๗. สาวกสูตร เล่ม ๑๖

สาวตฺถิยํ วิหรติ... อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา ฯเปฯ เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ “กีวพหุกา นุ โข ภนฺเต กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา”ติ ? พหุกา โข ภิกฺขเว กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา, เต น สุกรา สงฺขาตุํ “เอตฺตกา กปฺปา”อิติ วา “เอตฺตกานิ กปฺปสตานิ”อิติ วา “เอตฺตกานิ กปฺปสหสฺสานิ”อิติ วา, “เอตฺตกานิ กปฺปสตสหสฺสานิ”อิติ วาติ.

สกฺกา ปน ภนฺเต อุปมํ กาตุนฺติ. “สกฺกา ภิกฺขเว”ติ ภควา อโวจ, อิธสฺสุ ภิกฺขเว จตฺตาโร สาวกา วสฺสสตายุกา วสฺสสตชีวิโน, เต เจ ทิวเส ทิวเส กปฺปสตสหสฺสํ กปฺปสตสหสฺสํ อนุสฺสเรยฺยุํ. อนนุสฺสริตาว ภิกฺขเว เตหิ กปฺปา อสฺสุ. อถ โข เต จตฺตาโร สาวกา วสฺสสตายุกา วสฺสสตชีวิโน วสฺสสตสฺส อจฺจเยน กาลํ กเรยฺยุํ. เอวํ พหุกา โข ภิกฺขเว กปฺปา อพฺภตีตา อติกฺกนฺตา, เต น สุกรา สงฺขาตุํ “เอตฺตกา กปฺปา”อิติ วา, “เอตฺตกานิ กปฺปสตานิ”อิติ วา, “เอตฺตกานิ กปฺปสหสฺสานิ”อิติ วา, “เอตฺตกานิ กปฺปสตสหสฺสานิ”อิติ วาติ. ตํ กิสฺส เหตุ ? อนมตคฺโคยํ ภิกฺขเว สํสาโร ฯเปฯ อลํ วิมุจฺจิตุนฺติ. สตฺตมํ.

พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ...

ครั้งนั้น ภิกษุจำนวนมากได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ นั่ง ณ ที่ สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ กัปทั้งหลายที่ผ่านพ้นไปแล้ว มากเท่าไรหนอ”

พระผู้มีพระภาคได้ตรัสตอบว่า “ภิกษุทั้งหลาย กัปทั้งหลายที่ผ่านพ้นไปแล้วมาก นักหนา มิใช่เรื่องง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า เท่านี้กัป เท่านี้ ๑๐๐ กัป เท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่าเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัป”

“พระองค์อาจอุปมาได้ไหม พระพุทธเจ้าข้า”

“อาจอุปมาได้ ภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนสาวก ๔ รูปในธรรมวินัยนี้ มีอายุ ๑๐๐ ปี มีชีวิตอยู่ ๑๐๐ ปี หากเธอเหล่านั้นพึงระลึกย้อนหลังไปได้ วันละ ๑๐๐,๐๐๐ กัป กัปที่เธอเหล่านั้นระลึกไปไม่ถึงยังมีอยู่ ต่อมาสาวก ๔ รูป มีอายุ ๑๐๐ ปี มีชีวิตอยู่ ๑๐๐ ปี พึงมรณภาพไปทุก ๑๐๐ ปี กัปที่ผ่านพ้นไปแล้วมาก นักหนาอย่างนี้ มิใช่เรื่องง่ายที่จะนับกัปเหล่านั้นว่า เท่านี้กัป เท่านี้ ๑๐๐ กัป เท่านี้ ๑,๐๐๐ กัป หรือว่าเท่านี้ ๑๐๐,๐๐๐ กัปข้อนั้นเพราะเหตุไร

เพราะว่าสงสารนี้มีเบื้องต้นและเบื้องปลายรู้ไม่ได้ ฯลฯ ควรเพื่อหลุดพ้น” ...

สาวกสูตรที่ ๗ จบ