รุกขสูตร เล่ม ๑๙

อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีล เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล จึงถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย”

๔. รุกขสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยต้นไม้ที่ล้มลงไปทางที่เอนไป

[๑๕๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๗๖} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ต้นไม้ที่น้อมไปทางทิศปราจีน โน้มไปทางทิศปราจีน โอนไปทางทิศปราจีน ต้นไม้นั้นเมื่อถูกตัดรากแล้ว ก็จักล้มลงไปทางทิศที่มันน้อมโน้มโอนไป แม้ฉันใด {๒๗๗} ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ย่อมเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน ฉันนั้นเหมือนกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แลย่อมเป็นผู้น้อมไปสู่นิพพาน โน้มไปสู่นิพพาน โอนไปสู่นิพพาน”

๕. กุมภสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยหม้อนํ้าที่ควํ่า

[๑๕๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๗๘} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หม้อนํ้าที่คว่ำย่อมระบายนํ้าออกอย่างเดียว ไม่ให้ไหลกลับเข้าไป แม้ฉันใด {๒๗๙} ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ ย่อมระบายอกุศลธรรมอันเลวทรามออกอย่างเดียว ไม่ให้กลับคืนมาได้ ฉันนั้นเหมือนกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า ย่อมระบายอกุศลธรรมอันเลวทรามออกอย่างเดียว ไม่ให้กลับคืนมาได้ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล ย่อมระบายอุกศลธรรม<*> อันเลวทรามออกอย่างเดียว ไม่ให้กลับคืนมาได้”

๖. สูกสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยเดือยข้าว

[๑๕๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๒๘๐} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเดือยข้าวสาลีหรือเดือยข้าวเหนียว ที่บุคคลตั้งไว้ไม่ตรงจักตำมือหรือเท้าที่เข้าไปกระทบเข้าหรือทำให้ห้อเลือดเอาได้ ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะเดือยข้าวนั้นวางไว้ตรงฉันใด {๒๘๑} ภิกษุนั้นก็ฉันนั้นเหมือนกัน จักทำลายอวิชชา จักทำวิชชาให้เกิด