๗. จาตุมสูตร เล่ม ๑๓

๗. จาตุมสูตร

ว่าด้วยเหตุการณ์ที่หมู่บ้านจาตุมคาม

เรื่องพระอาคันตุกะส่งเสียงดัง

{๑๘๖}[๑๕๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ อามลกีวัน ใกล้หมู่บ้านจาตุมคาม ก็สมัยนั้น ภิกษุประมาณ ๕๐๐ รูป มีพระสารีบุตรและพระ โมคคัลลานะเป็นหัวหน้า จาริกไปถึงจาตุมคามเพื่อเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ก็ภิกษุอาคันตุกะเหล่านั้นปราศรัยกับภิกษุเจ้าถิ่น จัดเสนาสนะ เก็บบาตรและจีวร ส่งเสียงเอะอะดังลั่น ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกท่าน พระอานนท์มาว่า “ดูก่อนอานนท์ พวกที่ส่งเสียงเอะอะดังลั่นเหมือนพวก ชาวประมงแย่งปลากันนั้นเป็นใครกัน”ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุประมาณ ๕๐๐ รูป มีพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะเป็นหัวหน้า เดินทางมาถึง จาตุมคามเพื่อเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ภิกษุอาคันตุกะเหล่านั้นปราศรัยกับภิกษุเจ้าถิ่น จัดเสนาสนะ เก็บบาตรและจีวรอยู่ ส่งเสียงเอะอะดังลั่นไปหมด”

“ดูก่อนอานนท์ ถ้าเช่นนั้น เธอจงไปเรียกพวกภิกษุมาตามคำของเราว่า ‘พระศาสดาตรัสเรียกท่านทั้งหลาย”

ท่านพระอานนท์ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วเข้าไปหาภิกษุเหล่านั้นถึงที่พัก ครั้นแล้วได้กล่าวกะภิกษุเหล่านั้นว่า “พระศาสดาตรัสเรียก ท่านทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระอานนท์แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่ สมควรข้างหนึ่ง

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุเหล่านั้นว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอพากันส่งเสียงเอะอะดังลั่นไปหมด เหมือนพวกชาวประมงแย่งปลากัน เพราะเหตุอะไรหรือ”

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ภิกษุประมาณ ๕๐๐ รูปเหล่านี้ มีพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะเป็นหัวหน้า เดินทางมาถึง จาตุมคามเพื่อฟ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ภิกษุอาคันตุกะเหล่านี้นั้นปราศรัยกับภิกษุเจ้าถิ่น จัดเสนาสนะ เก็บบาตรและจีวรอยู่ จึงพูดกันเสียงเอะอะดังลั่น ไปหมด พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงไปเสีย เราขอไล่พวกเธอ พวกเธอไม่ควรอยู่ในสำนักเรา”

ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ลุกจากอาสนะถวายบังคม พระผู้มีพระภาคเจ้า ทำประทักษิณแล้ว เก็บอาสนะ ถือบาตรและจีวรหลีก ไปแล้ว

พวกเจ้าศากยะทูลขอร้องพระพุทธเจ้า

{๑๘๗}[๑๕๘] ก็สมัยนั้น พวกเจ้าศากยะชาวจาตุมคามมาประชุมกันอยู่ที่เรือนรับรองด้วยกรณียกิจบางอย่าง เห็นภิกษุเหล่านั้นมาแต่ไกล ครั้นแล้วได้ เข้าไปหาภิกษุเหล่านั้นถึงที่พักแล้วถามท่านว่า “พระคุณเจ้าทั้งหลาย พวกท่าน จะไปไหนกันเล่า”

“ผู้มีอายุทั้งหลาย ภิกษุสงฆ์ถูกพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงขับไล่มา”

“ข้าแต่ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ถ้าเช่นนั้น ขอท่านทั้งหลายจงนั่งอยู่ที่นี่ สักครู่หนึ่ง พวกกระผมพอที่จะหาทางให้พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงโปรดได้”

ภิกษุเหล่านั้นรับคำพวกเจ้าศากยะชาวจาตุมคามแล้ว ลำดับนั้น พวกเจ้าศากยะชาวจาตุมคามได้เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้ว

ได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ประทับ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง แล้วกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชื่นชมทรงรับสั่งกะ ภิกษุสงฆ์ด้วยเถิด ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์ในบัดนี้ เหมือนอย่างที่เคยทรงอนุเคราะห์มาแล้วในอดีตด้วยเถิด ในภิกษุสงฆ์หมู่นี้ ภิกษุ ทั้งหลายที่ยังเป็นนวกะบวชไม่นาน เพิ่งมาสู่พระธรรมวินัยนี้ก็มีอยู่ เมื่อภิกษุเหล่านั้นไม่ได้เฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ก็จะมีใจกลายเป็นอื่นไป มีใจแปรผัน ไปได้ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เหมือนพืชที่ยังอ่อนอยู่ เมื่อไม่ได้น้ำ ก็จะกลายเป็นอย่างอื่นไป ก็จะแปรผันไป เหมือนลูกโคที่ยังอ่อนอยู่ เมื่อไม่เห็นแม่ ก็จะมีใจเป็นอย่างอื่นไป มีใจแปรผันไปฉะนั้นข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชื่นชมทรงรับสั่งกะภิกษุสงฆ์ด้วยเถิด ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์ในบัดนี้ เหมือน อย่างที่เคยทรงอนุเคราะห์มาแล้วในอดีตด้วยเถิด”

พระพรหมทูลขอร้องพระพุทธเจ้า

{๑๘๘}[๑๕๙] ครั้งนั้นแล ท้าวสหัมบดีพรหมทราบพระพุทธดำริแห่งพระทัยของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยใจของตนแล้ว อันตรธานไปในพรหมโลกมา ปรากฏตรงพระพักตร์พระผู้มีพระภาคเจ้า เหมือนบุรุษที่แข็งแรงเหยียดแขนที่คู้ออกหรือคู้แขนที่เหยียดเข้าฉะนั้น ครั้นแล้วได้ห่มผ้าเฉวียงบ่า ประนมมือไป ทางที่พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ แล้วกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชื่นชมทรงรับสั่งกะภิกษุสงฆ์ด้วยเถิด ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์ในบัดนี้ เหมือนอย่างที่เคยทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์มาแล้วในอดีตด้วยเถิด ในภิกษุสงฆ์หมู่นี้ ภิกษุทั้งหลายที่ยังเป็นนวกะบวชไม่นาน เพิ่งมาสู่พระธรรมวินัยนี้ก็มีอยู่ เมื่อภิกษุเหล่านั้นไม่ได้เฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ก็จะมีใจกลายเป็นอื่นไป มีใจ

แปรผันไปได้ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เหมือนพืชที่ยังอ่อนอยู่ เมื่อไม่ได้น้ำ ก็จะกลายเป็นอย่างอื่นไป ก็จะแปรผันไป เหมือนลูกโคที่ยังอ่อนอยู่ เมื่อไม่เห็นแม่ ก็จะมีใจเป็นอย่างอื่นไป มีใจแปรผันไปฉะนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชื่นชมทรงรับสั่งกะภิกษุสงฆ์ด้วยเถิด ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์ในบัดนี้ เหมือนอย่างที่เคยทรงอนุเคราะห์ภิกษุสงฆ์มาแล้วในอดีตด้วยเถิด”

ความคิดของพระสารีบุตรกับพระโมคคัลลานะ

[๑๖๐] พวกเจ้าศากยะชาวจาตุมคามและท้าวสหัมบดีพรหมสามารถ ทูลให้พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงโปรดด้วยคำวิงวอนเปรียบด้วยพืชที่ยังอ่อนและ เปรียบด้วยลูกโคอ่อนได้แล้ว ฉะนี้แล

{๑๘๙}ครั้งนั้นแล ท่านพระมหาโมคคัลลานะเรียกภิกษุทั้งหลายมาว่า “ดูก่อนท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านทั้งหลายจงลุกขึ้นหยิบบาตรและจีวรเถิด พระผู้มี พระภาคเจ้าอันพวกเจ้าศากยะชาวจาตุมคามและท้าวสหัมบดีพรหมให้ทรงโปรดได้แล้วด้วยคำวิงวอนเปรียบด้วยพืชที่ยังอ่อนและเปรียบด้วยลูกโคอ่อน”

ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระโมคคัลลานะแล้วลุกจากอาสนะ หยิบบาตรและจีวรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้ มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้รับสั่งกะท่านพระสารีบุตรผู้นั่งอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งว่า “เมื่อเราขับไล่ภิกษุสงฆ์ไป เธอคิดอย่างไร สารีบุตร”

ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงขับไล่ภิกษุสงฆ์ไป ข้าพระองค์ได้คิดอย่างนี้ว่า ‘บัดนี้พระผู้มีพระ ภาคเจ้าจักทรงมีความขวนขวายน้อย เจริญสมณธรรมที่ทำให้อยู่เป็นสุขใน

