๕. อากาสสูตร เล่ม ๑๗

๔. อุเปกขาสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าจตุตถฌาน

{๕๑๒} [๓๓๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เราเข้าจตุตถฌาน

ที่ไม่มีทุกข์ไม่มีสุข มีสติบริสุทธิ์เพราะอุเบกขา เพราะละสุขละทุกข์ได้และเพราะโสมนัสโทมนัสดับไปก่อนแล้วอยู่ อาวุโส เรานั้นไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าจตุตถฌานอยู่ หรือว่าเข้าจตุตถฌานแล้ว หรือว่าออกจากจตุตถฌานแล้ว’ดังนี้” …

๕. อากาสานัญจายฅนสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าอากาสานัญจายตนฌาน

{๕๑๓} [๓๓๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เพราะล่วงรูปสัญญาโดยประการทั้งปวง เพราะปฏิฆสัญญาดับไป เพราะไม่ใส่ใจถึงนานัตตสัญญาเราเข้าอากาสานัญจายตนะโดยมนสิการว่า ‘อนนฺโต อากาโส อากาศไม่มีที่สุด’ดังนี้อยู่ อาวุโส เราไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าอากาสานัญจายตนฌานอยู่ หรือว่าเข้าอากาสานัญจายตนฌานแล้ว หรือว่าออกจากอากาสานัญจายตนฌานแล้ว’ ดังนี้” …

๖. วิญญาณญจายตนสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าวิญญาณัญจายตนฌาน

{๕๑๔} [๓๓๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เพราะล่วงอากาสานัญจายตนะโดยประการทั้งปวง เราเข้าวิญญาณัญจายตนะโดยมนสิการว่า‘อนนุตํ วิญญาณํ วิญญาณไม่มีที่สุด’ ดังนี้อยู่ อาวุโส เราไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า‘เราเข้าวิญญาณัญจายตนฌานอยู่ หรือว่าเข้าวิญญาณญจายตนฌานแล้ว หรือว่าออกจากวิญญาณัญจายตนฌานแล้ว’ ดังนี้” ...

๗.อากิญจัญญายตนสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าอากิญจัญญายตนฌาน

{๕๑๕} [๓๓๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เพราะล่วง

วิญญาณัญจายตนะโดยประการทั้งปวง เราเข้าอากิญจัญญายตนะโดยมนสิการว่า ‘นตฺถิ กิญฺจิ ไม่มีอะไร’ ดังนี้อยู่ อาวุโส เราไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าอากิญจัญญายตนฌานอยู่ หรือว่าเข้าอากิญจัญญายตนฌานแล้ว หรือว่าออกจากอากิญจัญญายตนฌานแล้ว’ ดังนี้” ...