สิกขาบทที่ ๕ เรื่องภิกษุณีรูปหนึ่ง เล่ม ๓

ทุกทุกกฏ

ยังไม่เลย ๕ วัน ภิกษุณีสำคัญว่าเลย ต้องอาบัติทุกกฏ

ยังไม่เลย ๕ วัน ภิกษุณีสงสัย ต้องอาบัติทุกกฏ

ยังไม่เลย ๕ วัน ภิกษุณีสำคัญว่ายังไม่เลย ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๒๓๔} [๙๐๑] ภิกษุณีนุ่ง ห่ม หรือผึ่งจีวรทั้งห้าผืนในวันที่ห้า ๑ ภิกษุณี อาพาธ ๑ ภิกษุณีให้เลยไป เมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณี ผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๔

สิกขาบทที่ ๕

เรื่องภิกษุณีห่มจีวรสับเปลี่ยนกัน

{๒๓๕} [๙๐๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีรูปหนึ่งไปบิณฑบาตกลับมาแล้ว ผึ่งจีวรที่เปียกชุ่มไว้แล้วเข้าวิหารไป ภิกษุณีรูปหนึ่งได้ห่มจีวรผืนนั้นแล้วเข้าบ้านไปบิณฑบาตภิกษุณีเจ้าของ ออกมาถามภิกษุณีทั้งหลายว่า “แม่เจ้าทั้งหลายเห็นจีวรของดิฉันบ้างไหม” ภิกษุณีทั้งหลายจึงแจ้งเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีนั้น จึงภิกษุณีนั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงห่มจีวรของเราโดยไม่บอกกล่าวเล่า” แล้วแจ้ง เรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลายบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงห่มจีวรของภิกษุณีโดยไม่บอกกล่าวเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีห่มจีวรของภิกษุณีโดยไม่บอกกล่าว จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีจึงได้ห่มจีวรของภิกษุณีโดยไม่บอกกล่าวเล่า การกระทำของภิกษุณี นั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๙๐๓] อนึ่ง ภิกษุณีใดห่มจีวรสับเปลี่ยนกัน เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๓๖} [๙๐๔] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า จีวรสับเปลี่ยน ได้แก่ จีวร ๕ ชนิด ชนิดใดชนิดหนึ่งของ ผู้เป็นอุปสัมบัน

ภิกษุณีนุ่งก็ดี ห่มก็ดี ซึ่งจีวรที่ผู้เป็นอุปสัมบันนั้นมิได้ให้ หรือไม่บอก กล่าวเธอ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๒๓๗} [๙๐๕] อุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ห่มจีวรสับเปลี่ยน ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อุปสัมบัน ภิกษุณีสงสัย ห่มจีวรสับเปลี่ยน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ อุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ห่มจีวรสับเปลี่ยน ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

จตุกกทุกกฏ

ภิกษุณีห่มจีวรสับเปลี่ยนของอนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ห่มจีวรสับเปลี่ยน ต้อง อาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสงสัย ห่มจีวรสับเปลี่ยน ต้องอาบัติทุกกฏ อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ห่มจีวรสับเปลี่ยน ต้อง อาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๓๘} [๙๐๖] เจ้าของนั้นให้ หรือภิกษุณีบอกกล่าวเจ้าของก่อนนุ่งก็ดี ห่มก็ดี ซึ่งจีวรนั้น ๑ ภิกษุณีมีจีวรถูกชิงไป ๑ ภิกษุณีมีจีวรหาย ๑ ภิกษุณี มีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณี เหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๕

สิกขาบทที่ ๖

เรื่องภิกษุณีทำลาภของหมู่คณะให้เป็นอันตราย

{๒๓๙} [๙๐๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตลี ครั้งนั้นแล ตระกูลอุปัฏฐากของภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีถุลลนันทาว่า “แม่เจ้า พวกข้าพเจ้าจักถวายจีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์”ภิกษุณีถุลลนันทาได้ทำการขัดขวางไว้ว่า “พวกท่านยังมีธุระมาก มี การงานที่ยังจะต้องทำมาก”

ต่อมา เรือนแห่งตระกูลนั้นถูกไฟไหม้ พวกเขาจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า“ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทำไทยธรรมของพวกเราให้เป็น อันตรายเล่า พวกเราเลยพลาดจากประโยชน์ทั้งสองคือโภคะและบุญ”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินคนเหล่านั้นเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน แม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็นอันตรายเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็น อันตราย จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็นอันตรายเล่า การ กระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยัง ไม่เลื่อมใส ...