๑๐. ขันธสูตร เล่ม ๑๗

๑๐. ขันธสูตร

ว่าด้วยสัทธานุสารีและธัมมานุสารีบุคคล

{๔๗๘} [๓๑๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รูปไม่เที่ยง มีความ

แปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา เวทนา... สัญญา ... สังขาร... วิญญาณไม่เที่ยง มีความแปรผันไปเป็นอย่างอื่นเป็นธรรมดา

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเชื่อมั่นไม่หวั่นไหวซึ่งธรรมเหล่านี้อย่างนี้ เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นสัทธานุสารี ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ก้าวลงสู่สัปปุริสภูมิ ล่วงภูมิปุถุชน ไม่ควรเพื่อทำกรรมที่ทำแล้วจะเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือปิตติวิสัย ไม่ควรเพื่อทำกาละตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้ย่อมควรต่อการเพ่งพินิจด้วยปัญญา

โดยประมาณอย่างนี้แก่ผู้ใด เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นธัมมานุสารี ผู้ก้าวลงสู่สัมมัตตนิยาม ก้าวลงสู่สัปปุริสภูมิ ล่วงภูมิปุถุชน ไม่ควรเพื่อทำกรรมที่ทำแล้วพึงเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือปิตติวิสัย ไม่ควรเพื่อทำกาละตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งซึ่งโสดาปัตติผล

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดรู้เห็นธรรมเหล่านี้อย่างนี้ เราเรียกผู้นี้ว่าเป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกตํ่าเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในเบื้องหน้า”

จบ โอกกันตสังยุต

รวมพระสูตรที่มีในสังยุฅนี้ คือ

๑. จักขุสูตร ๒. รูปสูตร

๓. วิญญาณสูตร ๔. สัมผัสสสูตร

๕. สัมผัสสชาสูตร ๖. รูปสัญญาสูตร

๗. รูปสัญเจตนาสูตร ๘. รูปตัณหาสูตร

๙. ปฐวีธาตุสูตร ๑๐. ขันธสูตร

๕. อุปปาทสังยุต

๑. จักขุสูตร

ว่าด้วยความเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปแห่งทุกข์

{๔๗๙} [๓๑๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเกิดขึ้น

ความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งจักขุ นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์เป็นความตั้งอยู่แห่งโรค เป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ ความเกิดขึ้นความตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งโสตะ ... แห่งฆานะ ... แห่งชิวหา...แห่ง กาย ...แห่งมโน นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็นความตั้งอยู่แห่งโรคเป็นความปรากฏแห่งชรามรณะ

{๔๘๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความดับไม่เหลือ ความสงบระงับ ความดำรงอยู่ไม่ได้แห่งจักขุ นี้เป็นความดับไม่เหลือแห่งทุกข์ เป็นความสงบระงับแห่งโรคเป็นความดำรงอยู่ไม่ได้แห่งชรามรณะ ความดับไม่เหลือ ความสงบระงับ ความดำรงอยู่ไม่ได้แห่งโสตะ ... แห่งฆานะ ... แห่งชิวหา ... แห่งกาย ... แห่งมโนนี้เป็นความดับไม่เหลือแห่งทุกข์ เป็นความสงบระงับแห่งโรค เป็นความดำรงอยู่ไม่ได้แห่งชรามรณะ”

๒. รูปสูตร

ว่าด้วยความเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปแห่งทุกข์

{๔๘๑} [๓๑๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ความเกิดขึ้น ความ

ตั้งอยู่ ความบังเกิด ความปรากฏแห่งรูป นี้เป็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์ เป็น