สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องภิกษุณีจัณฑกาลี เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีร้องไห้ทุบตีตนเอง

{๒๑๗} [๘๗๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีจัณฑกาลีทะเลาะกับภิกษุณีทั้งหลายแล้วร้องไห้ทุบตีตนเองบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าจัณฑกาลีจึงได้ร้องไห้ทุบตีตนเองเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีจัณฑกาลีร้องไห้ทุบตีตนเอง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน

ภิกษุณีจัณฑกาลีจึงได้ร้องไห้ทุบตีตนเองเล่า การกระทำของภิกษุณีจัณฑกาลี นั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๘๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดร้องไห้ทุบตีตนเอง เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๑๘} [๘๘๑] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า ตน คือ ตัวของตัวเอง

ร้องไห้ทุบตีตนเอง ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ทุบตี แต่ไม่ร้องไห้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ร้องไห้ แต่ไม่ทุบตี ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๑๙} [๘๘๒] ภิกษุณีถูกความเสื่อมแห่งญาติ ถูกความวอดวายแห่งโภคะ หรือถูกความเบียดเบียนแห่งโรคกระทบกระทั่ง จึงร้องไห้ ไม่ทุบตีตนเอง ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

จบ อันธการวรรคที่ ๒

๓. นัคควรรค สิกขาบทที่ ๑

เรื่องภิกษุณีเปลือยกายอาบน้ำ

{๒๒๐} [๘๘๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีหลายรูปเปลือยกายอาบนํ้าในแม่น้ำอจิรวดีท่าเดียวกันกับพวกหญิง แพศยา พวกหญิงแพศยาได้พูดยั่วเย้าภิกษุณีเหล่านั้นว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย