พระพุทธานุญาตน้ำมันเปลว เล่ม ๕

พระพุทธานุญาตน้ำมันเปลว

{๒๗} [๒๖๒] ก็โดยสมัยนั้นแล เหล่าภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยน้ำมันเปลวเป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตนํ้ามันเปลวเป็นเภสัช คือ น้ำมันเปลวหมี นํ้ามันเปลวปลา น้ำมันเปลวปลาฉลาม นํ้ามันเปลวหมู นํ้ามันเปลวลา ที่รับประเคนในกาล เจียวในกาล กรองในกาล เพื่อบริโภคอย่างน้ำมันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุรับประเคนในเวลาวิกาล เจียวในเวลาวิกาล กรองในเวลาวิกาล หากบริโภคนํ้ามันเปลวนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ ๓ ตัวดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุรับประเคนในกาล เจียวในเวลาวิกาล กรองในเวลาวิกาล หากบริโภคนํ้ามันเปลวนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัวดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุรับประเคนในกาล เจียวในกาล กรองในเวลาวิกาล หากบริโภคน้ำมันเปลวนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ ๑ ตัวดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุรับประเคนในกาล เจียวในกาล กรองในกาล หากบริโภคน้ำมันเปลวนั้น ไม่ต้องอาบัติ”

๒. ว่าด้วยรากไม้ที่เป็นเภสัชเป็นต้น

พระพุทธานุญาตรากไม้ที่เป็นเภสัช

{๒๘} [๒๖๓] ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยรากไม้เป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตรากไม้ที่เป็นเภสัช คือ ขมิ้น ขิง ว่านน้ำ ว่านเปราะ อุตพิด ข่า แฝก แห้วหมู ก็หรือมูลเภสัชแม้ชนิดอื่นใด

บรรดามี ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรเคี้ยวในของควรเคี้ยวไม่ได้ ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรบริโภคในของควรบริโภคก็ไม่ได้ รับประเคนมูลเภสัชเหล่านั้นแล้วเก็บไว้ได้จนตลอดชีวิต ต่อมีเหตุจำเป็น ให้บริโภคได้ ไม่มีเหตุจำเป็น เมื่อบริโภค ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตเครื่องบดยา

สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายผู้อาพาธมีความต้องการด้วยรากไม้ที่เป็นเภสัชชนิดละเอียด จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตตัวหินบด ลูกหินบด”

พระพุทธานุญาตน้ำฝาดที่เป็นเภสัช

{๒๙} ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยน้ำฝาดเป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตน้ำฝาดที่เป็นเภสัช คือ น้ำฝาดสะเดา น้ำฝาดมูกมัน น้ำฝาดกระดอมหรือขี้กา น้ำฝาดบรเพ็ดหรือพญามือเหล็ก น้ำฝาดกระถินพิมาน ก็หรือกสาวเภสัชแม้ชนิดอื่นใดบรรดามี ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรเคี้ยวในของควรเคี้ยวไม่ได้ ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรบริโภคในของควรบริโภคก็ไม่ได้ รับประเคนน้ำฝาดเภสัชเหล่านั้นแล้วเก็บไว้ได้จนตลอดชีวิต ต่อมีเหตุจำเป็น ให้บริโภคได้ ไม่มีเหตุจำเป็น เมื่อบริโภค ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตใบไม้เป็นเภสัช

{๓๐} ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยใบไม้เป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตใบไม้ที่เป็นเภสัช คือ ใบสะเดา ใบมูกมัน ใบกระดอมหรือขี้กา ใบกะเพราหรือแมงลัก ใบฝ้าย ก็หรือปัณณเภสัชแม้ชนิดอื่นใดบรรดามี ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรเคี้ยวในของควรเคี้ยวไม่ได้ ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรบริโภคในของควรบริโภคก็ไม่ได้ รับประเคนใบไม้เภสัชเหล่านั้นแล้วเก็บไว้ได้จนตลอดชีวิต ต่อมีเหตุจำเป็น ให้บริโภคได้ ไม่มีเหตุจำเป็น เมื่อบริโภค ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตผลไม้ที่เป็นเภสัช

