๘. ฉวิสูตร เล่ม ๑๖

อรรถกถาสมณพราหมณสูตรที่ ๗

พึงทราบวินิจฉัยในสมณพราหมณสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้.

ในบทเป็นต้นว่า สมุทยํ ความว่า ชื่อว่าเหตุเกิดแห่งลาภและสักการะเป็นต้นอย่างนี้ว่า อัตภาพพร้อมด้วยบุพกรรม ความเป็นผู้มีผิวงามในบุตรผู้มีตระกูล เสียงไพเราะ ธุดงคคุณ ทรงจีวร บริวารสมบัติ.

ไม่รู้เหตุเกิดนั้น ด้วยอำนาจสมุทัยสัจ. นิโรธ และปฏิปทา พึงทราบด้วยอำนาจนิโรธสัจและมรรคสัจนั้นแล.

จบอรรถกถาสมณพราหมณสูตรที่ ๗

๘. ฉวิสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะตัดผิวตัดหนังจดเยื่อในกระดูก

[๕๗๗] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้า. . .ได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักกะและความสรร-เสริญ ทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ย่อมตัดผิว แล้วตัดหนัง แล้วตัดเนื้อ แล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูก แล้วตั้งอยู่จดเยื่อในกระดูก ดูก่อนภิกษุทั้งหลายลาภสักการะและความสรรเสริญ ทารุณ ฯ ล ฯ อย่างนี้แล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แหละ.

จบฉวิสูตรที่ ๘

อรรถกถาฉวิสูตรที่ ๘

พึงทราบวินิจฉัยในฉวิสูตรที่ ๘ ดังต่อไปนี้.

เพราะว่าลาภสักการะและความสรรเสริญให้เกิดในนรกเป็นต้น ให้อัตภาพนี้แม้ทั้งสิ้นฉิบหาย ความตายก็ดี ความเกือบตายก็ดี นำทุกข์มาให้แม้ในอัตภาพนี้ ฉะนั้น ท่านกล่าวคำเป็นต้นว่า ฉวึ ฉินฺทติ ดังนี้.

จบอรรถกถาฉวิสูตรที่ ๘

๙. รัชชุสูตร

ว่าด้วยลาภสักการะเป็นอันตรายเหมือนเชือกหางสัตว์

[๕๗๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระ-ภาคเจ้า. . .ได้ตรัสว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรร-เสริญ ทารุณ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะ ซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและความสรรเสริญ ย่อมตัดผิว แล้วตัดหนัง แล้วตัดเนื้อ แล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูก แล้วตั้งอยู่จดถึงเยื่อในกระดูก.

[๕๗๙] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนบุรุษแข็งแรง เอาเชือกหางสัตว์อย่างเหนียว พันแข้ง แล้วสีไปสีมา เชือกนั้นพึงบาดผิวแล้วบาดหนัง แล้วบาดเนื้อ แล้วตัดเอ็น แล้วตัดกระดูก แล้วตั้งอยู่จดถึงเหยื่อในกระดูก ฉันใด ลาภสักการะและสรรเสริญ ย่อมตัดผิว แล้ว