๘. ปิตุสูตร เล่ม ๑๖

๗. มาตุสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งมารดา

{๕๙๕}[๑๘๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนุครสาวัตถี ...

{๕๙๖} ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลายลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคาย เป็นสิ่งที่ทำอันตราย

แก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า ดูก่อนภิกษุ

ทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจแล้วย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้

อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุแห่งมารดา ท่านผู้นี้ก็ไม่จงใจพูดมุสา แต่สมัยต่อมาเราเห็นเขาถูกลาภสักการะและชื่อเสียงครอบงำย่ำยีจิตแล้วก็กล่าวมุสาทั้งที่รู้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคายเป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วเสีย และลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นก็จักครอบงำจิตของพวกเราไม่ได้, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๗)

๘. ปิตุสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งบิดา

{๕๙๗} [๑๘๗] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ที่พระนครสาวัตถี ...

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย

ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ ...

{๕๙๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เรากำหนดใจด้วยใจ

แล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุ

แห่งบิดา ... (๘)

๙. ภาตุสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งพี่ชายน้องชาย

... เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า‘แม้เพราะเหตุแห่งพี่ชายน้องชาย ... (๙)

๑๐. ภคินิสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งพี่สาวน้องสาว

... เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุแห่งพี่สาวน้องสาว ... (๑๐)

๑๑. ปุตตสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งบุตร

... เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า‘แม้เพราะเหตุแห่งบุตร ... (๑๑)

๑๒.ธีตุสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งธิดา

... เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุแห่งธิดา ... (๑๒)

๑๓. ปชาปติสูตร

ว่าด้วยพูดมุสาเพราะเหตุแห่งภรรยา

... เรากำหนดใจด้วยใจแล้ว ย่อมรู้ประจักษ์ถึงบุคคลบางคนในโลกนี้อย่างนี้ว่า ‘แม้เพราะเหตุแห่งภรรยา ท่านผู้นี้ก็ไม่จงใจพูดมุสา แต่สมัยต่อมาเราเห็นเขาถูกลาภสักการะและชื่อเสียงครอบงำย่ำยีจิตแล้วก็กล่าวมุสาทั้งที่รู้ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ลาภสักการะและชื่อเสียงร้ายกาจ เผ็ดร้อน หยาบคายเป็นสิ่งที่ทำอันตรายแก่การบรรลุธรรมอันเกษมจากโยคะซึ่งไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่าอย่างนี้แล ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้ว่า ‘เราทั้งหลายจักละลาภสักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วเสีย และลาภจักการะและชื่อเสียงที่เกิดขึ้นแล้วจักย่ำยีจิตของเราทั้งหลายไม่ได้’ เธอทั้งหลายพึงศึกษาอย่างนี้แล” (๑๓)

จบ จตุตถวรรคที่ ๔

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑.ภินทิสูตร ๒. กุศลมูลสูตร

๓. กุศลธัมมสูตร ๔. สุกกธัมมสูตร

๕. อจิรปักกันตสูตร ๖. ปัญจรถสตสูตร

๗. มาตุสูตร ๘. ปิตุสูตร

๙. ภาตุสูตร ๑๐. ภคินิสูตร

๑๑. ปุตตสูตร ๑๒. ธีตุสูตร

๑๓. ปชาปติสูตร

จบ ลาภสักการสังยูต

๗. ราหุลสังยุต

๑.ปฐมวรรค

๑.จักขุสูตร

ว่าด้วยอายตนะมีจักษุเป็นต้นไม่เที่ยง

{๕๙๙}[๑๘๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อาราม

ของอนาบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระราหุลเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ท่านพระราหุลนั่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ขอประทานพระวโรกาส ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อพอที่ข้าพระองค์ได้สดับแล้วจะพึงหลีกออกจากหมู่อยู่ตามลำพัง ไม่ประมาทมีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ด้วยเถิด”

{๖๐๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนราหุล เธอจะสำคัญความ

ข้อนั้นเป็นไฉน จักษุเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

ท่านพระราหุลกราบทูลว่า “ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์หรือเป็นสุขเล่า”

“เป็นทุกข์ พระพุทธเจ้าข้า”

“ก็สิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดา ควรละหรือที่จะตามเห็นสิ่งนั้นว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นตัวตนของเรา”

“ไม่ควรเห็นอย่างนั้น พระเจ้าพุทธข้า”