สิกขาบทที่ ๓ เรื่องภิกษุณีอันเตวาสินีของพระภัททากาปิลานีเถรี เล่ม ๓

คำว่า สองต่อสอง คือ บุรุษหนึ่ง และภิกษุณีหนึ่ง

คำว่า ยืนด้วยกันก็ดี คือ ยืนอยู่ในระยะช่วงแขนของบุรุษ ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์

คำว่า เจรจาด้วยกันก็ดี คือ ยืนเจรจาอยู่ในระยะช่วงแขนของบุรุษ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ยืนด้วยกัน หรือเจรจาด้วยกัน พ้นระยะช่วงแขน ต้องอาบัติทุกกฏ

ยืนด้วยกัน หรือเจรจาด้วยกัน กับยักษ์ผู้ชาย เปรตผู้ชาย บัณเฑาะก์ หรือสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ซึ่งมีร่างกายคล้ายมนุษย์ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๑๙๐} [๘๔๕] ภิกษุณีมีสตรีผู้รู้ความคนใดคนหนึ่งอยู่เป็นเพื่อน ๑ ภิกษุณี ผู้ไม่มุ่งว่าเป็นที่ลับ ยืนด้วยกันหรือเจรจาด้วยกัน ๑ ภิกษุณีผู้ส่งใจไปอื่น ยืนด้วยกันหรือเจรจาด้วยกัน ๑ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็นต้น บัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๒

สิกขาบทที่ ๓

เรื่องภิกษุณียืนหรือเจรจากับบุรุษสองต่อสองในที่โล่งแจ้ง

{๑๙๑} [๘๔๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ชายผู้เป็นญาติของภิกษุณีอันเตวาสินีแห่งพระภัททากาปิลานีเถรีได้ออกจาก หมู่บ้านไปยังพระนครสาวัตถีด้วยกรณียกิจบางอย่าง ครั้งนั้น ภิกษุณีนั้น ทราบแล้วว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงห้ามการยืนด้วยกัน เจรจาด้วยกัน

กับบุรุษสองต่อสอง ในสถานที่กำบัง” จึงยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษผู้นั้นแลสองต่อสองในที่แจ้ง

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองใน สถานที่แจ้งเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณียืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษ สองต่อสองในสถานที่แจ้ง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้างเจรจาด้วยกันบ้างกับบุรุษสองต่อสองใน สถานที่แจ้งเล่า การกระทำของภิกษุณีนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวง ชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๔๗] อนึ่ง ภิกษุณีใดยืนด้วยกันก็ดี เจรจาด้วยกันก็ดี กับษุรุษ สองต่อสอง ในสถานที่แจ้ง เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๑๙๒} [๘๔๘] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า สถานที่แจ้ง ได้แก่ สถานที่ที่มิได้กำบังด้วยฝา บานประตู เสื่อลำแพน ม่าน ต้นไม้ เสา หรือพ้อมข้าว อย่างใดอย่างหนึ่งที่ชื่อว่า บุรุษ ได้แก่ มนุษย์ผู้ชาย มิใช่ยักษ์ผู้ชาย มิใช่เปรตผู้ชาย มิใช่สัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ เป็นบุคคลผู้รู้ความ เป็นผู้สามารถจะยืนด้วยกัน เจรจาด้วยกันได้คำว่า กับ คือ ด้วยกัน

คำว่า สองต่อสอง คือ บุรุษหนึ่ง และภิกษุณีหนึ่ง

คำว่า ยืนด้วยกันก็ดี คือ ยืนอยู่ในระยะช่วงแขนของบุรุษ ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

คำว่า เจรจาด้วยกันก็ดี คือ ยืนเจรจาอยู่ในระยะช่วงแขนของบุรุษ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ยืนด้วยกัน หรือเจรจาด้วยกัน พ้นระยะช่วงแขน ต้องอาบัติทุกกฏ

ยืนด้วยกัน หรือเจรจาด้วยกัน กับยักษ์ผู้ชาย เปรตผู้ชาย บัณเฑาะก์ หรือสัตว์ดิรัจฉานเพศผู้ซึ่งมีร่างกายคล้ายมนุษย์ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๑๙๓} [๘๔๙] ภิกษุณีมีสตรีผู้รู้ความคนใดคนหนึ่งอยู่เป็นเพื่อน ๑ ภิกษุณี ผู้ไม่มุ่งว่าเป็นที่ลับยืนด้วยกันหรือเจรจาด้วยกัน ๑ภิกษุณีผู้ส่งใจไป อื่นยืนด้วยกันหรือเจรจาด้วยกัน ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๓

สิกขาบทที่ ๔

เรื่องภิกษุณียืนหรือเจรจากับบุรุษสองต่อสองที่ถนนเป็นต้น

{๑๙๔} [๘๕๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีถุลลนันทายืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กระซิบใกล้หูกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองในถนนบ้าง ในตรอกตันบ้าง ในทางสามแยกบ้าง ส่ง ภิกษุณีผู้เป็นเพื่อนกลับไปก่อนบ้างบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กระซิบใกล้ หูกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสอง ในถนนบ้าง ในตรอกตันบ้าง ในทางสามแยก บ้าง ส่งภิกษุณีผู้เป็นเพื่อนกลับไปก่อนบ้างเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทายืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กระซิบใกล้หูกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองในถนนบ้าง ในตรอกตันบ้าง ใน ทางสามแยกบ้าง ส่งภิกษุณีผู้เป็นเพื่อนกลับไปก่อนบ้าง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กระซิบใกล้หูกัน บ้าง กับบุรุษสองต่อสอง ในถนนบ้าง ในตรอกตันบ้าง ในทางสามแยกบ้าง ส่งภิกษุณีผู้เป็นเพื่อนกลับไปก่อนบ้างเล่า การกระทำของภิกษุณีถุลลนันทา นั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...