มารสูตร เล่ม ๑๙

(๑) จักรแก้ว (๒) ช้างแก้ว

(๓) ม้าแก้ว (๔) แก้วมณี

(๕) นางแก้ว (๖) คฤหบดีแก้ว

(๗) ปริณายกแก้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะพระเจ้าจักรพรรดิปรากฏ รัตนะ ๗ ประการ เหล่านี้จึงปรากฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๕๐๖} เพราะพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าปรากฏ รัตนะคือโพชฌงค์ ๗ จึงปรากฏ รัตนะคือโพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ รัตนะ คือสติสัมโพชฌงค์ ... รัตนะคืออุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าปรากฏ รัตนะคือโพชฌงค์ ๗ เหล่านี้จึงปรากฏ”

๓. มารสูตร

ว่าด้วยแนวทางสำหรับยํ่ายีมาร

{๕๐๗} [๒๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงแนวทางสำหรับย่ำยีมารและเสนามารแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น ก็แนวทางสำหรับยํ่ายีมารและเสนามารเป็นไฉน คือ โพชฌงค์ ๗ โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นแนวทางสำหรับยํ่ายีมารและเสนามาร”

๔. ทุปปัญญสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าคนโง่คนใบ้

{๕๐๘} [๒๒๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ... แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘คนโง่ คนใบ้ คนโง่ คนใบ้’ ดังนี้ ที่เรียกว่า ‘คนโง่ คนใบ้’ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”{๕๐๙} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ที่เรียกว่า ‘คนโง่ คนใบ้’ ก็เพราะโพชฌงค์ ๗ อันผู้นั้นไม่เจริญแล้ว ไม่ทำให้มากแล้ว โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุที่เรียกว่า ‘คนโง่ คนใบ้’ ก็เพราะโพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลอันผู้นั้นไม่เจริญแล้ว ไม่ทำให้มากแล้ว’

๕. ปัญญวันตสูตร

ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าคนมีปัญญา

{๕๑๐} [๒๒๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

ภิกษุนั้นทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า ‘คนมีปัญญา ไม่ใช่คนใบ้ คนมีปัญญา ไม่ใช่คนใบ้’ ดังนี้ ที่เรียกว่า ‘คนมีปัญญา ไม่ใช่คนใบ้’ ด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอแล”

{๕๑๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ ที่เรียกว่า ‘คนมีปัญญา ไม่ใช่คนใบ้’ ก็เพราะโพชฌงค์ ๗ อันผู้นั้นเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุ