๖. สตาปารัทธสูตร เล่ม ๑๖

๖. สคาถาสูตร

ว่าด้วยสัตว์คบค้าสมาคมกันโดยธาตุที่ประกอบด้วยคาถา

{๓๖๘}[๑๐๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์โลก

ทั้งหลายย่อมคบค้าสมาคมกันโดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลวย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลว

แม้ในอดีตกาล สัตว์โลกทั้งหลายก็ได้คบค้าสมาคมกันแล้วโดยธาตุนั่น

แล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลวก็ได้คบค้าสมาคมแล้วกับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลว

แม้ในอนาคตกาล สัตว์โลกทั้งหลายก็จักคบค้าสมาคมกันโดยธาตุนั่นแล

คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลวก็จักคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลว

แม้ในปัจจุบันกาล สัตว์โลกทั้งหลายก็คบค้าสมาคมกันอยู่โดยธาตุนั่นแล

คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลวก็คบค้าสมาคมอยู่กับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลว

{๓๖๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คูถกับคูถย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ มูตรกับมูตรย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ เขฬะกับเขฬะย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ บุพโพกับบุพโพย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ โลหิตกับโลหิตย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ แม้ฉันใด สัตว์โลกทั้งหลายก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมคบค้าสมาคมกันโดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลวย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลวแม้ในอดีตกาล ... แม้ในอนาคตกาล ... แม้ในปัจจุบันกาล สัตว์โลก

ทั้งหลายก็คบค้าสมาคมกันอยู่โดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลว

ก็คบค้าสมาคมออยู่กับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยเลว

{๓๗๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์โลกทั้งหลายย่อมคบค้าสมาคมกันได้โดยธาตุ

นั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาสัยดีย่อมคบค้ากับสัตว์โลกที่มีอัธยาสัยดี

แม้ในอดีตกาล ... แม้ในอนาคตกาล ... แม้ในปัจจุบันกาล สัตว์โลกทั้งหลายก็คบค้าสมาคมกันอยู่โดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยดีก็คบค้าสมาคมอยู่กับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยดี

{๓๗๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย นํ้านมสดกับนํ้านมสดย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้

นํ้ามันกับนํ้ามันย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ เนยใสกับเนยใสย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ นํ้าผึ้งกับนํ้าผึ้งย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ นํ้าอ้อยกับนํ้าอ้อยย่อมเข้ากันได้ ร่วมกันได้ แม้ฉันใด สัตว์โลกทั้งหลายก็ฉันนั้นแลย่อมคบค้าสมาคมกันโดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีอัธยาศัยดีย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยดี แม้ในอดีตกาล ... แม้ในอนาคตกาล ... แม้ในปัจจุบันกาล

สัตว์โลกทั้งหลายก็คบค้าสมาคมกันอยู่โดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่มี

อัธยาศัยดีก็คบค้าสมาคมอยู่กับสัตว์โลกที่มีอัธยาศัยดี”

{๓๗๒}พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้วจึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

กิเลสเพียงดังหมู่ไม้ในป่าเกิดได้ก็เพราะการคบค้าสมาคม

ย่อมขาดไปก็เพราะไม่คบค้าสมาคมกัน คนเกาะท่อนไม้

เล็ก ๆ พึงจมลงในห้วงมหรรณพ ฉันใด

แม้สาธุชนก็ล่มจมได้เพราะอาศัยคนเกียจคร้าน ฉันนั้น

เพราะฉะนั้น พึงหลีกเว้นคนที่เกียจคร้าน มีความเพียรเลว

นั้นเสีย

พึงอยู่ร่วมกับบัณฑิตผู้สงบ ผู้เป็นอารยชน ส่งเสริม

ตน เพ่งพินิจ บำเพ็ญเพียรอยู่เป็นนิจ (๖)

๗. อัสสัทธสังสันทนสูตร

ว่าด้วยสัตว์โลกคบค้าสมาคมกันโดยธาตุเดียวกัน

{๓๗๓}[๑๐๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์โลก

ทั้งหลายย่อมคบค้าสมาคมกันโดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่ไม่มีศรัทธาย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่ไม่มีศรัทธา สัตว์โลกที่ไม่มีหิริย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่ไม่มีหิริ สัตว์โลกที่ไม่มีโอตตัปปะย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่ไม่มี

โอตตัปปะ สัตว์โลกที่มีสุตะน้อยย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีสุตะน้อย

สัตว์โลกที่เกียจคร้านย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่เกียจคร้าน สัตว์โลกที่มีสติหลงลืมย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีสติหลงลืม สัตว์โลกที่มีปัญญาทรามย่อมคบค้าสมาคมกับสัตว์โลกที่มีปัญญาทราม

แม้ในอดีตกาล ... แม้ในอนาคตกาล ... แม้ในปัจจุบันกาล สัตว์โลกทั้งหลายก็คบค้าสมาคมกันอยู่โดยธาตุนั่นแล คือ สัตว์โลกที่ไม่มีศรัทธาย่อม

คบค้าสมาคมกันอยู่กับสัตว์โลกที่ไม่มีศรัทธา สัตว์โลกที่ไม่มีหิริย่อมคบค้า

สมาคมกันอยู่กับสัตว์โลกที่ไม่มีหิริ สัตว์โลกที่ไม่มีโอตตัปปะย่อมคบค้าสมาคมกันอยู่กับสัตว์โลกที่ไม่มีโอตตัปปะ สัตว์โลกกที่มีสุตะน้อยย่อมคบค้าสมาคมกันอยู่กับสัตว์โลกที่มีสุตะน้อย สัตว์โลกที่เกียจคร้านย่อมคบค้าสมาคมกัน

อยู่กับสัตว์โลกที่เกียจคร้าน สัตว์โลกที่มีสติหลงลืมย่อมคบค้าสมาคมกันอยู่กับสัตว์โลกที่มีสติหลงลืม สัตว์โลกที่มีปัญญาทรามย่อมคบค้าสมาคมกันอยู่กับสัตว์โลกที่มีปัญญาทราม

{๓๗๔}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สัตว์โลกทั้งหลายย่อมคบค้าสมาคมกันโดยธาตุ

นั่นแล คือ สัตว์โลกที่มีศรัทธาย่อมคบค้าสมาคมกันกับสัตว์โลกที่มีศรัทธาสัตว์โลกที่มีหิริย่อมคบค้าสมาคมกันกับสัตว์โลกที่มีหิริ สัตว์โลกที่มีโอตตัปปะย่อมคบค้าสมาคมกันกับสัตว์โลกที่มีโอตตัปปะ สัตว์โลกที่มีสุตะมากย่อมคบค้า