หัวข้อประจำขันธกะ เล่ม ๔

วิหรตํ อญฺญตโร ผาสุวิหาโร อธิคโต. สเจ มยํ อิทานิ ปวาเรสฺสาม, สิยาปิ ภิกฺขู ปวาเรตฺวา จาริกํ ปกฺกเมยฺยุํ, เอวํ มยํ อิมมฺหา ผาสุวิหารา ปริพาหิรา ภวิสฺสาม. สํโฆ ปวารณาสงฺคหํ กโรติ, อิทานิ อุโปสถํ กริสฺสติ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสติ, อาคเม ชุเณฺห โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรสฺสติ. ยสฺสายสฺมโต ขมติ ปวารณาสงฺคหสฺส กรณํ, อิทานิ อุโปสถํ กริสฺสติ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสติ, อาคเม ชุเณฺห โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรสฺสติ, โส ตุณฺหสฺส, ยสฺส นกฺขมติ, โส ภาเสยฺย.

กโต สํเฆน ปวารณาสงฺคโห, อิทานิ อุโปสถํ กริสฺสติ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสติ, อาคเม ชุเณฺห โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ปวาเรสฺสติ. ขมติ สํฆสฺส, ตสฺมา ตุณฺหี, เอวเมตํ ธารยามี”ติ.

เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ กเต ปวารณาสงฺคเห อญฺญตโร ภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย “อิจฺฉามหํ อาวุโส ชนปทจาริกํ ปกฺกมิตุํ, อตฺถิ เม ชนปเท กรณียนฺ”ติ. โส เอวมสฺส วจนีโย “สาธาวุโส ปวาเรตฺวา คจฺฉาหี”ติ. โส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปวารยมาโน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปติ, โส เอวมสฺส วจนีโย “อนิสฺสโร โข เม ตฺวํ อาวุโส ปวารณาย, น ตาวาหํ ปวาเรสฺสามี”ติ. ตสฺส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ปวารยมานสฺส อญฺญตโร ภิกฺขุ ตสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปติ, อุโภ สํเฆน สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคาหิตฺวา ยถาธมฺมํ การาเปตพฺพา. โส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ชนปเท ตํ กรณียํ ตีเรตฺวา ปุนเทว อนฺโต โกมุทิยา จาตุมาสินิยา ตํ อาวาสํ อาคจฺฉติ, เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน อญฺญตโร ภิกฺขุ ตสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปติ, โส เอวมสฺส วจนีโย “อนิสฺสโร โข เม ตฺวํ อาวุโส ปวารณาย, ปวาริโต อหนฺ”ติ. เตหิ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขูหิ ปวาริยมาเน โส ภิกฺขุ อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน ปวารณํ ฐเปติ, อุโภ สํเฆน สมนุยุญฺชิตฺวา สมนุคฺคาหิตฺวา ยถาธมฺมํ การาเปตฺวา สํเฆน ปวาเรตพฺพนฺติ.

ปวารณากฺขนฺธโก จตุตฺโถ.

เรื่องภิกษุหลายรูปเข้าจำพรรษาในแคว้นโกศลมาเฝ้าพระศาสดา

เรื่องเข้าพรรษาไม่ผาสุกดังปศุสัตว์อยู่ร่วมกัน

เรื่องทรงอนุญาตพิธีปวารณาเพื่อว่ากล่าวซึ่งกันและกัน

เรื่องพระฉัพพัคคีย์นั่งราบบนอาสนะปวารณา

เรื่องวันปวารณามี ๒ วัน เรื่องอาการที่ทำปวารณามี ๔ อย่าง

เรื่องภิกษุเป็นไข้มอบปวารณา เรื่องภิกษุถูกพวกญาติจับไว้

เรื่องภิกษุถูกพระราชา พวกโจร พวกนักเลง พวกภิกษุผู้เป็น ข้าศึกจับไว้

เรื่องภิกษุ ๕ รูป ปวารณาเป็นการสงฆ์

เรื่องภิกษุ ๔ รูป ปวารณาเป็นการคณะ

เรื่องภิกษุ ๓ รูป ปวารณาเป็นการคณะ

เรื่องภิกษุ ๒ รูป ปวารณาต่อกัน

เรื่องภิกษุรูปเดียวทำอธิษฐานปวารณา

เรื่องภิกษุต้องอาบัติในวันปวารณา

เรื่องภิกษุไม่แน่ใจในอาบัติ เรื่องภิกษุระลึกอาบัติได้

เรื่องสงฆ์ทั้งหมดต้องสภาคาบัติ

เรื่องสงฆ์ทั้งหมดไม่แน่ใจสภาคาบัติ

เรื่องภิกษุที่อยู่ในอาวาสพวกอื่นมามากกว่า มาเท่ากัน มาน้อยกว่า

เรื่องวันปวารณาของภิกษุที่อยู่ในอาวาสเป็น ๑๔ ค่ำ

เรื่องลักษณะของภิกษุที่อยู่ในอาวาส เรื่องภิกษุ ๒ สังวาสปวารณา

เรื่องไม่ควรไปไหนในวันปวารณา

เรื่องไม่พึงปวารณาในบริษัทที่มีภิกษุณีนั่งอยู่ด้วย เรื่องให้ฉันทะ

เรื่องห้ามปวารณาในวันมิใช่วันปวารณา

เรื่องชาวป่า เรื่องปวารณาเมื่อราตรีจวนสว่าง

เรื่องปวารณาขณะที่ฝนตั้งเค้า เรื่องปวารณาเมื่อมีอันตราย ๑๐ อย่างเรื่องพระฉัพพัคคีย์มีอาบัติติดตัวปวารณา

เรื่องไม่ยอมให้โอกาส เรื่องพระฉัพพัคคีย์งดปวารณา

ของภิกษุผู้บริสุทธิ์ เรื่องปวารณาที่ไม่เป็นอันงด

เรื่องเหตุผลในการงดปวารณา คือ

(๑) งดปวารณาเพราะเหตุไร (๒) งดปวารณาเพราะเรื่องอะไร

(๓) งดปวารณาด้วยได้เห็น ด้วยได้ยิน หรือด้วยนึกสงสัย

เรื่องต้องอาบัติถุลลัจจัยเป็นต้น เรื่องวัตถุและบุคคลปรากฏ

เรื่องการก่อความบาดหมาง เรื่องการสงเคราะห์กันด้วยปวารณา

เรื่องไม่มีใครเป็นใหญ่ในปวารณา

ปวารณาขันธกะ จบ