๙. อุทปานสูตร เล่ม ๒๕

๗. จูฬวรรค ๙. อุทปานสูตร

พึงมี อะไร ๆ ที่ชื่อว่าเป็นของเราก็ไม่พึงมี อัตตาที่

นอกเหนือไปจากเบญจขันธ์จักไม่มี อะไร ๆ ที่ชื่อว่า

เกี่ยวเนื่องด้วย อัตตาของเราก็จักไม่มี’ ผู้บำเพ็ญ

วิปัสสนานั้นชื่อว่ามีธรรมเป็นเครื่องอยู่โดยลำดับในกาล

ทั้ง ๓ นั้น พึงข้ามพ้นตัณหาได้ ตามกาลเวลาที่

อริยมรรคเกิดขึ้น

๙. อุทปานสูตร

ว่าด้วยบ่อนํ้าอัศจรรย์

{๑๕๕} [๖๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจาริกไปในแคว้นมัลละ พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ได้เสด็จถึงถูณคามซึ่งเป็นหมู่บ้านพราหมณ์ พราหมณ์และ คฤหบดีชาวถูณคามได้ทราบข่าวว่า “พระสมณโคดมศากยบุตร ผู้เสด็จออกผนวชจากศากยตระกูลเสด็จเที่ยวจาริกไปในแคว้นมัลละพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ได้เสด็จมาโดยลำดับจนถึงถูณคามแล้ว จึงใช้หญ้าและแกลบถมบ่อนํ้าจนเต็มถึงปากบ่อด้วยตั้งใจว่า“สมณะโล้นเหล่านั้นอย่าได้ดื่มนํ้ากันเลย”

พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อุทาน

{๑๕๖} ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จหลีกออกจากทางเดินแวะเข้าไปที่ใต้ ต้นไม้ต้นหนึ่ง ประทับนั่งบนอาสนะที่ท่านพระอานนท์จัดถวายแล้วตรัสกับ ท่านพระอานนท์ว่า “ดูก่อนอานนท์ เธอจงไปตักน้ำจากบ่อนั้นมาให้เรา”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ได้กราบทูล พระองค์ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขณะนี้บ่อน้ำนั้นถูกพวกพราหมณ์และ คฤหบดีชาวถูณคามใช้หญ้าและแกลบถมจนเต็มถึงปากบ่อด้วยตั้งใจว่าจะไม่ให้สมณะโล้นทั้งหลายได้ดื่มน้ำกัน พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกับท่านพระอานนท์เป็นครั้งที่ ๒ ว่า “ดูก่อนอานนท์ เธอจงไปตักน้ำจากบ่อนั้นมาให้เรา”

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ได้กราบทูล พระองค์เป็นครั้งที่ ๒ ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขณะนี้บ่อนํ้านั้นถูกพวก พราหมณ์และคฤหบดีชาวถูณคามใช้หญ้าและแกลบถมจนเต็มปากบ่อด้วย ตั้งใจว่าจะไม่ให้สมณะโล้นทั้งหลายได้ดื่มน้ำกัน พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสกับท่านพระอานนท์เป็นครั้งที่ ๓ ว่า “ดูก่อน อานนท์ เธอจงไปตักน้ำจากบ่อนั้นมาให้เรา”

ท่านพระอานนท์ทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วอุ้มบาตรเดินไปที่บ่อน้ำนั้น เมื่อท่านเดินเข้าไป น้ำในบ่อก็เอ่อล้นขึ้นมาพัดเอาหญ้าและ แกลบออกไปหมดพ้นจากปากบ่อ เหลือแต่น้ำใสสะอาดไม่ขุ่นมัวเต็มเปี่ยมถึงปากบ่อเหมือนน้ำที่ไหลอยู่

เมื่อเป็นเช่นนั้น ท่านพระอานนท์คิดว่า “น่าอัศจรรย์จริง เจ้าข้าเอ๋ย น่าแปลกใจจริง เจ้าข้าเอ๋ย ที่พระตถาคตเจ้าทรงมีฤทธานุภาพมาก เพราะ เมื่อเราเดินเข้าไป น้ำในบ่อก็เอ่อล้นขึ้นมาพัดเอาหญ้าและแกลบออกไปหมดพ้นจากปากบ่อเหลือแต่น้ำใสสะอาดไม่ขุ่นมัว เต็มเปี่ยมถึงปากบ่อเหมือนน้ำที่ไหลอยู่” ท่านพระอานนท์ใช้บาตรตักน้ำนำเข้าไปถวายพระผู้มี

๗. จูฬวรรค ๑๐. อุเทนสูตร

พระภาคเจ้า แล้วได้กราบทูลพระองค์ว่า “น่าอัศจรรยจริง พระพุทธเจ้าข้า น่าแปลกใจจริง พระพุทธเจ้าข้า ที่พระตถาคตเจ้าทรงมีฤทธานุภาพมาก เพราะเมื่อข้าพระองค์เดินเข้าไปน้ำในบ่อก็เอ่อล้นขึ้นมาพัดเอาหญ้าและแกลบออกไปหมดพ้นจากปากบ่อ เหลือแต่นํ้าใสสะอาดไม่ขุ่นมัวเต็มเปียมถึงปากบ่อ เหมือนนํ้าที่ไหลอยู่ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงดื่มนํ้าเถิด ขอพระสุคตเจ้าทรงดื่มน้ำเถิด พระพุทธเจ้าข้า”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทราบเนื้อความนั้นแล้ว จึงทรง เปล่งพระอุทานนี้ในเวลานั้นว่า

ถ้าน้ำมีอยู่ตลอดเวลา ก็ไม่จำเป็นต้องขุดบ่อน้ำ พระ

พุทธเจ้าเช่นเราตัดอวิชชาที่เป็นรากเหง้าแห่งตัณหาได้ขาด

แล้ว ทำไมจะต้องเที่ยวหานํ้าหรือปัจจัยอย่างอื่นอีกเล่า

๑๐. อุเทนสูตร

ว่าด้วยหญิง ๕๐๐ คนถูกเผา

{๑๕๗} [๗๐] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระ นครโกสัมพี ก็ครั้งนั้นแล เมื่อพระเจ้าอุเทนเสด็จประพาสพระอุทยานอยู่ ภายในพระราชวังถูกไฟไหม้ หญิง ๕๐๐ คนมีพระนางสามาวดีเป็นประมุข สิ้นชีวิตทั้งหมดครั้นเวลาเช้า ภิกษุเป็นจำนวนมากครองอันตรวาสกแล้ว ถือบาตร จีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครโกสัมพี กลับจากเที่ยวบิณฑบาตหลังฉันภัตตาหารแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวาย