หิมวันตสูตร เล่ม ๑๙

๒. โพชฌังคสังยุต

๑. ปัพพตวรรค

๑. หิมวันตสูตร

ว่าด้วยผู้เจริญโพชฌงค์ถึงความเป็นใหญ่ในธรรมทั้งหลาย

{๓๕๕} [๑๘๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกนาคอาศัยขุนเขาชื่อหิมวันต์ จึงทำร่างกายให้เติบโต ให้มีกำลังแข็งแรงได้ ครั้นทำร่างกายให้เติบโต ให้มีกำลังแข็งแรงที่ขุนเขานั้นแล้ว จึงลงสู่บึงน้อยได้ ครั้นลงสู่บึงน้อยได้แล้ว จึงลงสู่บึงใหญ่ได้ ครั้นลงสู่บึงใหญ่ได้แล้ว จึงลงสู่แม่น้ำน้อยได้ ครั้นลงสู่แม่นํ้าน้อยได้แล้ว จึงลงสู่แม่นํ้าใหญ่ได้ ครั้นลงสู่แม่นํ้าใหญ่ได้แล้ว จึงลงสู่มหาสมุทรสาครได้ นาคเหล่านั้นย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ทางร่างกายในมหาสมุทรสาครนั้น แม้ฉันใด ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลแล้ว เจริญโพชฌงค์ ๗ ทำให้มากซึ่งโพชฌงค์ ๗ อยู่ ย่อมถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน

{๓๕๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลแล้ว เจริญโพชฌงค์ ๗ ทำให้มากซึ่งโพชฌงค์ ๗ อยู่อย่างไรเล่า จึงถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสติสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ย่อมเจริญธัมมวิจยสัมโพชฌงค์... วิริยสัมโพชฌงค์... ปีติสัมโพชฌงค์... ปัสสัทธิสัมโพชฌงค์... สมาธิสัมโพชฌงค์... อุเบกขาสัมโพชฌงค์อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุอาศัยศีล ตั้งอยู่ในศีลแล้ว เจริญโพชฌงค์ ๗ ทำให้มากซึ่งโพชฌงค์ ๗ อยู่อย่างนี้แล จึงถึงความเป็นใหญ่ไพบูลย์ในธรรมทั้งหลาย”

๒. กายสูตร

ว่าด้วยอาหารของนิวรณ์ ๕

{๓๕๗} [๑๘๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายนี้มีอาหารเป็นที่ตั้ง ดำรงอยู่ได้เพราะอาศัยอาหาร ไม่มีอาหารก็ดำรงอยู่ไม่ได้ฉันใด แม้นิวรณ์ ๕ ก็มีอาหารเป็นที่ตั้ง ดำรงอยู่ได้เพราะอาศัยอาหาร ไม่มีอาหารก็ดำรงอยู่ไม่ได้ ฉันนั้นเหมือนกัน

{๓๕๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อะไรเล่าเป็นอาหารเพื่อความเกิดขึ้นแห่งกามฉันท์ (ความพอใจรักใคร่ในกาม) ที่ยังไม่เกิด หรือเพื่อความเจริญไพบูลย์เต็มที่แห่งกามฉันทะที่เกิดขึ้นแล้ว ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สุภนิมิต มีอยู่ การทำให้มากซึ่งอโยนิโสมนสิการ (การทำในใจโดยไม่แยบคาย) ในสุภนิมิตนั้น นี้เป็นอาหารเพื่อความเกิดขึ้นแห่งกามฉันทะที่ยังไม่เกิด หรือเพื่อความเจริญไพบูลย์เต็มที่แห่งกามฉันทะที่เกิดขึ้นแล้ว