๑๐. ภิกขุสูตร เล่ม ๑๖

ตัดหนัง แล้วตัดเนื้อ แล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูก แล้วตั้งอยู่จดถึงเยื่อในกระดูก ฉันนั้นเหมือนกัน ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณอย่างนี้แล ฯลฯ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบรัชชุสูตรที่ ๙

อรรถกถารัชชุสูตรที่ ๙

พึงทราบวินิจฉัยในรัชชุสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้.

บทว่า พาลรชฺชุยา ได้แก่ เชือกทำด้วยด้ายเป็นต้น อ่อน เชือกทำด้วยหางสัตว์ แข็ง หยาบ เพราะฉะนั้น ท่านถือเอาเชือกนี้แล.

จบอรรถกถารัชชุสูตรที่ ๙

๑๐. ภิกขุสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะเป็นอันตรายแก่พระอรหันตขีณาสพ

[๕๘๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้า. . .ได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรร-เสริญ ทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมมากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราย่อมกล่าวถึงลาภสักการะและความสรรเสริญว่า เป็นอันตรายแม้แก่ภิกษุผู้เป็นอรหันตขีณาสพ เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้ ท่านพระอานนท์

จึงทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า เพราะเหตุไรเล่าพระเจ้าข้า ลาภสักการะและความสรรเสริญจึงเป็นอันตรายแก่ภิกษุขีณาสพ.

[๕๘๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ดูก่อนอานนท์ เรากล่าวถึงลาภสักการะและความสรรเสริญ ว่าเป็นอันตรายแก่เจโตวิมุตติอันไม่กำเริบของภิกษุขีณาสพนั้นหามิได้ แต่เรากล่าวถึงลาภสักการะและความสรรเสริญว่าเป็นอันตรายแก่ธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน อันภิกษุขีณาสพผู้ไม่ประมาท มีความเพียร มีตนส่งไปแล้วอยู่นั้น บรรลุแล้วกะเธอทั้งหลาย ดูก่อนอานนท์ ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณเผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่านี้ เพราะเหตุนั้นแล อานนท์ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและความสรรเสริญที่เกิดขึ้นแล้วเสีย และลาภสักการะและความสรรเสริญที่บังเกิดขึ้นแล้ว จักครอบงำจิตของเราทั้งหลายตั้งอยู่ไม่ได้ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบภิกขุสูตรที่ ๑๐

จบตติยวรรคที่ ๓

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มาตุคามสูตร ๒. ชนปทกัลยาณีสูตร๓. ปุตตสูตร ๔. เอกธีตุสูตร๕. ปฐมสมณพราหมณสูตร ๖. ทุติยสมณพราหมณสูตร

๗. ตติยสมณพราหมสูตร ๘. ฉวิสูตร

๙. รัชชุสูตร ๑๐. ภิกขุสูตร.

อรรถกถาภิกขุสูตรที่ ๑๐

พึงทราบวินิจฉัยในภิกขุสูตรที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้.

บทว่า ทิฏฺธมฺมสุขวิหารา คืออยู่เป็นสุขด้วยผลสมาบัติ. บทว่าเตสาหมสฺส ตัดบทว่า เตสํ อหํ อสฺส. ก็เพราะพระขีณาสพมีลาภถึงพร้อมด้วยบุญ รับข้าวยาคูและของขบเคี้ยวเป็นต้น เมื่อทำอนุโมทนาแสดงธรรมแก้ปัญหาแก่ชนผู้มาแล้วและมาแล้ว ย่อมไม่ได้โอกาสเพื่อจะนั่งแนบแน่นถึงผลสมาบัติ ท่านหมายถึงข้อนั้น จึงกล่าวว่า ด้วยประการฉะนี้.

จบอรรถกถาภิกขุสูตรที่ ๑๐

จบตติยวรรคที่ ๓

จตุตถวรรคที่ ๔

๑. ภินทิสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะเป็นเหตุทำลายสงฆ์

[๕๘๒] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้า... ได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลายเทวทัตถูกลาภสักการะและความสรรเสริญครอบงำย่ำยีจิตแล้ว จึงทำลายสงฆ์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ ฯลฯ

อย่างนี้แล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบภินทิสูตรที่ ๑

จตุตถวรรคที่ ๔

อรรถกถาภินทิสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในภินทิสูตรที่ ๑ แห่งจตุตถวรรคที่ ๔ ง่ายทั้งนั้นแล.

จบอรรถกถาภินทิสูตรที่ ๑