มหานามสูตร เล่ม ๑๙

อีกข้อหนึ่ง ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว อันไม่ขาด ... เป็นไปเพื่อสมาธิ เทวดาทั้งหลายผู้ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้ว จุติจากอัตภาพนี้แล้วได้ไปเกิดในภพนั้น ย่อมมีความคิดอย่างนี้ว่า ‘พวกเราประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้วเห็นปานใด จึงจุติจากอัตภาพนั้นแล้วได้มาเกิดในที่นี้ แม้อริยสาวกผู้ประกอบด้วยศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้วเห็นปานนั้น ก็ย่อมมาเกิดในสำนักพวกเทวดา ดังจะร้องเชิญว่า ‘มาเถิด’ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เทวดาทั้งหลายผู้ดีใจอยู่ในที่ประชุมย่อมกล่าวถึงบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แล”

๗. มหานามสูตร

ว่าด้วยคุณสมบัติของอุบาสก

{๑๕๙๐} [๑๐๓๓] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้นแล พระเจ้ามหานามศากยราช เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วทรงถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล บุคคลจึงจะชื่อว่าเป็นอุบาสก”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนมหาบพิตร บุคคลผู้ถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นสรณะ ถึงพระธรรมว่าเป็นสรณะ ถึงพระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล บุคคลจึงจะชื่อว่าเป็นอุบาสก”

{๑๕๙๑} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไร อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล”

“ดูก่อนมหาบพิตร อุบาสกเป็นผู้งดเว้นจากปาณาติบาต เป็นผู้งดเว้นจากอทินนาทาน เป็นผู้งดเว้นจากกาเมสุมิจฉาจาร เป็นผู้งดเว้นจากมุสาวาท เป็นผู้งดเว้นจากสุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศีล”{๑๕๙๒} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไร อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา”

“ดูก่อนมหาบพิตร อุบาสกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีศรัทธา คือ เชื่อพระปัญญาตรัสรู้ของพระตถาคตว่า ‘แม้เพราะเหตุนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ... ทรงเป็นผู้จำแนกธรรม’ ดังนี้ ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยศรัทธา”{๑๕๙๓} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไร อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ”

“ดูก่อนมหาบพิตร อุบาสกในธรรมวินัยนี้มีจิตปราศจากความตระหนี่อันเป็นมลทิน มีจาคะอันสละแล้ว มีฝ่ามืออันชุ่ม ยินดีในการเสียสละ เป็นผู้ควรแก่การขอ ยินดีในการจำแนกแจกทาน อยู่ครองเรือน ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยจาคะ”{๑๕๙๔} “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ด้วยเหตุเพียงเท่าไร อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา”

“ดูก่อนมหาบพิตร อุบาสกในธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีปัญญา คือ ประกอบด้วยปัญญาที่ตามเห็นความเกิดและความดับ เป็นปัญญาประเสริฐ เป็นไปเพื่อความรู้แจ้งแทงตลอด เป็นหนทางจะให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล อุบาสกจึงจะชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยปัญญา”

๘. วัสสสูตร

ว่าด้วยธรรมที่เป็นไปเพื่อความสิ้นอาสวะ

{๑๕๙๕} [๑๐๓๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนเมื่อฝนลูกเห็บตกลงบนภูเขา นํ้านั้นไหลไปตามที่ลุ่ม ย่อมยังซอกเขา ลำธาร ลำห้วยให้เต็ม ซอกเขา ลำธาร ลำห้วยเต็มแล้วย่อมยังหนองให้เต็ม หนองเต็มแล้วย่อมยังบึงให้เต็ม บึงเต็มแล้วย่อมยังแม่น้ำน้อยให้เต็ม แม่นํ้าน้อยเต็มแล้วย่อมยังแม่น้ำใหญ่ให้เต็ม แม่น้ำใหญ่เต็มแล้วย่อมยังสมุทรสาครให้เต็ม ฉันใด ความเลื่อมใสอันไม่หวั่นไหวในพระพุทธเจ้า ในพระธรรม ในพระสงฆ์ และศีลที่พระอริยเจ้าใคร่แล้วของอริยสาวกอันใด ธรรมเหล่านี้เมื่อไหลไปถึงฝั่ง ย่อมเป็นไปเพื่อความสิ้นอาสวะ ฉันนั้นเหมือนกัน”

๙. กาฬิโคธาสูตร

ว่าด้วยองค์คุณของพระโสดาบัน

{๑๕๙๖} [๑๐๓๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ นิโครธาราม ใกล้พระนครกบิลพัสดุ์ แคว้นสักกะ ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงครองอันตรวาสกแล้วทรงถือบาตรจีวรเสด็จเข้าไปยังนิเวศน์ของเจ้าสากิยานีนามว่ากาฬิโคธา ประทับนั่งบนอาสนะที่เขาปูถวาย พระนางกาฬิโคธาสากิยานีเสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วทรงถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าประทับนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงได้ตรัสกะพระนางกาฬิโคธาสากิยานีว่า