๙. นิโรธสูตร เล่ม ๑๗

๘. เนวสัญญานาสัญญายตนสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌาน

{๕๑๖} [๓๓๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรมาแต่ไกล ... จึงกล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนัก สีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เพราะล่วง

อากิญจัญญายตนะโดยประการทั้งปวง เราเข้าเนวสัญญานาสัญญายตนะอยู่อาวุโส เราไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานอยู่ หรือว่าเข้าเนวสัญญานาสัญญายตนฌานแล้ว หรือว่าออกจากเนวสัญญานา

สัญญายตนฌานแล้ว’ ดังนี้” ...

๙. นิโรธสมาปัตติสูตร

ว่าด้วยพระสารีบุตรเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ

{๕๑๗} [๓๔๐] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้า ท่าน

พระสารีบุตรครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี ครั้นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถีแล้ว กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารแล้ว เข้าไปยังป่าอันธวันเพี่อพักผ่อนกลางวัน ถึงป่าอันธวันแล้วนั่งพักผ่อนกลางวัน ณ โคนไม้แห่งหนึ่ง

ครั้นถึงเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่พักผ่อนแล้วเข้าไปยังพระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ท่านพระอานนท์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรจึงกล่าวว่า “ดูก่อนท่านพระสารีบุตร อินทรีย์ของท่านผ่องใสนักสีหน้าของท่านบริสุทธิ์ผ่องใส วันนี้ท่านพระสารีบุตรอยู่ด้วยวิหารธรรมอะไร”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “อาวุโส ดังเราจะบอก เพราะก้าวล่วง

เนวสัญญานาสัญญายตนฌานแล้ว เราเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธ อยู่ อาวุโสเราไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธอยู่ หรือว่าเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธแล้ว หรือว่าออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธแล้ว’ ดังนี้”

แท้จริง ท่านพระสารีบุตรถอนอหังการ มมังการ และอนุสัยออกได้มา

นานแล้ว ฉะนั้น ท่านพระสารีบุตรจึงไม่ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘เราเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธอยู่ หรือว่าเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธแล้ว หรือว่าออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธแล้ว’ ดังนี้

๑๐. สูจิมุขีสูตร

ว่าด้วยความแตกต่างการเลี้ยงชีวิตของสมณพราหมณ์

{๕๑๘} [๓๔๑] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ที่พระวิหารเวพุวันอันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นเป็นเวลาเช้าท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังพระนครราชคฤห์ เที่ยวบิณฑบาตตามลำดับตรอกในพระนครราชคฤห์แล้วอาศัยเชิงฝาแห่งหนึ่งฉันบิณฑบาตนั้น

ครั้งนั้น นางปริพาชิกาชื่อสูจิมุขีเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านพระสารีบุตรว่า “ดูก่อนสมณะ ท่านก้มหน้าฉันหรือ”

ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “น้องหญิง เรามิได้ก้มหน้าฉัน”

“ถ้าอย่างนั้น ท่านแหงนหน้าฉันหรือ สมณะ”