๖. รถสูตร เล่ม ๑๖

{๕๘๗}ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนต้นกล้วยเผล็ดผลเพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและชื่อเสียงก็เกิดขึ้นแก่เทวทัตเพื่อฆ่าตนเองเพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน

{๕๘๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนไม้อ้อออกดอกเพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะชื่อเสียงเกิดขึ้นแก่เทวทัตเพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน

{๕๘๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนไม้ไผ่ตกขุยเพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและชื่อเสียงก็เกิดแก่เทวทัตเพื่อฆ่าตนเองเพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน

{๕๙๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนแม่ม้าอัสดรตั้งครรภ์เพื่อฆ่าตนเองเพื่อความเสื่อม ฉันใด ลาภสักการะและชื่อเสียงก็เกิดขึ้นแก่เทวทัตเพื่อฆ่าตนเอง เพื่อความเสื่อม ฉันนั้นเหมือนกัน

{๕๙๑} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจอย่างนี้แล ...

เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล,,

พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดาครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบแล้ว

จึงได้ตรัสพระคาถาประพันธ์อื่นต่อไปอีกว่า

ผลกล้วยฆ่าต้นกล้วย ขุยไผ่ฆ่าต้นไผ่ ดอกอ้อฆ่า

ต้นอ้อ ลูกม้าอัศดรฆ่าแม่ม้า ฉันใด สักการะก็ฆ่าคนชั่ว

เสีย ฉันนั้น (๕)

๖. ปัญจรถสตสูตร

ว่าด้วยพระเจ้าอชาตศัตรูราชกุมารบำรุงพระเทวทัต

{๕๙๒}[๑๘๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวันอันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ สมัย

นั้นแล พระเจ้าอชาตศัตรูราชกุมารเสด็จด้วยรถประมาณ ๕๐๐ คันไปบำรุง

พระเทวทัตทั้งเวลาเย็นเวลาเช้า และรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไป

พระราชทาน ๕๐๐ สำรับ

ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง นั่งแล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระเจ้าอชาตศัตรูราชกุมารจักเสด็จด้วยรถประมาณ ๕๐๐ คันไปบำรุงพระเทวทัตทั้งเวลาเย็นเวลาเช้า และจักรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไปพระราชทาน ๕๐๐ สำรับ พระพุทธเจ้าข้า”

{๕๙๓}พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลาย

อย่าปรารถนาลาภสักการะและชื่อเสียงของเทวทัตเลย เพราะพระเจ้าอชาต

ศัตรูราชกุมารจักเสด็จด้วยรถประมาณ ๕๐๐ คันไปบำรุงเทวทัตทั้งเวลาเย็น

เวลาเช้า และจักรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไปพระราชทาน ๕๐๐ สำรับเพียงใด เทวทัตก็พึงหวังความเสื่อมในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่พึงหวังความเจริญเพียงนั้น

{๕๙๔} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือนสุนัขดุที่เขาขยี้ถุงนํ้าดีใส่ในจมูก เมื่อเป็นเช่นนี้ มันก็ยิ่งดุร้ายกว่าเดิมหลายเท่าโดยแท้ ฉันใด พระเจ้าอชาตศัตรูราชกุมารจักเสด็จด้วยรถประมาณ ๕๐๐ คันไปบำรุงเทวทัตทั้งเวลาเย็นเวลาเช้าและจักรับสั่งให้นำภัตตาหารสำหรับบูชาไปพระราชทาน ๕๐๐ สำรับเพียงใดเทวทัตก็พึงหวังความเสื่อมในกุศลธรรมทั้งหลาย ไม่พึงหวังความเจริญเพียงนั้น

ฉันนั้นเหมือนกัน ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจอย่างนี้แล ... เธอ

ทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๖)

๗. มาตุสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งมารดา

{๕๙๕}[๑๘๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนุครสาวัตถี ...

{๕๙๖} ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตราย

แก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ดูก่อนภิกษุ

ทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจแล้วย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้

อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุแห่งมารดา ท่านผู้นี้ก็ไม่จงใจพูดมุสา แต่สมัยต่อมาเราเห็นเขาถูกลาภสักการะและชื่อเสียงครอบงำย่ำยีจิตแล้วก็กล่าวมุสาทั้งที่รู้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคายเป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วเสีย และลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นก็จักครอบงำจิตของพวกเราไม่ได้, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๗)

๘. ปิตุสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งบิดา

{๕๙๗} [๑๘๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ ...

{๕๙๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจ

แล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุ

แห่งบิดา ... (๘)