{๓๑} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายผู้อาพาธมีความต้องการด้วยผลไม้เป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผลไม้ที่เป็นเภสัช คือ ลูกพิลังกาสา ดีปลี พริก สมอไทย สมอพิเภก มะขามป้อม ผลแห่งโกฐ ก็หรือผลเภสัชแม้ชนิดอื่นใดบรรดามี ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรเคี้ยวในของควรเคี้ยวไม่ได้ ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรบริโภคในของควรบริโภคก็ไม่ได้ รับประเคนผลไม้เภสัชเหล่านั้นแล้วเก็บไว้ได้จนตลอดชีวิต ต่อมีเหตุจำเป็น ให้บริโภคได้ ไม่มีเหตุจำเป็น เมื่อบริโภค ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตยางไม้ที่เป็นเภสัช

{๓๒} ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยยางไม้เป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยางไม้ที่เป็นเภสัช คือ ยางที่ไหลออกจากต้นมหาหิงคุ์ ยางที่เขาเคี่ยวจากก้านและใบแห่งต้นมหาหิงคุ์ ยางที่เขาเคี่ยวจากใบแห่งต้นมหาหิงคุ์ หรือเจือของอื่นด้วย ยางที่ไหลออกจากยอดต้นตกะ ยางที่ไหลออกจากใบแห่งต้นตกะ ยางที่เขาเคี่ยวจากใบหรือไหลออกจากก้านแห่งต้นตกะ กำยาน ก็หรือยางไม้เภสัชชนิดอื่นใดบรรดามี ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรเคี้ยวในของควรเคี้ยวไม่ได้ ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรบริโภคในของควรบริโภคก็ไม่ได้ รับประเคนยางไม้เภสัชเหล่านั้นแล้วเก็บไว้ได้จนตลอดชีวิต ต่อมีเหตุจำเป็น ให้บริโภคได้ ไม่มีเหตุจำเป็น เมื่อบริโภค ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตเกลือที่เป็นเภสัช

{๓๓} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายผู้อาพาธมีความต้องการด้วยเกลือเป็นเภสัช จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเกลือที่เป็นเภสัช คือ เกลือสมุทร เกลือดำ เกลือสินเธาว์ เกลือดินโป่ง เกลือหุง ก็หรือโลณเภสัชชนิดอื่นใดบรรดามี ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรเคี้ยวในของควรเคี้ยวไม่ได้ ที่ให้ประโยชน์เป็นของควรบริโภคในของควรบริโภคก็ไม่ได้ รับประเคนเกลือ

เภสัชเหล่านั้นแล้วเก็บไว้ได้จนตลอดชีวิต ต่อมีเหตุจำเป็น ให้บริโภคได้ ไม่มีเหตุจำเป็น เมื่อบริโภค ต้องอาบัติทุกกฏ”

พระพุทธานุญาตเภสัชชนิดผงเป็นต้น

{๓๔} [๒๖๔] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระเวลัฏฐสีสะอุปัชฌาย์ของท่านพระอานนท์อาพาธเป็นโรคฝีดาษ ผ้านุ่งผ้าห่มกรังอยู่ที่ตัวเพราะนํ้าเหลืองของโรคนั้น ภิกษุทั้งหลายเอาน้ำชุบชุบผ้าเหล่านั้นแล้วค่อย ๆ ดึงออกมา พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จพระดำเนินตามเสนาสนะได้ทอดพระเนตรเห็นภิกษุเหล่านั้นกำลังเอานํ้าชุบชุบผ้านั้นแล้วค่อย ๆ ดึงออกมา ครั้นแล้วเสด็จเข้าไปทางภิกษุเหล่านั้น ได้ตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้อาพาธเป็นอะไร” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ท่านรูปนี้อาพาธเป็นโรคฝีดาษ ผ้ากรังอยู่ที่ตัวเพราะนํ้าเหลือง พวกข้าพระองค์เอานํ้าชุบชุบผ้าเหล่านั้นแล้วค่อย ๆ ดึงออกมา พระพุทธเจ้าข้า”ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเภสัชชนิดผง สำหรับภิกษุผู้เป็นฝีก็ดี เป็นพุพองก็ดี เป็นสิวก็ดี เป็นโรคฝีดาษก็สี มีกลิ่นตัวแรงก็ดี

