๑. วิเวกสูตร เล่ม ๑๗

๗. สารีปุตตสังยุต

๑. วิเวกสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าปฐมฌาน

{๕๐๙} [๓๓๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถีครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถีแล้ว กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหาร เข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักผ่อนกลางวัน ถีงป่าอันธวันแล้วนั่งพักผ่อนกลางวัน ณ โคนไม้แห่งหนึ่ง

ครั้นถึงเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่พักผ่อนแล้วเข้าไปยังพระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรจึงกล่าวว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนักสีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เราสงัดแล้วจากกามสงัดแล้วจากอกุศลธรรม เข้าปฐมฌานที่มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่ อาวุโส เรานั้นไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าปฐมฌานอยู่ หรือว่าเข้าปฐมฌานแล้ว หรือว่าออกจากปฐมฌานแล้ว’ ดังนี้”

แท้จริง ท่านพระสารีบุตรถอนอหังการ มมังการ และอนุสัยออกได้

มานานแล้ว ฉะนั้น ท่านพระสารีบุตรจึงไม่คิดอย่างนี้ว่า “เราเข้าปฐมฌานอยู่หรือว่าเข้าปฐมฌานแล้ว หรือว่าออกจากปฐมฌานแล้ว”

๒. อวิตักกสูฅร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าทุติยฌาน

{๕๑๐} [๓๓๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เราเข้าทุติยฌานที่มีความผ่องใสในภายใน มีภาวะที่จิตเป็นเอกผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร เพราะวิตกวิจารสงบไป มีปีติและสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่ อาวุโส เรานั้นไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าทุติยฌานอยู่ หรือว่าเข้าทุติยฌานแล้ว หรือว่าออกจากทุติยฌานแล้ว’ ดังนี้” ...

๓. ปีติสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าตติยฌาน

{๕๑๑} [๓๓๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เรามีอุเบกขา มีสติมีสัมปชัญญะ เสวยสุขด้วยนามกายเพราะปีติสิ้นไป เข้าตติยฌานที่

พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า ‘ผู้ได้ฌานนี้เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติ อยู่เป็นสุข’ดังนี้อยู่ อาวุโส เรานั้นไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าตติยฌานอยู่ หรือว่าเข้าตติยฌานแล้ว หรือว่าออกจากตติยฌานแล้ว’ ดังนี้” ...