ปัจจุบันอยู่แม้เราทั้งหลายก็จักมีความขวนขวายน้อย เจริญสมณธรรมที่ทำให้อยู่เป็นสุขในปัจจุบันอยู่ในบัดนี้เช่นกัน”

“หยุดเถอะ สารีบุตร หยุดเถอะ สารีบุตร เธออย่าให้ความคิดเห็น อย่างนี้เกิดขึ้นอีกเลย สารีบุตร”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกท่านพระมหาโมคคัลลานะมาว่า “เมื่อเราขับไล่ภิกษุสงฆ์ไป เธอคิดอย่างไร โมคคัลลานะ”

ท่านพระโมคคัลลานะกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงขับไล่ภิกษุสงฆ์ไป ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า ‘บัดนี้พระผู้มี พระภาคเจ้าจักทรงมีความขวนขวายน้อย เจริญสมณธรรมที่ทำให้อยู่เป็นสุขในปัจจุบันอยู่ ข้าพระองค์และท่านสารีบุตรจักช่วยกันปกครองภิกษุสงฆ์ในบัดนี้, ดังนี้”

“สาธุ ดีแล้ว โมคคัลลานะ ที่จริง เราหรือสารีบุตรและโมคคัลลานะ พึงปกครองภิกษุสงฆ์ได้”

ภัย ๔ อย่าง

{๑๙๐}[๑๖๑] ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัย ๔ อย่างนี้ อันบุคคลผู้ลงนํ้าพึงหวังได้ ภัย ๔ อย่างมีอะไรบ้าง คือ

๑. อูมิภัย ภัยคลื่น ๒. กุมภีลภัย ภัยจระเข้

๓. อาวัฏฏภัย ภัยนํ้าวน ๔. สุสุกาภัย ภัยปลาฉลาม

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัย ๔ อย่างนี้แลอันบุคคลผู้ลงนํ้าพึงหวังได้ ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภัย ๔ อย่างนี้อันบุคคลบางคนในโลกนี้ผู้ออกจากเรือนมา บวชเป็นบรรพชิตในธรรมวินัยนี้ก็พึงหวังได้ ฉันนั้น ภัย ๔ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑.อูมิภัย ภัยคลื่น ๒.กุมภีลภัย ภัยจระเข้

๓.อาวัฏฏภัย ภัยนํ้าวน ๔.สุสุกาภัย ภัยปลาฉลาม

{๑๙๑}[๑๖๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อูมิภัย ภัยคลื่นเป็นไฉน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรบางคนในโลกนี้มีศรัทธาออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตด้วยคิดว่า ‘เราถูกชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาสครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ท่วมทับแล้ว ไฉน การทำที่สุดแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้จะพึงปรากฏได้, ดังนี้ เพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ทั้งหลายย่อมตักเตือนสั่งสอนกุลบุตรนั้นผู้บวชแล้วอย่างนั้นว่า ‘ท่านพึงก้าวไป อย่างนี้ ท่านพึงถอยกลับอย่างนี้ ท่านพึงแลดูอย่างนี้ ท่านพึงเหลียวดูอย่างนี้ ท่านพึงคู้เข้าอย่างนี้ ท่านพึงเหยียดออกอย่างนี้ ท่านพึงทรงสังฆาฏิบาตรและจีวรอย่างนี้’ ดังนี้เป็นต้น กุลบุตรนั้นคิดอย่างนี้ว่า ‘เมื่อก่อนเราเป็นคฤหัสถ์ มีแต่ตักเตือนสั่งสอนคนอื่น แต่ว่าภิกษุเหล่านี้เพียงคราวลูกคราวหลานของเรา ยังมาคิดที่จะตักเตือนสั่งสอนเรา, ดังนี้ เขาจึงบอกคืนสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรนี้เราเรียกว่าผู้กลัวภัยคลื่นแล้วบอกคืนสิกขาสึกไป เป็นคฤหัสถ์ คำว่า ‘ภัยคลื่น, นี้เป็นชื่อของความโกรธและความคับใจ นะ ภิกษุทั้งหลาย{๑๙๒}[๑๖๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็กุมภีลภัย ภัยจระเข้เป็นไฉน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรบางคนในโลกนี้มีศรัทธาออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตด้วยคิดว่า ‘เราถูกชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาสครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ท่วมทับแล้ว ไฉน การทำที่สุดแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้จะพึงปรากฏได้, ดังนี้ เพื่อนร่วมพรหมจรรย์ ทั้งหลายย่อมตักเตือนสั่งสอนกุลบุตรนั้นผู้บวชแล้วอย่างนั้นว่า ‘สิ่งนี้ท่านควรเคี้ยวกิน สิ่งนี้ท่านไม่ควรเคี้ยวกิน สิ่งนี้ท่านควรฉัน สิ่งนี้ท่านไม่ควรฉัน สิ่ง นี้ท่านควรลิ้ม สิ่งนี้ท่านไม่ควรลิ้ม สิ่งนี้ท่านควรดื่ม สิ่งนี้ท่านไม่ควรดื่ม สิ่ง

