พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต · วรรคที่ ๑
๒. โทสสูตร เล่ม ๒๕
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๘๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในวรรคที่ ๑มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ เอกนิบาต วรรคที่ ๑ โทสสูตร (ฉบับหลวง เล่ม ๒๕ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๕ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๕)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๕ หน้า ๓๓๑–๓๓๒
พระบาลีสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ
ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ผู้ที่เห็นแจ้งรู้เท่าทันโลภะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์
ผู้ละโมบต้องถึงทุคติ ย่อมละโลภะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว
ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนี้
๒. โทสสูตร
ว่าด้วยการละโทสะได้เป็นพระอนาคามี
{๑๘๐} [๒] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
- บ้าง น้อยบ้าง ดังนี้ (๑) เอกกนิบาต มี ๓ วรรค ๒๗ สูตร (๒) ทุกนิบาต มี ๒ วรรค ๒๒ สูตร (๓) ติกนิบาต มี ๕ วรรค ๕๐ สูตร ส่วนนิบาตที่ ๔ คือ จตุกกนิบาต มี ๑๓ สูตร จึงไม่จัดเป็นวรรคทุกพระสูตรในอิติวุตตกะนี้มีรูปแบบการดำเนินเนี้อหาเป็นลักษณะเดียวกัน คือ เริ่มต้น (นิทานวจนะ) ด้วยการยกเอาพระพุทธพจน์ประเภทเวยยากรณะ (ความร้อยแก้ว) มากล่าวอ้างอิง แล้วกล่าวสรุปข้อความ (นิคมวจนะ) ด้วยพระพุทธพจน์ประเภทคาถา (ความร้อยกรอง) ซึ่งใช้คำเชื่อมว่า “เอตมตฺถํ ภควา อโวจ ตตฺเถตํ อิติ วุจฺจติ : ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัส เนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์อย่างนี้ว่า” มีลักษณะนี้ไปทุกสูตร อิติวุตตกะจัด เป็นองค์ที่ ๖ ในนวังคสัตถุศาสน์ (คำสอนของพระศาสดามีองค์ ๙) จัดเป็นคัมภีร์ที่ ๔ ในบรรดา ๑๕ คัมภีร์ของขุททกนิกายและจัดอยู่ในเล่มที่ ๒๕ ในบรรดาพระไตรปิฎก ๔๕ เล่ม
- ๑ผู้ที่เห็นแจ้ง ในที่นี้หมายถึงผู้พิจารณาเห็นอุปาทานขันธ์ ๕ โดยอาการต่าง ๆ มีอาการไม่เที่ยงเป็นต้น รู้เท่าทัน หมายถึงรู้ด้วยเหตุด้วยปัญญาที่กำหนดรู้ทันตามอาการเหล่านี้คือ ตามสภาวะเหตุเกิด ความดับ ข้อดี ข้อเสีย วิธีสลัดออก (ขุ.อิติ.อ. ๔๙)
๑. ปฐมวรรค ๓. โมหสูตร
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เรา ขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคือ อะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือโทสะเลียได้ เราขอรับรองว่า พวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
ผู้ที่เห็นแจ้งเท่าทันโทสะซึ่งเป็นเหตุให้เหล่าสัตว์
ผู้โหดร้ายต้องถึงทุคติ ย่อมละโทสะนั้นได้ เมื่อละได้แล้ว
ย่อมไม่หวนกลับมายังโลกนี้อีกตลอดกาล
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความดังกล่าวนี้ไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วอย่างนื้
๓.โมหสูตร
ว่าด้วยการบรรเทาโมหะได้เป็นพระอนาคามี
{๑๘๑} [๓] ความจริง พระสูตรนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ทรงเป็นพระอรหันต์ ได้ตรัสไว้แล้ว เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงได้สดับมาแล้วว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งเสียได้ เราขอรับรองว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน อกุศลธรรมอย่างหนึ่งนั้นคือ อะไร คือ พวกเธอละอกุศลธรรมอย่างหนึ่งคือโมหะเสียได้ เราขอรับรอง ว่าพวกเธอจะได้เป็นอนาคามีแน่นอน”ในพระสูตรนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเนื้อความนี้ไว้แล้ว จึงตรัสพระคาถาประพันธ์ดังนี้ว่า
จบ ๒. โทสสูตร