พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ · ปาราชิกกัณฑ์
ปาราชิก ๔ สิกขาบท เล่ม ๑
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๐๐ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๕ ในปาราชิกกัณฑ์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาราชิกกัณฑ์ ปาราชิก ๔ สิกขาบท (ฉบับหลวง เล่ม ๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๒ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑ หน้า ๕๖๐–๕๖๑
บทสรุป
{๓๐๐} [๒๓๓] “ท่านทั้งหลาย ธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบท ข้าพเจ้ายกขึ้นแสดงแล้ว ภิกษุต้องอาบัติปาราชิกอย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว ย่อมไม่ได้สังวาสภับภิกษุทั้งหลาย เป็นปาราชิก หาสังวาสมิได้ ในภายหลังเหมือนในกาลก่อน ข้าพเจ้าขอถามท่านทั้งหลายในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบท นั้นว่า ‘ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่สองว่า ‘ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่สามว่า‘ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้วหรือ’ ท่านทั้งหลายบริสุทธิ์ในธรรมคือปาราชิก ๔ สิกขาบทนี้แล้ว เพราะฉะนั้น จึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้แล”
จบ ปาราชิก
หัวข้อประจำเรื่อง
ปาราชิก ๔ สิกขาบท คือ เมถุนธรรม ว่าด้วยการเสพเมถุนธรรม ๑ อทินนาทาน ว่าด้วยการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ ๑ มนุสสวิคคหะ ว่าด้วยการพรากกายมนุษย์ ๑ อุตตริมนุสสธรรม ว่าด้วยการอวดอุตตริมนุสสธรรม ๑ เป็นสาเหตุแห่งการตัดรากเหง้าอย่างไม่ต้องสงสัย ดังนี้แล
จบ ปาราชิกกัณฑ์
ท่านทั้งหลาย ก็ธรรมคือสังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบทเหล่านี้แลมาสู่อุทเทส
สุกกวิสัฏฐิสิกขาบท
๑.ว่าด้วยการจงใจทำให้นํ้าอสุจิเคลื่อน
เรื่องพระเสยยสกะ
{๓๐๑} [๒๓๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ท่านพระเสยยสกะไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์ เพราะความกระสันนั้นเธอจึงซูบผอม เศร้าหมอง มีผิวพรรณคลํ้า มีผิวเหลืองขึ้น ๆ มีตัวสะพรั่งด้วยเส้นเอ็น ท่านพระอุทายีได้เห็นท่านพระเสยยสกะซูบผอม เศร้าหมอง มีผิวพรรณคลํ้า มีผิวเหลืองขึ้น ๆ มีตัวสะพรั่งด้วยเส้นเอ็น ครั้นแล้วจึงได้ถามว่า “อาวุโสเสยยสกะ เพราะเหตุไร คุณจึงซูบผอม เศร้าหมอง มีผิวพรรณคลํ้า มีผิวเหลืองขึ้น ๆ มีตัวสะพรั่งด้วยเส้นเอ็น คุณไม่ยินดีประพฤติพรหมจรรย์หรือไรเล่า”
- ๑สังฆาทิเสสกัณฑ์ ตอนหรือส่วนว่าด้วยอาบัติสังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท ซึ่งปรับโทษหนักรองจากปาราชิก เป็นครุกาบัติ ประเภทสเตกิจฉา(แก้ไขหรือเยียวยาได้) คำว่า สังฆาทิเสส แปลว่า หมวดอาบัติที่จำต้องปรารถนาสงฆ์ในขั้นตอนการพ้นจากอาบัติทั้งในเบื้องต้นและเบื้องปลาย หมายถึงว่า เมื่อภิกษุต้องอาบัตินี้แล้วประสงค์จะทำตนให้บริสุทธิ์ ต้องดำเนินการตามขั้นตอนการออกจากอาบัติ (วุฏฐานวิธี) เริ่มจากการอยู่ปริวาสไปจนถึงการอัพภานกับสงฆ์หรืออาศัยสงฆ์เท่านั้น จะทำกับภิกษุ ๒-๓ รูป หรือรูปเดียวไม่ได้ (นัย วิ.อ. ๒/๖-๗ ดูความหมายของสังฆาทิเสส ใน วิ.ป. (แปล) ๘)
- ๒พระอุทายี พระรูปนี้อรรถกถาเรียกว่า ลาฬุทายี พระอุทายีผู้เลอะเทอะ คือมีพฤติกรรมชอบก่อเรื่องเสียหาย อยู่ไม่สุข มัวเมาประมาทในการประพฤติธรรม เป็นต้นบัญญัติสิกขาบทจำนวนมาก (นัย วิ.อ. ๒/๑)
จบ ปาราชิก ๔ สิกขาบท