สิกขาบทที่ ๕ เรื่องภิกษุณีฉัพพัคคีย์ เล่ม ๓

สิกขาบทวิภังค์

{๔๕๘} [๑๑๙๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า เครื่องประดับสำหรับสตรี ได้แก่ เครื่องประดับศีรษะ เครื่อง ประดับคอ เครื่องประดับมือ เครื่องประดับเท้า เครื่องประดับสะเอวคำว่า ใช้ คือ ใช้แม้ครั้งเดียว ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๕๙} [๑๑๙๗] ภิกษุณีใช้เมื่อมีเหตุอาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณี ผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๔

สิกขาบทที่ ๕

เรื่องภิกษุณีสนานกายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทินผิว

{๔๖๐} [๑๑๙๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์สนานกายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทินผิว ชาวบ้าน จึงพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้สนาน กายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทินผิวกันเหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้ บริโภคกามเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนา อยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า

“ไฉนพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้สนานกายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทิน ผิวกันเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์สนานกายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทิน ผิวกัน จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้สนานกายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทิน ผิวกันเล่าการกระทำของภิกษุณีฉัพพัคคีย์เหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความ เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๙๙] อนึ่ง ภิกษุณีใดสนานกายด้วยเครื่องหอมและเครื่องประทิน ผิว เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๖๑} [๑๒๐๐] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า เครื่องหอม ได้แก่ ของหอมชนิดใดชนิดหนึ่ง

ที่ชื่อว่า เครื่องประทินผิว ได้แก่ เครื่องย้อมผิวชนิดใดชนิดหนึ่ง

คำว่า สนานกาย คือ อาบนํ้า เป็นทุกกฎในเพราะประโยคที่อาบ อาบเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๔๖๒} [๑๒๐๑] ภิกษุณีสนานกายเมื่อมีเหตุอาพาธ ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๕

สิกขาบทที่ ๖

เรื่องภิกษุณีสนานกายด้วยแป้งรํ่า

{๔๖๓} [๑๒๐๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์สนานกายด้วยแป้งร่ำชาวบ้านจึงพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้สนานกายด้วยแป้งร่ำกัน เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้สนานกายด้วยแป้งร่ำกันเล่า ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์สนานกายด้วยแป้งร่ำกัน จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”