พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย ลาภสักการสังยุตต์ · ตติยวรรค
๑๐. ภิกขุสูตร เล่ม ๑๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๕๘๐–๕๘๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๐ ในตติยวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ลาภสักการสังยุตต์ ตติยวรรค ภิกขุสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๑๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑๖ หน้า ๓๑๗–๓๑๙
ทั้งหลาย ลาภสักกการะและชื่อเสียงย่อมตัดผิว แล้วตัดหนัง แล้วตัดเนื้อแล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูก แล้วบาดลึกจรดถึงเยื่อในกระดูก
{๕๗๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษที่แข็งแรงใช้เชือกหางสัตว์อย่างเหนียวพันแข้งแล้วสีไปสีมา เชือกนั้นพึงบาดผิว แล้วบาดหนัง แล้วบาดเนื้อแล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูกแล้วบาดลึกจรดถึงเยื่อในกระดูก ฉันใด ลาภสักการะและชื่อเสียงย่อมตัดผิวแล้วตัดหนัง แล้วตัดเนื้อ แล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูก แล้วบาดลึกจรดถึงเยื่อในกระดูก ฉันนั้นเหมือนกัน ดูก่อนภิกษุ
ทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจอย่างนี้แล ... เธอทั้งหลาย
พึงศึกษาอย่างนี้แล” (๙)
๑๐. ภิกขสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะเป็นอันตรายแก่พระอรหันตขีณาสพ
{๕๘๐}[๑๗๙] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...
ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย
ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตราย
แก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ดูก่อนภิกษุ
ทั้งหลาย เราย่อมกล่าวถึงสักการะและชื่อเสียงว่าเป็นอันตรายแม้แก่ภิกษุ
ผู้เป็นอรหันตขีณาสพ”
เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์จึงทูลถาม
พระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “เพราะเหตุอะไรเล่า พระพุทธเจ้าข้า ลาภสักการะและชื่อเสียงจึงเป็นอันตรายแก่ภิกษุขีณาสพ”
{๕๘๑}พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอานนท์ เรามิได้กล่าวว่าลาภสักการะและชื่อเสียงเป็นอันตรายแก่เจโตวิมุตติอันไม่กำเริบของภิกษุขีณาสพนั้นแต่เรากล่าวว่าลาภสักการะและชื่อเสียงเป็นอันตรายแก่ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุข
ในปัจจบัน ที่ภิกษุขีณาสพผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งนิพพานอยู่
บรรลุแล้ว ดูก่อนอานนท์ ลาภสักการะและชื่อเสียง ร้ายกาจ เผ็ดร้อน
หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มี
ธรรมอื่นยิ่งกว่า เพราะเหตุนั้นแล อานนท์ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า‘เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วเสีย และลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้ว จักครอบงำจิตของเราทั้งหลายตั้งอยู่ไม่ได้’ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๑๐)
จบ ตติยวรรคที่ ๓
รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. มาตุคามสูตร ๒. กัลยาณีสูตร
๓. เอกปุตตสูตร ๔. เอกธีตุสูตร
๕. สมณพราหมณสูตร ๖. ทุติยสมณพราหมณสูตร
๗. ตติยสมณพราหมณสูตร ๘. ฉวิสูตร
๙. รัชชุสูตร ๑๐. ภิกขุสูตร
๔. จตุตถวรรค
๑. ภินทิสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะเป็นเหตุทำลายสงฆ์
{๕๘๒}[๑๘๐] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี
ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย
ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเทวทัตถูกลาภสักการะและชื่อเสียงครอบงำย่ำยีจิตแล้วจึงทำลายสงฆ์ ดูก่อน
ภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะชื่อเสียงร้ายกาจอย่างนี้แล ... เธอทั้งหลาย
พึงศึกษาอย่างนี้แล” (๑)
๒. กุศลมูลสูตร
ว่าด้วยลาภสักการะเป็นเหตุให้กุศลมูลขาดสูญ
{๕๘๒}[๑๘๑] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...
ได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ ...
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุศลมูล ของเทวทัตผู้ถูกลาภสักการะและชื่อเสียง
ครอบงำย่ำยีจิตถึงความขาดสูญแล้ว ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ
อย่างนี้แล ... เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล,’ (๒)
- ๑กุศลมูล รากเง้าแห่งกุศลธรรม ๓ อย่าง มี อโลภะ ความไม่โลภ เป็นต้น (สํ.นิ.อ. ๒๓๔)
จบ ๑๐. ภิกขุสูตร