มรรคภาณวาร เล่ม ๑

{๓๗} บทว่า หาสังวาสมิได้ ความว่า ที่ชื่อว่า สังวาส ได้แก่ กรรมที่พึงทำร่วมกัน อุทเทสที่พึงสวดร่วมกัน ความเป็นผู้มีสิกขาเสมอกัน นี้ชื่อว่าสังวาส สังวาสนั้นกับภิกษุนั้นไม่มี เพราะเหตุนั้นจึงตรัสว่า ‘หาสังวาสมิได้’

บทภาชนีย์

ว่าด้วยเรื่องมรรค

{๓๘} [๕๖] หญิง ๓ ประเภท คือ หญิงมนุษย์ ๑ หญิงอมนุษย์ ๑ สัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย ๑

อุภโตพยัญชนก ๓ ประเภท คือ มนุษย์อุภโตพยัญชนก ๑ อมนุษย์อุภโตพยัญชนก ๑ สัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก ๑

บัณเฑาะก์ ๓ ประเภท คือ มนุษย์บัณเฑาะก์ ๑ อมนุษย์บัณเฑาะก์ ๑ สัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์ ๑

ชาย ๓ ประเภท คือ ชายมนุษย์ ๑ ชายอมนุษย์ ๑ สัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ ๑

หญิง ๓ ประเภท มีมรรคประเภทละ ๓

๑. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๓ คือ วัจมรรค ปัสสาวมรรค มุขมรรค ของหญิงมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๒. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๓ คือ วัจมรรค ปัสสาวมรรค มุขมรรค ของหญิงอมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๓. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๓ คือ วัจมรรค ปัสสาวมรรค มุขมรรค ของสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย ต้องอาบัติปาราชิก

อุภโตพยัญชนก ๓ ประเภท มีมรรคประเภทละ ๓

๑. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๓ คือ วัจมรรค ปัสสาวมรรค มุขมรรค ของมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๒. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๓ คือ วัจมรรค ปัสสาวมรรค มุขมรรค ของอมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๓. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๓ คือ วัจมรรค ปัสสาวมรรค มุขมรรค ของสัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก

บัณเฑาะก์ ๓ ประเภท มีมรรคประเภทละ ๒

๑. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๒ คือ วัจมรรค มุขมรรค ของมนุษย์บัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก๒. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๒ คือ วัจมรรค มุขมรรค ของอมนุษย์บัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก

๓. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๒ คือ วัจมรรค มุขมรรค ของสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก

ชาย ๓ ประเภท มีมรรคพวกละ ๒

๑. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๒ คือ วัจมรรค มุขมรรค ของมนุษย์ผู้ชาย ต้องอาบัติปาราชิก๒. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๒ คือ วัจมรรค มุขมรรค ของอมนุษย์ผู้ชาย ต้องอาบัติปาราชิก๓. ภิกษุเสพเมถุนธรรมในมรรค ๒ คือ วัจมรรค มุขมรรค ของสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ ต้องอาบัติปาราชิก{๓๙} อาบัติปาราชิก ๓๐

[๕๗] ๑. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของหญิงมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๒. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปัสสาวมรรคของหญิงมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๓. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของหญิงมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๔. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของหญิงอมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๕.เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปัสสาวมรรคของหญิงอมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๖. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของหญิงอมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก

๗. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย ต้องอาบัติปาราชิก๘. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปัสสาวมรรคของสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย ต้องอาบัติปาราชิก๙. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย ต้องอาบัติปาราชิก๑๐. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๑. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปัสสาวมรรคของมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๒. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของมนุษย์อุภโตพยัญชนก

ต้องอาบัติปาราชิก๑๓. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของอมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๔. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปัสสาวมรรคของอมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๕. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของอมนุษย์อุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๖. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของสัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๗. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในปัสสาวมรรคของสัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก๑๘. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของสัตว์ดิรัจฉานอุภโตพยัญชนก ต้องอาบัติปาราชิก

๑๙. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของมนุษย์บัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๐. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของมนุษย์บัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๑. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของมนุษย์บัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๒. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของอมนุษย์บัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๓. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๔. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของสัตว์ดิรัจฉานบัณเฑาะก์

ต้องอาบัติปาราชิก๒๕. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของชายมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๖. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของชายมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๗. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของชายอมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๘. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของชายอมนุษย์ ต้องอาบัติปาราชิก๒๙. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในวัจมรรคของสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ ต้องอาบัติปาราชิก๓๐. เมื่อภิกษุเกิดความคิดที่จะเสพ สอดองค์กำเนิดเข้าไปในมุขมรรคของสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ ต้องอาบัติปาราชิก

บทภาชนีย์

ว่าด้วยเรื่องไม่มีเครื่องลาด

๑. หมวดมนุสสิตถี ๒๗ จตุกกะ

(๑) มนุสสิตถี สุทธิกจตุกกะ (ทับ)

{๔๐} [๕๘] พวกภิกษุผู้เป็นศัตรูกันพาหญิงมนุษย์มาในสำนักภิกษุ แล้วให้เอาวัจมรรคทับองค์กำเนิด ถ้าเธอยินดีการเข้าไป ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิกพวกภิกษุผู้เป็นศัตรูกันพาหญิงมนุษย์มาในสำนักภิกษุ แล้วให้เอาวัจมรรคทับองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป แต่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิกพวกภิกษุผู้เป็นศัตรูกันพาหญิงมนุษย์มาในสำนักภิกษุ แล้วให้เอาวัจมรรคทับองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว แต่ยินดีการหยุดอยู่ ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิกพวกภิกษุผู้เป็นศัตรูกันพาหญิงมนุษย์มาในสำนักภิกษุ แล้วให้เอาวัจมรรคทับองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่ แต่ยินดีการถอนออก ต้องอาบัติปาราชิกพวกภิกษุผู้เป็นศัตรูกันพาหญิงมนุษย์มาในสำนักภิกษุ แล้วให้เอาวัจมรรคทับองค์กำเนิด ถ้าเธอไม่ยินดีการเข้าไป ไม่ยินดีการเข้าไปถึงที่แล้ว ไม่ยินดีการหยุดอยู่ ไม่ยินดีการถอนออก ไม่ต้องอาบัติ