เสทกสูตร ที่ ๒ เล่ม ๑๙

{๗๖๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอพึงเสพสติปัฏฐานด้วยคิดว่า ‘เราจักรักษาตน’ พึงช่องเสพสติปัฏฐานด้วยคิดว่า ‘เราจักรักษาผู้อื่น’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้รักษาตนชื่อว่ารักษาผู้อื่น ผู้รักษาผู้อื่นชื่อว่ารักษาตน”

๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร

ว่าด้วยกายคฅาสติ

{๗๖๓} [๓๘๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่นิคมของชาวสุมภะชื่อเสทกนิคม ในสุมภชนบท ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว

{๗๖๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนหมู่มหาชนได้ทราบข่าวว่า ‘นางงามชนบท นางงามชนบท’ จึงมาชุมนุมกัน ก็นางงามชนบทนั้นอ่อนช้อยอย่างยิ่งในการฟ้อนรำ อ่อนหวานอย่างยิ่งในการขับร้อง หมู่มหาชนได้ทราบข่าวว่า ‘นางงามชนบทจะฟ้อนรำจะขับร้อง’ จึงมาชุมนุมกันมีประมาณมากยิ่งขึ้น ต่อจากนั้นได้บอกกะบุรุษคนหนึ่งผู้ยังอยากมีชีวิตอยู่ ยังไม่อยากตาย ยังรักสุขเกลียดทุกข์อยู่ซึ่งมาด้วยอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนบุรุษผู้เจริญ ภาชนะนํ้ามันที่เต็มเปี่ยมนี้ท่านต้องประคับประคองไปในระหว่างที่ประชุมใหญ่กับนางงามชนบท และจักมีคนคอยเงื้อดาบติดตามท่านไปข้างหลัง ๆ ท่านทำน้ำมันหกแม้หน่อยหนึ่งตรงไหน เขาจักเด็ดศีรษะท่าน ให้ตกไปตรงนั้นทีเดียว’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน บุรุษผู้นั้นจะไม่ใส่ใจถึงภาชนะนํ้ามันโน้น แล้วพึงประมาท ในภายนอกหรือหนอ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ไม่ใช่อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า”

{๗๖๕} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราแต่งอุปมานี้ เพื่อให้เข้าใจเนื้อความชัดเจนขึ้น เนื้อความในข้อนี้มีอย่างนี้ {๗๖๖} คำว่า ‘ภาชนะนํ้ามันที่เต็มเปี่ยม’ เป็นชื่อของกายคตาสติ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘กายคตาสติจักเป็นสิ่งอันเราเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ทำให้เป็นดุจยาน ทำให้เป็นที่ตั้ง ทำไม่หยุด สั่งสมแล้ว ปรารภดีแล้ว’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล”

จบ นาลันทวรรคที่ ๒

รวมพระสุตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มหาปุริสสูตร ๒. นาลันทสูตร

๓. จุนทสูตร ๔. อุกกเจลสูตร

๕. พาหิยสูตร ๖. อุตติยสูตร

๗. อริยสูตร ๘. พรหมสูตร

๙. เสทกกสูตร ๑๐. ชนปทกัลยาณีสูตร

๓. สีลัฏฐิติวรรค

๑. สีลสูตร

ว่าด้วยกุศลศีล

{๗๖๗} [๓๘๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์กับท่านพระภัททะอยู่ที่กุกกุฏาราม ใกล้เมืองปาฏลีบุตร ครั้งนั้นแล ท่านพระภัททะออกจากที่หลีกเร้นในเวลาเย็น แล้วเข้าไปหาท่านพระอานนท์ถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้ปราศรัยกับท่านพระอานนท์ ครั้นผ่านการปราศรัยพอให้ระลึกถึงกันไปแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วได้พูดกะท่านพระอานนท์ว่า {๗๖๘} “ดูก่อนท่านอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลเหล่าใด อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว ศีลที่เป็นกุศลเหล่านั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว มีประโยชน์เพื่ออะไร”ท่านพระอานนท์กล่าวว่า “ดี ๆ ท่านภัททะ ท่านช่างคิด ช่างเฉียบแหลม ช่างไต่ถามดี ก็ท่านถามอย่างนี้ว่า ‘ดูก่อนท่านอานนท์ ศีลที่เป็นกุศลเหล่าใด อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว ศีลที่เป็นกุศลเหล่านี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว มีประโยชน์เพื่ออะไร’ ดังนี้ใช่ไหม”

“ใช่อย่างนั้น ท่านผู้มีอายุ”

{๗๖๙} “ดูก่อนท่านภัททะ ศีลที่เป็นกุศลเหล่าใดอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้ว ศีลที่เป็นกุศลเหล่านี้พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วเพียงเพื่อเจริญสติปัฏฐาน ๔ สติปัฏฐาน ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ย่อมพิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ย่อมพิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ... ย่อมพิจารณาเห็นธรรมในธรรมอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ดูก่อน