ที่เป็นกัปปิยะท่านเคี้ยวกินได้ สิ่งที่เป็นอกัปปิยะท่านเคี้ยวกินไม่ได้ สิ่งที่เป็น กัปปิยะท่านฉันได้ สิ่งที่เป็นอกัปปิยะท่านฉันไม่ได้ สิ่งที่เป็นกัปปิยะท่านลิ้มได้ สิ่งที่เป็นอกัปปิยะท่านลิ้มไม่ได้ สิ่งที่เป็นกัปปิยะท่านดื่มได้ สิ่งที่เป็นอกัปปิยะ ท่านดื่มไม่ได้ ท่านควรเคี้ยวกินในกาล ท่านไม่ควรเคี้ยวกินในเวลาวิกาล ท่าน ควรฉันในกาล ท่านไม่ควรฉันในเวลาวิกาล ท่านควรลิ้มในกาล ท่านไม่ควร ลิ้มในเวลาวิกาล ท่านควรดื่มในกาล ท่านไม่ควรดื่มในเวลาวิกาล, ดังนี้เป็นต้น กุลบุตรนั้นคิดอย่างนี้ว่า‘เมื่อก่อนเราเป็นคฤหัสถ์ปรารถนาจะเคี้ยวกินสิ่งใด ก็เคี้ยวกินสิ่งนั้นได้

ไม่ปรารถนาจะเคี้ยวกินสิ่งใด ก็ไม่เคี้ยวกินสิ่งนั้น ปรารถนา จะบริโภคสิ่งใด ก็บริโภคสิ่งนั้นได้ ไม่ปรารถนาจะบริโภคสิ่งใด ก็ไม่บริโภค สิ่งนั้น ปรารถนาจะลิ้มสิ่งใด ก็ลิ้มสิ่งนั้นได้ ไม่ปรารถนาจะลิ้มสิ่งใด ก็ไม่ ลิ้มสิ่งนั้น ปรารถนาจะดื่มสิ่งใด ก็ดื่มสิ่งนั้นได้ ไม่ปรารถนาจะดื่มสิ่งใด ก็ ไม่ดื่มสิ่งนั้น จะเคี้ยวกินสิ่งที่เป็นกัปปิยะก็ได้เป็นอกัปปิยะก็ได้ จะบริโภคสิ่งที่ เป็นกัปปิยะก็ได้เป็นอกัปปิยะก็ได้ จะลิ้มสิ่งที่เป็นกัปปิยะก็ได้เป็นอกัปปิยะก็ได้ จะดื่มสิ่งที่เป็นกัปปิยะก็ได้เป็นอกัปปิยะก็ได้ จะเคี้ยวกินในกาลก็ได้ในเวลา วิกาลก็ได้ จะบริโภคในกาลก็ได้ในเวลาวิกาลก็ได้ จะลิ้มในกาลก็ได้ในเวลา วิกาลก็ได้ จะดื่มในกาลก็ได้ในเวลาวิกาลก็ได้ก็แม้ของควรเคี้ยวของควรบริโภคอันประณีตที่คฤหบดีทั้งหลายผู้มีศรัทธาถวายแก่พวกเราในเวลาวิกาล ตอนกลางวัน ภิกษุเหล่านี้ก็เห็นจะทำการห้ามกันเสียด้วย, ดังนี้ เขาจึงบอกคืน สิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรนี้เราเรียกว่าผู้กลัวภัย จระเข้แล้วบอกคืนสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ คำว่า ‘ภัยจระเข้, นี้ เป็นชื่อของ ความเป็นผู้เห็นแก่ปากท้อง นะภิกษุทั้งหลาย

