สิกขาบทที่ ๙ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

ที่ชื่อว่า มีภัยเฉพาะหน้า คือ ในหนทางนั้นมีชาวบ้านที่ถูกพวกโจร ฆ่า ปล้น ทุบตีปรากฏอยู่

ที่ชื่อว่า ไม่มีกองเกวียนเป็นเพื่อน คือ เว้นจากกองเกวียน

คำว่า เที่ยวจาริกไป คือ ในหมู่บ้านกำหนดชั่วไก่บินตก ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์ทุก ๆ ระหว่างหมู่บ้าน ในป่าที่ไม่มีหมู่บ้าน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุกๆกึ่งโยชน์

อนาปัตติวาร

{๒๘๘} [๙๖๘] ภิกษุณีไปกับกองเกวียน ๑ ภิกษุณีไปในสถานที่ปลอดภัย ไม่มี ภัยเฉพาะหน้า ๑ ภิกษุณีไปเมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณี ผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีจาริกไปภายในพรรษา

{๒๘๙} [๙๖๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายพากันเที่ยวจาริกไปในภายในพรรษา ชาวบ้าน พากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้เที่ยวจาริก ไปในภายในพรรษาเหยียบย่ำหญ้าเขียวสด เบียดเบียนอินทรีย์ชนิดหนึ่งซึ่ง มีชีวะ ทำสัตว์เล็ก ๆ เป็นจำนวนมากให้ถึงแก่ความตายเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้เที่ยวจาริกไปในภายในพรรษาเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายเที่ยวจาริกไปในภายในพรรษา จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้เที่ยวจาริกไปในภายในพรรษาเล่าการกระทำของ ภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๙๗๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดเที่ยวจาริกไปในภายในพรรษา เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๙๐} [๙๗๑] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า ในภายในพรรษา คือ ไม่อยู่ตลอดไตรมาสต้น หรือไตรมาส หลัง

คำว่า เที่ยวจาริกไป คือ ในหมู่บ้านกำหนดชั่วไก่บินตก ต้องอาบัติ ปาจิตตีย์ทุก ๆ ระหว่างหมู่บ้าน ในป่าที่ไม่มีหมู่บ้าน ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ทุก ๆ กึ่งโยชน์

อนาปัตติวาร

{๒๙๑} [๙๗๒] ภิกษุณีไปด้วยสัตตาหกรณียะ ๑ภิกษุณีถูกใครรบกวน จึงไป ๑ ภิกษุณีไปเมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีจำพรรษาแล้วไม่หลีกจาริกไป

{๒๙๒} [๙๗๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายอยู่ในพระนครราชคฤห์นั้นนั่นแหละตลอดฤดูฝน ตลอดฤดูหนาว ตลอดฤดูร้อน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ทิศทั้งหลายคับแคบมืดมนแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ทิศทั้งหลายจึงไม่ปรากฏแก่ ภิกษุณีเหล่านี้”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ จึงเล่าเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็นเค้า มูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า