พระวินัยปิฎก ภิกขุนีวิภังค์ · สัตตรสกัณฑ์
บทสรุป เล่ม ๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๑ ในสัตตรสกัณฑ์มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระวินัยปิฎก ภิกขุนีวิภังค์ สัตตรสกัณฑ์ บทสรุป (ฉบับหลวง เล่ม ๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓ หน้า ๗๘–๗๙
อนาปัตติวาร
{๙๑} [๗๓๒] ภิกษุณียังไม่ถูกสวดสมนุภาสน์ ๑ ภิกษุณียอมสละ ๑ ภิกษุณี ผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล
จบ สังฆาทิเสสสิกขาบทที่ ๑๐
บทสรุป
{๙๒}แม่เจ้าทั้งหลาย ธรรมคือสังฆาทิเสส ๑๗ สิกขาบท ข้าพเจ้ายกขึ้น แสดงแล้วแล ๙ สิกขาบทให้ต้องอาบัติเมื่อแรกทำ ๘ สิกขาบทให้ต้องอาบัติ เมื่อสวดสมนุภาสน์ครบสามจบ ซึ่งภิกษุณีล่วงสิกขาบทใดสิกขาบทหนึ่งแล้ว ภิกษุณีนั้นต้องประพฤติปักขมานัตในสงฆ์สองฝ่ายเมื่อภิกษุณีประพฤติ มานัตแล้ว ภิกษุณีสงฆ์ที่มีคณะ ๒๐ รูปอยู่ในสีมาใด พึงเรียกภิกษุณีนั้นเข้าหมู่ในสีมานั้น หากภิกษุณีสงฆ์มีคณะ ๒๐ รูปหย่อนแม้รูปเดียว พึงเรียก ภิกษุณีนั้นเข้าหมู่ ภิกษุณีนั้นก็ไม่เป็นอันสงฆ์เรียกเข้าหมู่แล้ว และภิกษุณี เหล่านั้นควรถูกตำหนิด้วย นี้เป็นการปฏิบัติชอบในกรรมนั้นข้าพเจ้าขอถามแม่เจ้าทั้งหลายในธรรมคือสังฆาทิเสสเหล่านั้นว่า ‘ท่าน ทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๒ ว่า ‘ท่านทั้งหลาย เป็นผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ’ ข้าพเจ้าขอถามแม้ครั้งที่ ๓ ว่า ‘ท่านทั้งหลายเป็น ผู้บริสุทธิ์แล้วหรือ’ แม่เจ้าทั้งหลายเป็นผู้บริสุทธิ์แล้วในธรรมคือสังฆาทิเสส เหล่านี้ เหตุนั้นจึงนิ่ง ข้าพเจ้าขอทรงความข้อนี้ไว้ด้วยอาการอย่างนี้แล
จบ สังฆาทิเสส ๑๗ สิกขาบท
จบ สังฆาทิเสสกัณฑ์ในภิกขุนีวิภังค์
- ๑สังฆาทิเสส ๑๗ สิกขาบท หมายถึงเติมสิกขาบทในสังฆาทิเสสกัณฑ์ แห่งมหาวิภังค์ (พระบาลี ไตรปิฎก เล่ม ๑) เพิ่มอีก ๗ สิกขาบท คือ สิกขาบทที่ ๕, ๘, ๙, ๑๐, ๑๑, ๑๒, ๑๓ เป็นสิกขาบทที่ ๑๑,๑๒,๑๓,๑๔,๑๕,๑๖,๑๗ ในภิกขุนีวิภังค์ จึงรวมเป็นสังฆาทิเสส ๑๗ สิกขาบท
แม่เจ้าทั้งหลาย อนึ่ง ธรรมคือนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ๓๐ สิกขาบทนี้ แลมาสู่อุทเทส
๑. ปัตตวรรค
สิกขาบทที่ ๑
ว่าด้วยภิกษุณีสะสมบาตร
{๙๓} [๗๓๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีฉัพพัคคีย์พากันสะสมบาตรไว้เป็นอันมากชาวบ้านเดินเที่ยวชม วิหาร เห็นเข้าจึงพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณี ทั้งหลายจึงได้ทำการสะสมบาตรไว้เป็นอันมากเล่า ท่านจักทำการค้าบาตร หรือจักออกร้านค้าเครื่องภาชนะ”
- ๑นิสสัคคิยกัณฑ์ ตอนหรือส่วนว่าด้วยอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์สำหรับภิกษุณีสงฆ์ มี ๓๐ สิกขาบท แบ่งเป็น ๒ ส่วน คือ ส่วนที่เป็นอสาธารณบัญญัติ มี ๑๒ สิกขาบท กับ ส่วนที่เป็นสาธารณ บัญญัติ มี ๑๘ สิกขาบท ในภิกขุนีวิภังค์นี้แสดงไว้เฉพาะนิสสัคคิยปาจิตตีย์ที่เป็นอสาธารณ บัญญัติคือพระบัญญัติว่าด้วยอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ที่ทรงปรารภภิกษุณีสงฆ์ บัญญัติไว้
- เฉพาะภิกษุณีสงฆ์โดยภิกษุสงฆ์ไม่ต้องรักษา จำนวน ๑๒ สิกขาบท
- ๒ประกอบด้วยคำ ๒ คำ คือ คำว่า นิสสัคคิย แปลว่า สิ่งของอันควรสละ หรือทำให้สละสิ่งของ หรือแปลว่า การสละ และคำว่า ปาจิตตีย์ แปลว่า การละเมิดอันยังกุศลให้ตกไป หมายถึง การละเมิดที่ทำกุศลจิตกล่าวคือกุศลธรรมของผู้จงใจต้องอาบัติให้ตกไป ให้เสียไป ให้พลาดไป จากอริยมรรค รวมทั้งสองคำเข้าด้วยกันเป็น นิสสัคคิยปาจิตตีย์ จึงหมายถึงอาบัติปาจิตตีย์ อันทำให้ต้องสละสิ่งของ เป็นอาบัติที่ภิกษุณีต้องหรือล่วงละเมิดเพราะเกี่ยวข้องกับเครื่องอุปโภค บริโภคเช่นบาตรที่ไม่เหมาะสม เป็นลหุกาบัติคืออาบัติเบา และเป็นสเตกิจฉา คือยังพอ
- แก้ไขได้ เมื่อภิกษุณีต้องเข้าแล้วสามารถพ้นได้ด้วยการสละสิ่งของเช่นจีวรเป็นต้น ต่อจาก นั้นจึงแสดงอาบัติต่อหน้าภิกษุณีสงฆ์ คณะ หรือบุคคล (นัย วิ.อ. ๓/๓๔๘๕)
จบ บทสรุป