๗. อนัตตนิยสูตร เล่ม ๑๗

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ สิ่งใดแลเป็นอนัตตา เธอจงละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว ข้าแต่พระสุคตเจ้า ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อได้โดยพิสดารอย่างไร

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ รูปเป็นอนัตตา เวทนาเป็นอนัตตา สัญญาเป็นอนัตตา สังขารทั้งหลายเป็นอนัตตา วิญญาณเป็นอนัตตา ข้าพระองค์ควรละความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นเสีย ข้าพระองค์เข้าใจเนื้อความแห่งพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโดยย่อได้โดยพิสดารอย่างนี้แล”“สาธุ สาธุ ภิกษุ ดีนักแล ที่เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อได้โดยพิสดาร ดูก่อนภิกษุ รูปเป็นอนัตตา เวทนาเป็นอนัตตา สัญญาเป็นอนัตตา สังขารทั้งหลายเป็นอนัตตา วิญญาณเป็นอนัตตา เธอควรละความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นเสีย เธอพึงเห็นเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อโดยพิสดารอย่างนี้แล”ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปนั้นยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า ... ก็ภิกษุนั้นได้เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในจำนวนพระอรหันต์ทั้งหลาย

๗. อนัตตนิยสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจในสิ่งที่มิใช่ของตน

{๑๔๕} [๖๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้

กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ขอประทานพระวโรกาสเถิด พระพุทธเจ้าข้า ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อ พอที่ข้าพระองค์ฟังแล้วพึงเป็นผู้ปลีกตัวออกจากหมู่อยู่ตามลำพัง ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ด้วยเถิด”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ สิ่งใดแลเป็นสิ่งที่มิใช่ของตน เธอควรละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

“ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว ข้าแต่พระสุคตเจ้า ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อได้โดยพิสดารอย่างไร”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ รูปเป็นสิ่งมิใช่ของตน เวทนาเป็นสิ่งมิใช่ของตน สัญญาเป็นสิ่งมิใช่ของตน สังขารทั้งหลายเป็นสิ่งมิใช่ของตน วิญญาณเป็นสิ่งมิใช่ของตน ข้าพระองค์ควรละความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นเสีย ข้าพระองค์เข้าใจเนื้อความแห่งพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโดยย่อได้โดยพิสดารอย่างนี้แล”“สาธุ สาธุ ภิกษุ ดีนักแล ที่เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อได้โดยพิสดาร ดูก่อนภิกษุ รูปเป็นสิ่งมิใช่ของตน เวทนาเป็นสิ่งมิใช่ของตน สัญญาเป็นสิ่งมิใช่ของตน สังขารทั้งหลายเป็นสิ่งมิใช่ของตน วิญญาณเป็นสิ่งมิใช่ของตน เธอควรละความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นเสีย เธอพึงเห็นเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อโดยพิสดารอย่างนี้แล”ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปนั้นยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้า ... ก็ภิกษุนั้นได้เป็นพระอรหันต์องค์หนึ่งในจำนวนพระอรหันต์ทั้งหลาย

๘. รชนียสัณฐิตสูตร

ว่าด้วยการละความพอใจในสิ่งที่จูงใจให้กำหนัด

{๑๔๖} [๗๐] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ขอประทานพระวโรกาสเถิด พระพุทธเจ้าข้า ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าได้โปรดแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อ พอที่ข้าพระองค์ฟังแล้วพึงเป็นผู้ปลีกตัวออกจากหมู่อยู่ตามลำพัง ไม่ประมาท มีความเพียร มีจิตมุ่งพระนิพพานอยู่ด้วยเถิด”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ สิ่งใดแลเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด เธอควรละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย”

“ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว ข้าแต่พระสุคตเจ้า ข้าพระองค์เข้าใจแล้ว”

“ดูก่อนภิกษุ ก็เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อได้โดยพิสดารอย่างไร”

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ รูปเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด เวทนาเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด สัญญาเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด สังขารทั้งหลายเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด วิญญาณเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด ข้าพระองค์ควรละความพอใจในรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณนั้นเสีย ข้าพระองค์เข้าใจเนื้อความแห่งพระดำรัสที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโดยย่อได้โดยพิสดารอย่างนี้แล”“สาธุ สาธุ ภิกษุ ดีนักแล ที่เธอเข้าใจเนื้อความแห่งคำที่เรากล่าวโดยย่อได้โดยพิสดาร ดูก่อนภิกษุ รูปเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด เวทนาเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด สัญญาเป็นสิ่งจูงใจให้กำหนัด สังขารทั้งหลายเป็นสิ่งจูงใจให้