พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย · มัคคสังยุต
อุทธัมภาคิยสูตรที่ ๑ เล่ม ๑๙
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๑–๓๕๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗๓/๗๔ ในมัคคสังยุตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค มัคคสังยุต อุทธัมภาคิยสูตรที่ ๑ (ฉบับหลวง เล่ม ๑๙ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๙ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๓๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๙)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๙ หน้า ๑๑๖–๑๑๗
(๑) สักกายทิฏฐิ (๒) วิจิกิจฉา
(๓) สีลัพพตปรามาส (๔) กามฉันทะ
(๕) พยาบาท
{๓๕๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย โอรัมภาคิยสังโยชน์ มี ๕ อย่างนี้แล
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ อย่างนี้แล ...”
๑๐. อุทธัมภาคิยสูตร
ว่าด้วยอุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕
[๑๘๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
{๓๕๑} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุทธัมภาคิยสังโยชน์ คือ สังโยชน์เบื้องสูงมี ๕ อย่างนี้ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
(๑) รูปราคะ (๒) อรูปราคะ
(๓) มานะ (๔) อุทธัจจะ
(๕) อวิชชา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุทธัมภาคิยสังโยชน์มี ๕ อย่างนี้แล
- ๑โอรัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องตํ่า หรือกิเลสที่ผูกมัดสัตว์ไว้ในภพเบื้องตํ่า ๕ คือ (๑) สักกายทิฏฐิ ความเห็นเป็นเหตุถือตัวถือตน (๒) วิจิกิจฉา ความสงสัย (๓) สีลัพพตปรามาส ความเชื่อถือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ด้วยอำนาจศีลพรต (๔) กามฉันทะ ความพอใจในกาม (๕) พยาบาท ความคิดแก้แค้นผู้อื่น {ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๕/๓๑๒, ม.มู.อ. ๒/๒๒}
- ๒อุทธัมภาคิยสังโยชน์ สังโยชน์เบื้องสูง หรือกิเลสที่ผูกมัดสัตว์ไว้ในภพเบื้องสูง ๕ คือ (๑) รูปราคะ ความติดอยู่ในรูปภพ (๒) อรูปราคะ ความติดอยู่ในอรูปภพ (๓) มานะ ความถือตัวว่าเป็นนั่น เป็นนี่ (๕) อุทธัจจะ ความฟุ้งซ่าน (๕) อวิชชา ความหลงอันเป็นเหตุไม่รู้จริง {ที.ปา. (แปล) ๑๑/๓๑๕/๓๑๒}
{๓๕๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละอุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕ อย่างนี้แล อริยมรรคมีองค์ ๘ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อความสละคืน ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อความสละคืน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละอุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕ อย่างนี้แล”
วิธีกำจัดอุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕
เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...
{๓๕๓} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุทธัมภาคิยสังโยชน์ คือ สังโยชน์เบื้องสูงมี ๕ อย่างนี้ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ
(๑) รูปราคะ (๒) อรูปราคะ
(๓) มานะ (๔) อุทธัจจะ
(๕) อวิชชา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อุทธัมภาคิยสังโยชน์มี ๕ อย่างนี้แล
{๓๕๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อกำหนดรู้ เพื่อความสิ้นไป เพื่อละอุทธัมภาคิยสังโยชน์ ๕ อย่างนี้แล อริยมรรคมีองค์ ๘ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันมีการกำจัดราคะเป็นที่สุด มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันมีการกำจัดราคะเป็นที่สุด มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด ...
จบ อุทธัมภาคิยสูตรที่ ๑