เราอนุญาตโคมัย ดินเหนียว กากน้ำย้อม สำหรับภิกษุผู้ไม่อาพาธ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตครก สาก”

พระพุทธานุญาตเครื่องกรอง

{๓๕} ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยยาผงที่กรองแล้ว จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเครื่องกรองยาผง”

ภิกษุอาพาธมีความต้องการด้วยยาผงที่ละเอียด พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผ้ากรองยา”

พระพุทธานุญาตเนื้อดิบและเลือดสด

{๓๖} ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธเพราะถูกผีเข้า อาจารย์และอุปัชฌาย์ช่วยกันรักษาเธอก็ไม่สามารถแก้ไขให้หายโรคได้ เธอเดินไปที่เขียงแล่หมูแล้วฉันเนื้อดิบ ดื่มกินเลือดสด อาพาธเพราะผีเข้าของเธอนั้นก็หายไปดังปลิดทิ้ง ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเนื้อดิบ เลือดสด ในเพราะอาพาธเกิดแต่ผีเข้า”

พระพุทธานุญาตยาตาเป็นต้น

{๓๗} [๒๖๕] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งอาพาธเป็นโรคตา ภิกษุทั้งหลายจูงเธอไปให้ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จพระดำเนินไปตามเสนาสนะ ได้ทอดพระเนตรเห็นพวกภิกษุเหล่านั้นกำลังจูงภิกษุรูปนั้นไปให้ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง จึงเสด็จเข้าไปทางภิกษุเหล่านั้น แล้วได้ตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุรูปนี้อาพาธเป็นโรคอะไร” ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ท่านรูปนี้อาพาธเป็นโรคตา พวกข้าพระองค์ต้องคอยจูงท่านรูปนี้ไปให้ถ่ายอุจจาระบ้าง ปัสสาวะบ้าง พระพุทธเจ้าข้า”

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตยาตา คือ ยาตาที่ปรุงด้วยเครื่องปรุงหลายอย่าง ยาตาที่ทำด้วยเครื่องปรุงต่าง ๆ ยาตาที่เกิดในกระแสนํ้าเป็นต้น หรดาลกลีบทอง เขม่าไฟ”

พวกภิกษุผู้อาพาธมีความต้องการด้วยเครื่องยาที่จะบดผสมกับยาตา จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตไม้จันทน์ กฤษณา กะลัมพัก ใบเฉียง แห้วหมู”

ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายเก็บยาตาชนิดผงไว้ในโอบ้าง ในขันบ้าง ผงหญ้าบ้าง ฝุ่นบ้างปลิวตกลงไป จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกลักยาตา”

สมัยนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้กลักยาตาชนิดที่ดีเยี่ยม คือ ชนิดที่ทำด้วยทองคำบ้าง ชนิดที่ทำด้วยเงินบ้าง คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่าเหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสห้ามว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้กลักยาตาชนิดที่ดีเยี่ยม รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกลักยาตาที่ทำด้วยกระดูกสัตว์ ทำด้วยงา ทำด้วยเขา ทำด้วยไม้อ้อ ทำด้วยไม้ไผ่ ทำด้วยไม้จริง ทำด้วยยาง ทำด้วยผลไม้ ทำด้วยโลหะ ทำด้วยเปลือกสังข์”

สมัยนั้น กลักยาตายังไม่มีฝาปิด ผงหญ้าบ้าง ฝุ่นบ้างปลิวตกลงไป ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตฝาปิด”

ฝาปิดหล่น พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้ด้ายผูก แล้วพันกับกลักยาตา”

กลักยาตาแตก พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ใช้ด้ายถัก”

สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายป้ายยาตาด้วยนิ้วมือ นัยน์ตาช้ำ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตไม้ป้ายยาตา”

สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้ไม้ป้ายตาชนิดที่ดีเยี่ยม คือ ที่ทำด้วยทองคำบ้าง ชนิดที่ทำด้วยเงินบ้าง คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่าเหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสห้ามว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้ไม้ป้ายยาตาชนิดที่ดีเยี่ยม รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตไม้ป้ายยาตาที่ทำด้วยกระดูกสัตว์ ทำด้วยงา ทำด้วยเขา ทำด้วยไม้อ้อ ทำด้วยไม้ไผ่ ทำด้วยไม้จริง ทำด้วยยาง ทำด้วยผลไม้ ทำด้วยโลหะ ทำด้วยเปลือกสังข์”สมัยต่อมา ไม้ป้ายยาตาตกลงที่พื้นเปื้อน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตภาชนะสำหรับเก็บไม้ป้ายยาตา”

สมัยต่อมา ภิกษุทั้งหลายเก็บรักษากลักยาตาบ้าง ไม้ป้ายยาตาบ้างด้วยมือ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตถุงกลักยาตา”

สายสะพายไม่มี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเชือกผูกเป็นสายสะพาย”

พระพุทธานุญาตน้ำมันเป็นต้น

{๓๘} [๒๖๖] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะปวดศีรษะ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตนํ้ามันทาศีรษะ”

โรคปวดศีรษะไม่หาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้นัตถุ์ยา”

ยานัตถุ์กระจาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตแก่ภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกล้องยานัตถุ์”

สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้กล้องยานัตถุ์ชนิดที่ดีเยี่ยม คือ ชนิดที่ทำด้วยทองคำบ้าง ชนิดที่ทำด้วยเงินบ้าง คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่าเหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสห้ามว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้กล้องยานัตถุ์ชนิดที่ดีเยี่ยม รูปใด ใช้ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกล้องยานัตถุ์ที่ทำด้วยกระดูกสัตว์ ทำด้วยงา ทำด้วยเขา ทำด้วยไม้อ้อ ทำด้วยไม้ไผ่ ทำด้วยไม้จริง ทำด้วยยาง ทำด้วยผลไม้ ทำด้วยโลหะ ทำด้วยเปลือกสังข์”ท่านพระปิลินทวัจฉะหยอดยานัตถุ์ไม่เท่ากัน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกล้องยานัตถุ์ชนิดหลอดคู่”

โรคปวดศีรษะก็ยังไม่หาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้สูดควัน”

ภิกษุทั้งหลายจุดเกลียวผ้าแล้วสูดควันนั้นนั่นแหละ คอแสบร้อน จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกล้องสูดควัน”

สมัยต่อมา พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ใช้กล้องสูดควันชนิดที่ดีเยี่ยม คือ ชนิดที่ทำด้วยทองคำบ้าง ชนิดที่ทำด้วยเงินบ้าง คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่าเหมือนพวกคฤหัสถ์ผู้บริโภคกาม ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสห้ามว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงใช้กล้องสูดควันชนิดที่ดีเยี่ยม รูปใดใช้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกล้องสูดควันที่ทำด้วยกระดูกสัตว์ ทำด้วยงา ทำด้วยเขา ทำด้วยไม้อ้อ ทำด้วยไม้ไผ่ ทำด้วยไม้จริง ทำด้วยยาง ทำด้วยผลไม้ ทำด้วยโลหะ ทำด้วยเปลือกสังข์”

สมัยนั้น กล้องสูดควันยังไม่มีฝาปิด สัตว์เล็ก ๆ เข้าไปได้ ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตฝาปิด”

สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายเก็บรักษากล้องสูดควันด้วยมือ จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตถุงกล้องสูดควัน”

กล้องสูดควันเหล่านั้นอยู่รวมกันจึงกระทบกัน ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตถุงคู่”

สายสะพายไม่มี ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเชือกผูกเป็นสายสะพาย”

พระปิลินทวัจฉเถระอาพาธเป็นโรคลม

{๓๙} [๒๖๗] ก็โดยสมัยนั้นแล ท่านพระปิลินทวัจฉะอาพาธเป็นโรคลม พวกแพทย์ปรึกษาตกลงกันอย่างนี้ว่า ต้องหุงน้ำมันถวาย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตน้ำมันหุง”

ในน้ำมันหุงนั้นแล แพทย์ต้องเจือนํ้าเมาลงไปด้วย ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอนุญาตว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้เจือน้ำเมาลงในน้ำมันหุงได้”