๑๒. ปรัมมรณสูตร เล่ม ๑๖

เอกํ สมยํ อายสฺมา จ มหากสฺสโป อายสฺมา จ สารีปุตฺโต พาราณสิยํ วิหรนฺติ อิสิปตเน มิคทาเย. อถ โข อายสฺมา สารีปุตฺโต สายณฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา มหากสฺสโป, เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา มหากสฺสเปน สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ; เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สารีปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ เอตทโวจ “กินฺนุ โข อาวุโส กสฺสป โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ ? อพฺยากตํ โข เอตํ อาวุโส ภควตา “โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ. กึ ปนาวุโส น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ? เอตมฺปิ โข อาวุโส อพฺยากตํ ภควตา “น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ. กึ นุ โข

อาวุโส โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ? อพฺยากตํ โข เอตํ อาวุโส ภควตา “โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ. กึ ปนาวุโส เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ ? เอตมฺปิ โข อาวุโส อพฺยากตํ ภควตา “เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณา”ติ. กสฺมา เจตํ อาวุโส อพฺยากตํ ภควตาติ ? น เหตํ อาวุโส อตฺถสญฺหิตํ นาทิพฺรหฺมจริยกํ น นิพฺพิทาย น วิราคาย น นิโรธาย น อุปสมาย น อภิญฺญาย น สมฺโพธาย น นิพฺพานาย สํวตฺตติ, ตสฺมา ตํ อพฺยากตํ ภควตาติ.

อถ กิญฺจรหาวุโส พฺยากตํ ภควตาติ. “อิทํ ทุกฺขนฺ”ติ โข อาวุโส พฺยากตํ ภควตา, “อยํ ทุกฺขสมุทโย”ติ พฺยากตํ ภควตา, “อยํ ทุกฺขนิโรโธ”ติ พฺยากตํ ภควตา, “อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา”ติ พฺยากตํ ภควตาติ. กสฺมา เจตํ อาวุโส พฺยากตํ ภควตาติ ? เอตญฺหิ อาวุโส อตฺถสญฺหิตํ, เอตํ อาทิพฺรหฺมจริยกํ, เอตํ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ, ตสฺมา ตํ พฺยากตํ ภควตาติ. ทฺวาทสมํ.

สมัยหนึ่ง ท่านพระมหากัสสปะและท่านพระสารีบุตรพักอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่ หลีกเร้น ในเวลาเย็นเข้าไปหาท่านพระมหากัสสปะถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัยพอ เป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ครั้นท่านพระสารีบุตรนั่ง เรียบร้อยแล้ว ได้ถามท่านพระมหากัสสปะดังนี้ว่า“ท่านกัสสปะ หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกหรือ”

“ท่านผู้มีอายุ ข้อที่ว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกหรือ’ นี้พระผู้มี พระภาคมิได้ทรงพยากรณ์ไว้”

“หลังจากตายแล้ว ตถาคตไม่เกิดอีกหรือ”

“แม้ข้อที่ว่า ‘หลังจากตายแล้วตถาคตไม่เกิดอีกหรือ’ นี้พระผู้มีพระภาคก็มิได้ ทรงพยากรณ์ไว้”

“หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกหรือ”

“ข้อที่ว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกและไม่เกิดอีกหรือ’ นี้พระผู้มีพระภาค ก็มิได้ทรงพยากรณ์ไว้”

“หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ”

“แม้ข้อที่ว่า ‘หลังจากตายแล้ว ตถาคตเกิดอีกก็มิใช่ ไม่เกิดอีกก็มิใช่หรือ’ นี้พระผู้มีพระภาคก็มิได้ทรงพยากรณ์ไว้”

“เพราะเหตุไร ข้อที่กล่าวถึงนั้น ๆ พระผู้มีพระภาคจึงมิได้ทรงพยากรณ์ไว้”

“เพราะข้อนั้นไม่มีประโยชน์ ไม่เป็นเบื้องต้นแห่งการประพฤติพรหมจรรย์ ไม่เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงมิได้ทรงพยากรณ์ไว้”“ถ้าเช่นนั้น พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ไว้อย่างไรเล่า”

“พระผู้มีพระภาคทรงพยากรณ์ไว้ว่า ‘นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”

“เพราะเหตุไร ข้อนี้พระผู้มีพระภาคจึงทรงพยากรณ์ไว้”

“ท่านผู้มีอายุ เพราะข้อนั้นมีประโยชน์ เป็นเบื้องต้นแห่งการประพฤติพรหมจรรย์ เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับ เพื่อสงบระงับ เพื่อรู้ยิ่ง เพื่อตรัสรู้ เพื่อนิพพาน เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงทรงพยากรณ์ไว้”

ปรัมมรณสูตรที่ ๑๒ จบ

๑๓. สทฺธมฺมปฺปฏิรูปกสุตฺต เอวมฺเม สุตํ :- เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป เยน ภควา, เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ; เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหากสฺสโป ภควนฺตํ เอตทโวจ “โก นุ โข ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยน ปุพฺเพ อปฺปตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อเหสุํ, พหุตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหึสุ. โก ปน ภนฺเต เหตุ โก ปจฺจโย, เยเนตรหิ พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย สณฺฐหนฺตี”ติ ? เอวเญฺหตํ กสฺสป โหติ สตฺเตสุ หายมาเนสุ สทฺธมฺเม อนฺตรธายมาเน พหุตรานิ เจว สิกฺขาปทานิ โหนฺติ, อปฺปตรา จ ภิกฺขู อญฺญาย

๑๓. สัทธัมมัปปฏิรูปกสูตร

ว่าด้วยสัทธรรมปฏิรูป

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้