๑๐. อุปปัชชันติสูตร เล่ม ๒๕

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

สมณพราหมณ์พวกหนึ่งไม่ถึงธรรมที่เป็นสาระ จึง

แล่นเลยไป เพิ่มพูนเครื่องผูกใหม่ ๆ ขึ้นเรื่อย ยึดติดอยู่

ในสิ่งที่ได้เห็นได้ยินมาเท่านั้น ยอมตกลงไปในหลุมถ่าน

เพลิงคือภพ ๓ เหมือนแมลงตกลงสู่เปลวไฟฉะนั้น

๑๐. อุปปัชชันติสูตร

ว่าด้วยแสงหิ่งห้อยกับแสงอาทิตย์

{๑๔๖} [๖๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ท่านพระอานนท์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้รับการเคารพนับถือ บูชา ยำเกรง ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัย เภสัชบริขารจากมหาชน ตลอดเวลาที่พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ยังไม่เสด็จอุบัติขึ้นในโลก แต่พอพระองค์เสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกก็ไม่ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารจากมหาชน

๖. ชัจจันธวรรค ๑๐. อุปปัชชันติสูตร

อีกต่อไป บัดนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าและภิกษุสงฆ์ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัย เภสัชบริขารจากมหาชนแล้ว พระพุทธเจ้าข้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า "ข้อนี้ก็เป็นอย่างนี้แหละ อานนท์ พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกย่อมได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารจากมหาชน ตลอดเวลาที่พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายยังไม่เสด็จอุบัติขึ้นในโลก แต่เมื่อพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายเสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกก็จะไม่ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง ไม่ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร จากมหาชนอีกต่อไป บัดนี้ตถาคตและภิกษุสงฆ์ได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา ยำเกรง ได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขารจากมหาชนแล้ว”ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

หิ่งห้อยนั้นย่่อมส่องแสงอยู่ได้ตราบเท่าที่ดวงอุทัยยัง

ไม่ไขแสง เมื่อดวงอุทัยโผล่ขึ้นแล้ว ก็ถูกดับรัศมีไป

ส่องแสงไม่ได้เลย ฉันใด

พวกอัญเดียรถีย์ก็ฉันนั้นมีความรุ่งเรืองอยู่ได้ตราบเท่าที่

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหฺลายจะยังไม่เสด็จอุบัติขึ้นในโลก

แต่พอพระองค์เสด็จอุบัติขึ้นในโลกแล้ว พวกอัญเดียรถีย์

และแม้พวกบริวารก็ไม่หมดจดอีกต่อไป พวกเขาเหล่านั้น

ยังมีทิฏฐิที่ผิดอยู่ จึงไม่พ้นจากสงสารทุกข์ไปได้

จบ ชัจจันธวรรคที่ ๖

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อายุสังขาโรสสัชชนสูตร ๒. สัตตชฏิลสูตร

๓. ปัจจเวกขณสูตร ๔. ปฐมนานาติตถิยสูตร

๕. ทุติยนานาติตถิยสูตร ๖. ตติยนานาติตถิยสูตร

๗. สุภูติสูตร ๘. คณิกาสูตร

๙. อุปาติธาวันติสูตร ๑๐. อุปปัชชันติสูตร

๗. จูฬวรรค

๑. ปฐมลกุณฑกภัททิยสูตร

ว่าด้วยผู้ข้ามพ้นโอฆะได้

{๑๔๗} [๖๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้ชี้แจงท่านพระลกุณฑกภัททิยะให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถามากมายหลายวิธีครั้งนั้นแล จิตของท่านพระลกุณฑกภัททิยะผู้อันท่านพระสารีบุตร ชี้แจงให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถามากมาย หลายวิธีอยู่ ได้หลุดพ้นจากอาสวะแล้วเพราะไม่ถือมั่นพระผู้มีพระภาคเจ้าก็ทรงเห็นท่านพระลกุณฑกภัททิยะผู้อันท่าน พระสารีบุตรชี้แจงให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วย