{๑๙๓}[๑๖๔] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อาวัฏฏภัย ภัยนํ้าวนเป็นไฉน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรบางคนในโลกนี้มีศรัทธาออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตด้วยคิดว่า ‘เราถูกชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาสครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ท่วมทับแล้ว ไฉน การทำที่สุดแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้จะพึงปรากฏได้’ ดังนี้ เขาบวชแล้วอย่างนี้ เวลาเช้านุ่งห่มเรียบร้อยแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังหมู่บ้านหรือนิคม ไม่รักษากายวาจา ไม่ดำรงสติ ไม่สำรวมอินทรีย์ เขาเห็นคฤหบดีหรือบุตร คฤหบดีผู้อิ่มเอม พร้อมพรั่ง ถูกบำเรออยู่ด้วยกามคุณ ๕ ในหมู่บ้านหรือนิคมนั้นเข้า ก็มีความคิดอย่างนี้ว่า‘เมื่อก่อนเราเป็นคฤหัสถ์ ก็เป็นผู้อิ่มเอมพร้อมพรั่ง ถูกบำเรออยู่ด้วยกามคุณ ๕ โภคสมบัติในตระกูลก็มีพร้อมมูล เราสามารถจะบริโภคโภคสมบัติและทำบุญได้’ ดังนี้ เขาจึงบอกคืนสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรนี้เราเรียกว่าผู้กลัวภัยน้ำวนแล้ว บอกคืนสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ คำว่า ‘ภัยน้ำวน’ นี้เป็นชื่อของกามคุณ ๕ นะ ภิกษุทั้งหลาย{๑๙๔}[๑๖๕] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็สุสุกาภัย ภัยปลาฉลามเป็นไฉน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรบางคนในโลกนี้มีศรัทธาออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตด้วยคิดว่า ‘เราถูกชาติ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกขะ โทมนัส อุปายาสครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ถูกทุกข์ท่วมทับแล้ว ไฉน การทำที่สุดแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้จะพึงปรากฏได้’ ดังนี้ เขาบวชแล้วอย่างนี้ เวลาเช้านุ่งห่มเรียบร้อยแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังหมู่บ้านหรือนิคม ไม่รักษากายวาจา ไม่ดำรงสติ ไม่สำรวมอินทรีย์ เขาเห็นมาตุคามผู้นุ่งห่มผ้า ลับ ๆ ล่อ ๆ ในหมู่บ้านหรือนิคมนั้นเข้า ราคะจึงติดตามกำจัดจิตของกุลบุตร นั้นเพราะเห็นมาตุคามผู้นุ่งห่มผ้าลับ ๆ ล่อ ๆ เขามีจิตถูกราคะติดตามกำจัดแล้ว จึงบอกคืนสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรนี้เราเรียกว่า

ผู้กลัวภัยปลาฉลามแล้วบอกคืนสิกขาสึกไปเป็นคฤหัสถ์ คำว่า ‘ภัยปลาฉลาม, นี้เป็นชื่อของมาตุคาม นะภิกษุทั้งหลาย

ภัย ๔ อย่างนี้แลอันบุคคลบางคนในโลกนี้ออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตในธรรมวินัยนี้ พึงหวังได้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นยินดีชื่นชมพระภาษิตของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วแล

จบ จาตุมสูตรที่ ๗

๘. นฬกปานสูตร

ว่าด้วยเหตุการณ์ที่หมู่บ้านนฬกปานคาม

ตรัสสนทนากับพระอนุรุทธะ

{๑๙๕}[๑๖๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ป่าไม้ทองกวาว ใกล้หมู่บ้าน นฬกปานะ ในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้นแล มีกุลบุตรผู้มีชื่อเสียงโด่งดังหลายคน มีศรัทธาพากันออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิตอุทิศเฉพาะพระผู้มีพระภาคเจ้า คือ ท่านพระอนุรุทธะ ท่านพระภัททิยะ ท่านพระกิมพิละ ท่านพระภคุ ท่าน พระโกณฑัญญะ ท่านพระเรวตะ ท่านพระอานนท์ รวมทั้งกุลบุตรผู้มีชื่อเสียงโด่งดังอื่น ๆก็สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ในที่แจ้งแวดล้อมด้วยหมู่ภิกษุ ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงปรารภกุลบุตรเหล่านั้นตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กุลบุตรผู้มีศรัทธาออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพชิต อุทิศเฉพาะเราเหล่านั้น ยังยินดีในพรหมจรรย์อยู่หรือ”