จักกวัตติสูตร เล่ม ๑๙

๕. จักกวัตติวรรค

๑. วิธาสูตร

ว่าด้วยละมานะ ๓ เพราะโพชฌงค์

{๕๐๓} [๒๒๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์ เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาลที่ละมานะ ๓ อย่างได้แล้ว ทั้งหมดนั้นก็ละได้แล้วเพราะโพชฌงค์ ๗ อันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอนาคตกาลที่จักละมานะ ๓ อย่างได้ทั้งหมดนั้นก็จักละได้เพราะโพชฌงค์ ๗ อันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในปัจจุบันที่ละมานะ ๓ อย่างได้อยู่ทั้งหมดนั้นก็ละได้เพราะโพชฌงค์ ๗ อันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว{๕๐๔} โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามีในอดีตกาลที่ละมานะ ๓ อย่างได้แล้ว ... สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง บรรดามีในปัจจุบันที่ละมานะ ๓ อย่างได้อยู่ ทั้งหมดนั้นก็ละได้เพราะโพชฌงค์ ๗ เหล่านี้แลอันตนเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว”

๒. จักกวัตติสูตร

ว่าด้วยรัตนะของพระเจ้าจักรพรรดิและของพระพุทธเจ้า

{๕๐๕} [๒๒๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะพระเจ้าจักรพรรดิปรากฏ รัตนะ ๗ ประการจึงปรากฏ รัตนะ ๗ ประการคืออะไรบ้าง คือ

(๑) จักรแก้ว (๒) ช้างแก้ว

(๓) ม้าแก้ว (๔) แก้วมณี

(๕) นางแก้ว (๖) คฤหบดีแก้ว

(๗) ปริณายกแก้ว

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะพระเจ้าจักรพรรดิปรากฏ รัตนะ ๗ ประการ เหล่านี้จึงปรากฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๕๐๖} เพราะพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าปรากฏ รัตนะคือโพชฌงค์ ๗ จึงปรากฏ รัตนะคือโพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ รัตนะ คือสติสัมโพชฌงค์ ... รัตนะคืออุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าปรากฏ รัตนะคือโพชฌงค์ ๗ เหล่านี้จึงปรากฏ”

๓. มารสูตร

ว่าด้วยแนวทางสำหรับยํ่ายีมาร

{๕๐๗} [๒๒๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงแนวทางสำหรับย่ำยีมารและเสนามารแก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟังเรื่องนั้น ก็แนวทางสำหรับยํ่ายีมารและเสนามารเป็นไฉน คือ โพชฌงค์ ๗ โพชฌงค์ ๗ คืออะไรบ้าง คือ สติสัมโพชฌงค์ ... อุเบกขาสัมโพชฌงค์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นแนวทางสำหรับยํ่ายีมารและเสนามาร”