พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาราชิกกัณฑ์ · ปฐมปาราชิกสิกขาบท
เรื่องลิงตัวเมีย เล่ม ๑
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๑–๒๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๓ ในปฐมปาราชิกสิกขาบทมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปาราชิกกัณฑ์ ปฐมปาราชิกสิกขาบท เรื่องลิงตัวเมีย (ฉบับหลวง เล่ม ๑ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๑ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๑)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๑ หน้า ๔๖–๔๙
เรื่องภิกษุเสพเมถุนกับลิงเพศเมีย
{๒๑} [๔๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเอาเหยื่อล่อลิงเพศเมียในป่ามหาวัน ใกล้พระนครเวสาลี แล้วเสพเมถุนธรรมกับลิงเพศเมียนั้นเสมอ ต่อมาเวลาเช้า ภิกษุนั้นครองผ้าอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครเวสาลี
ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเที่ยวจาริกไปตามเสนาสนะ เดินผ่านเข้าไปทางที่อยู่ของภิกษุนั้น ลิงเพศเมียนั้นแลเห็นภิกษุเหล่านั้นกำลังเดินมาแต่ไกล ครั้นแล้วได้เข้าไปหาภิกษุเหล่านั้น แล้วได้ส่ายสะเอวบ้าง โก่งหางบ้าง แอ่นตะโพกบ้าง ทำนิมิตบ้าง ข้างหน้าภิกษุเหล่านั้น จึงถูกภิกษุเหล่านั้นสันนิษฐานว่า “ภิกษุเจ้าถิ่นคงจะเสพเมถุนธรรมกับลิงเพศเมียนี้แน่ ไม่ต้องสงสัย” แล้วแอบอยู่ ณ ที่กำบังแห่งหนึ่ง ฝ่ายภิกษุเจ้าถิ่นเที่ยวบิณฑบาตในพระนครเวสาลีถือบิณฑบาตกลับมาแล้ว[๔๑] ทีนั้น ลิงเพศเมียนั้นได้เข้าไปหาภิกษุเจ้าถิ่นนั้น ครั้นภิกษุเจ้าถิ่นฉันบิณฑบาตนั้นส่วนหนึ่งแล้วได้แบ่งให้มันส่วนหนึ่ง เมื่อมันกินอาหารส่วนนั้นแล้วได้แอ่นตะโพกให้ ถึงภิกษุนั้นก็เสพเมถุนธรรมกับมัน
ทันใด ภิกษุเหล่านั้นได้กล่าวกะภิกษุนั้นว่า “อาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว มิใช่หรือ เหตุไร คุณจึงได้เสพเมถุนธรรมกับลิงเพศเมียนี้เล่า”
ภิกษุนั้นค้านว่า “จริงอยู่ ท่านทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติสิกขาบทไว้แล้ว แต่พระบัญญัตินั้นเฉพาะหญิงมนุษย์ ไม่เกี่ยวถึงสัตว์ดิรัจฉานตัวเมีย”
“อาวุโส พระบัญญัตินั้นย่อมเป็นเหมือนกันทั้งนั้น มิใช่หรือ การกระทำของคุณนั่นไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้
- ๑เที่ยวจาริกไปตามเสนาสนะ หมายถึงเดินเพี่อจะดูสถานที่อยู่ของพวกภิกษุ (วิ.อ. ๑/๒๓๘)
ไม่ควรทำ คุณบวชในธรรมวินัยที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้วอย่างนี้ ไฉนจึงไม่สามารถประพฤติพรหมจรรย์ให้บริบูรณ์บริสุทธิ์ได้ตลอดชีวิตเล่า
อาวุโส พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงธรรมไว้โดยอเนกปริยายเพื่อความคลายกำหนัด มิใช่เพื่อมีความกำหนัด เพื่อความพราก มีใช่เพื่อความประกอบ เพื่อความไม่ถือมั่น มิใช่เพื่อความถือมั่น มิใช่หรือ ... พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสสอนถึงการละกาม การกำหนดรู้ความสำคัญในกาม การกำจัดความกระหายในกาม การเพิกถอนความตรึกอันเกี่ยวด้วยกาม การระงับความกลัดกลุ้มเพราะกามไว้แล้วโดยอเนกปริยาย มิใช่หรืออาวุโส บาปกรรมของคุณนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว โดยที่แท้ปาปกรรมของคุณนั่นกลับจะเป็นไปเพื่อความไม่เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสและเพื่อความกลายเป็นอื่นไปของปวงชนบางพวกที่เลื่อมใสแล้ว”
ภิกษุเหล่านั้นตำหนิภิกษุนั้นโดยอเนกปริยายดังนี้แล้ว ได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงประชุมสงฆ์บัญญัติพระอนุบัญญัติ
{๒๒} [๔๒] ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามภิกษุนั้นว่า “ดูก่อนภิกษุ ทราบว่าเธอเสพเมถุนธรรมกับลิงเพศเมีย จริงหรือ”
ภิกษุนั้นทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”
พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษ การกระทำ ของเธอนั่นไม่เหมาะ ไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ
- ๑พระอนุบัญญัติ พระบัญญัติเพิ่มเติม บทแก้ไขเพิ่มเติมที่พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติเสริมหรือผ่อนพระบัญญัติที่วางไว้เดิม เพื่อความเหมาะสมหรือรัดกุมยิ่งขึ้น (นัย วิ.อ. ๑/๒๓๘-๒๓๙)
เธอบวชในธรรมวินัยที่เรากล่าวไว้ดีแล้วอย่างนี้ ไฉนจึงไม่สามารถประพฤติพรหมจรรย์ให้บริบูรณ์บริสุทธิ์ได้ตลอดชีวิตเล่า
ดูก่อนโมฆบุรุษ เราแสดงธรรมไว้โดยอเนกปริยายเพื่อคลายความกำหนัด มิใช่เพื่อมีความกำหนัด เพื่อความพราก มิใช่เพื่อความประกอบ เพื่อความไม่ถือมั่น มิใช่เพื่อความถือมั่น มิใช่หรือ ... เราได้สอนถึงการละกาม การกำหนดรู้ความสำคัญในกาม การกำจัดความกระหายในกาม การเพิกถอนความตรึกอันเกี่ยวด้วยกาม การระงับความกลัดกลุ้มเพราะกามไว้แล้วโดยอเนกปริยาย มิใช่หรือดูก่อนโมฆบุรุษ เธอสอดองค์กำเนิดเข้าไปในปากอสรพิษที่มีพิษร้ายยังดีกว่า แต่สอดองค์กำเนิดเข้าไปในองค์กำเนิดของลิงเพศเมียไม่ดีเลย เธอสอดองค์กำเนิดเข้าไปในปากงูเห่ายังดีกว่า แต่สอดองค์กำเนิดเข้าไปในองค์กำเนิดของลิงเพศเมียไม่ดีเลย
เธอสอดองค์กำเนิดเข้าไปในหลุมถ่านที่ไฟติดลุกโชนโชติช่วงยังดีกว่า แต่สอดองค์กำเนิดเข้าไปในองค์กำเนิดของลิงเพศเมียไม่ดีเลยข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะบุคคลผู้สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปากอสรพิษเป็นต้นนั้นพึงถึงความตายหรือความทุกข์เพียงแค่ตายซึ่งมีการกระทำนั้นเป็นเหตุ แต่หลังจากตายไป เขาไม่ต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ส่วนบุคคลผู้สอดองค์กำเนิดเข้าไปในองค์กำเนิดของลิงเพศเมียนั้น หลังจากตายไป ต้องเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก ซึ่งมีการกระทำนั้นเป็นเหตุดูก่อนโมฆบุรุษ ในข้อที่เธอได้ต้องอสัทธรรมอันเป็นเรื่องของชาวบ้าน เป็นธรรมดาของคนชั้นตํ่า เป็นเรื่องชั่วหยาบ มีน้ำเป็นที่สุด ทำกันในที่ลับตา เฉพาะคนสองคน ปฏิบัติกันเป็นคู่ ๆ นั้น การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสหรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว โดยที่แท้ การกระทำของเธอนั่นเป็นไปเพื่อ
ความไม่เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใสและเพื่อความกลายเป็นอื่นไปของปวงชนบางพวกที่เลื่อมใสแล้ว”
ครั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตำหนิภิกษุนั้นโดยอเนกปริยายดังนี้แล้ว ได้ตรัสโทษแห่งความเป็นคนเลี้ยงยาก ความเป็นคนบำรุงยาก ... “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า
พระอนุบัญญัติ ๑
อนึ่ง ภิกษุใดเสพเมถุนธรรมโดยที่สุดแม้กับสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย เป็นปาราชิก หาสังวาสมิได้
ก็สิกขาบทนี้ย่อมเป็นอันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงบัญญัติแล้วแก่ภิกษุทั้งหลายด้วยประการฉะนี้
จบ เรื่องภิกษุเสพเมถุนกับลิงเพศเมีย
สันถตภาณวาร
เรื่องภิกษุวัชชีบุตร
{๒๓} [๔๓] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีหลายรูป ฉันอาหารพอแก่ความต้องการ จำวัดพอแก่ความต้องการ สรงนํ้าพอแก่ความต้องการ ครั้นแล้วทำในใจไม่แยบคาย ไม่บอกคืนสิกขา ไม่ทำความเป็นผู้ทุรพลให้แจ้ง พากันเสพเมถุนธรรม สมัยต่อมา พวกภิกษุวัชชีบุตร
- ๑ภิกษุวัชชีบุตร ชื่อภิกษุพวกหนึ่งชาวเมืองเวสาลี แคว้นวัชชี อรรถกถากล่าวไว้ว่า มูลเหตุแห่งความไม่ดีไม่งามหรือเสนียดจัญไรที่เกิดขึ้นในพระพุทธศาสนาล้วนอาศัยภิกษุชาววัชชีบุตรเป็นผู้ก่อหรือเกี่ยวข้องเป็นส่วนมาก ดังเช่นพระเทวทัตทำลายสงฆ์ได้ก็เพราะมีพวกภิกษุชาววัชชีบุตรให้การสนับสนุน และเมื่อพุทธปรินิพพานได้ ๑๐๐ ปี พวกภิกษุชาววัชชีบุตรก็แสดงวัตถุ ๑๐ ประการละเมิดพระธรรมวินัย เป็นต้นเหตุแห่งการทำสังคายนาครั้งที่ ๒ (วิ.อ. ๑/๒๔๐)
จบ เรื่องลิงตัวเมีย