ย่อมเปลี่ยนไปได้ง่าย ที่มีเครื่องรองรับย่อมเปลี่ยนไปได้ยาก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๗๙} ก็อะไรเล่าเป็นเครื่องรองรับจิต คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ คือ สัมมาทิฏฐิ... สัมมาสมาธิ นี้แลเป็นเครื่องรองรับจิตดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๐} เปรียบเหมือนหม้อที่ไม่มีที่รองย่อมกลิ้งไปได้ง่าย ที่มีที่รองย่อมกลิ้งไปได้ยาก ฉันใด จิตก็ฉันนั้นเหมือนกัน ที่ไม่มีเครื่องรองรับ ย่อมเปลี่ยนไปได้ง่าย ที่มีเครื่องรองรับย่อมเปลี่ยนไปได้ยาก”

๘. สมาธิสูตร

ว่าด้วยอริยสัมมาสมาธิ

{๘๑} [๒๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงอริยสัมมาสมาธิที่มีเหตุปัจจัย มีเครื่องประกอบแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๒} ก็อริยสัมมาสมาธิที่มีเหตุปัจจัย มีเครื่องประกอบเป็นไฉน คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๘๓} ความที่จิตมีอารมณ์เป็นอันเดียว ความที่จิตมีเครื่องประกอบด้วยองค์ ๗ ประการเหล่านี้ นี้เรียกว่าอริยสัมมาสมาธิที่มีเหตุปัจจัยบ้าง ที่มีเครื่องประกอบบ้าง

๙. เวทนาสูตร

ว่าด้วยเจริญอริยมรรคเพื่อกำหนดรู้เวทนา

{๘๔} [๒๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนามี ๓ ประการนี้ ๓ ประการคืออะไรบ้าง คือ สุขเวทนา ๑ ทุกขเวทนา ๑ อทุกขมสุขเวทนา ๑ เวทนามี ๓ ประการนี้แล