๖. สามุททกสูตร เล่ม ๑๗

อย่างนั้นไม่มี ถ้าแม้ว่าวิญญาณมีประมาณเท่านี้จักเที่ยง ยั่งยืน มั่นคง ไม่มีความแปรผันไปเป็นธรรมดาแล้วไซร้ การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อความ สิ้นทุกข์โดยชอบนี้ก็จะไม่พึงปรากฏ แต่เพราะเหตุที่ไม่มีวิญญาณแม้มีประมาณเท่านี้แลที่เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง ไม่มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา กระนั้น การอยู่ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบจึงปรากฏ{๒๕๔} ดูก่อนภิกษุ เธอจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”

“เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”

“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า” …

“ดูก่อนภิกษุ เพราะเหตุนั้นแล อริยสาวกผู้ได้สดับแล้วเห็นอยู่อย่างนี้ … ย่อมรู้ชัดว่า … กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้มิได้มีอีก’ ดังนี้”

๖. สุทธิกสูตร

ว่าด้วยความไม่เที่ยงแท้แน่นอนแห่งขันธ์ ๕

{๒๕๕} [๙๘] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ภิกษุนั้นนั่งแล้ว ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “มีบ้างไหม พระพุทธเจ้าข้า รูปบางอย่างที่เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง ไม่มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา จักคงเที่ยงอยู่เสมออย่างนั้น มีบ้างไหม เวทนาบางอย่าง … สัญญาบางอย่าง … สังขารบางอย่าง … วิญญาณบางอย่างที่เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง ไม่มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา จักคงเที่ยงอยู่เสมออย่างนั้น”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ไม่มีดอก ภิกษุ รูปบางอย่างที่เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง ไม่มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา จักคงเที่ยงอยู่เสมออย่างนั้น ไม่มีดอก เวทนาบางอย่าง … สัญญาบางอย่าง … สังขารบางอย่าง … วิญญาณ

บางอย่างที่เที่ยง ยั่งยืน มั่นคง ไม่มีความแปรผันไปเป็นธรรมดา จักคงเที่ยงอยู่เสมออย่างนั้น”

๗. คัททูลพัทธสูตร

ว่าด้วยอุปมาขันธ์ ๕ เหมือนเสาล่ามสุนัข

{๒๕๖} [๙๙] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสดังนี้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังสารวัฏนี้ ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ สำหรับเหล่าสัตว์ผู้มีอวิชชาเป็นที่กางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ ที่สุดเบื้องต้นย่อมไม่ปรากฏดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มหาสมุทรยังมีสมัยเวลาที่จะเหือดแห้งไป มีอยู่ไม่ได้ แต่เราไม่กล่าวว่า สัตว์ทั้งหลายผู้มีอวิชชาเป็นเครื่องกางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ขุนเขาสิเนรุยังมีสมัยเวลาที่จะถูกไฟไหม้พินาศไปมีอยู่ไม่ได้ แต่เราไม่กล่าวว่า สัตว์ทั้งหลายผู้มีอวิชชาเป็นเครื่องกางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แผ่นดินใหญ่ยังมีสมัยเวลาที่จะถูกไฟไหม้พินาศไปมีอยู่ไม่ได้ แต่เราไม่กล่าวว่า สัตว์ทั้งหลายผู้มีอวิชชาเป็นเครื่องกางกั้น มีตัณหาเป็นเครื่องประกอบไว้ เวียนว่ายตายเกิดอยู่ จะทำที่สุดแห่งทุกข์ได้{๒๕๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สุนัขที่ถูกเขาเอาโซ่ผูกล่ามไว้ที่หลักหรือเสาอันแข็งแรง ย่อมวิ่งวนเวียนรอบหลักหรือเสานั้นเอง แม้ฉันใด