พระอุบาลีวิสัชนาพระวินัย เล่ม ๗

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อรหา สมาโน สนฺนิปาตํ อคมาสิ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป สํฆํ ญาเปสิ-

“สุณาตุ เม อาวุโส สํโฆ, ยทิ สํฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อุปาลึ วินยํ ปุจฺเฉยฺยนฺ”ติ.

อายสฺมา อุปาลิ สํฆํ ญาเปสิ-

“สุณาตุ เม ภนฺเต สํโฆ, ยทิ สํฆสฺส ปตฺตกลฺลํ, อหํ อายสฺมตา มหากสฺสเปน วินยํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชยฺยนฺ”ติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ เอตทโวจ “ปฐมํ อาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺ”ติ ? เวสาลิยํ ภนฺเตติ. กํ อารพฺภาติ ? สุทินฺนํ กลนฺทปุตฺตํ อารพฺภาติ. กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ? เมถุนธมฺเมติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ ปฐมสฺส ปาราชิกสฺส วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ, นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนุปฺปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ. ทุติยมฺปนาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ? ราชคเห

ภนฺเตติ. กํ อารพฺภาติ ? ธนิยํ กุมฺภการปุตฺตํ อารพฺภาติ. กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ? อทินฺนาทาเนติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ ทุติยสฺส ปาราชิกสฺส วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ, นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนุปฺปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ. ตติยมฺปนาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ? เวสาลิยํ ภนฺเตติ. กํ อารพฺภาติ ? สมฺพหุเล ภิกฺขู อารพฺภาติ. กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ? มนุสฺสวิคฺคเหติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ ตติยสฺส ปาราชิกสฺส วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ, นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนุปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ. จตุตฺถมฺปนาวุโส อุปาลิ ปาราชิกํ กตฺถ ปญฺญตฺตนฺติ ? เวสาลิยา ภนฺเตติ. กํ อารพฺภาติ ? วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู อารพฺภาติ. กิสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ ? อุตฺตริมนุสฺสธมฺเมติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อายสฺมนฺตํ อุปาลึ จตุตฺถสฺส ปาราชิกสฺส วตฺถุมฺปิ ปุจฺฉิ. นิทานมฺปิ ปุจฺฉิ, ปุคฺคลมฺปิ ปุจฺฉิ, ปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนุปญฺญตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ, อนาปตฺติมฺปิ ปุจฺฉิ. เอเตเนว อุปาเยน อุภโตวินเย(๑) ปุจฺฉิ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ อายสฺมา อุปาลิ วิสฺสชฺเชสิ.

ครั้นท่านพระอานนท์เป็นพระอรหันต์ได้ไปสู่ที่ประชุม ลำดับนั้น ท่าน พระมหากัสสปะประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจาว่า

“ท่านทั้งหลาย ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ถ้าสงฆ์พร้อมกันแล้ว ข้าพเจ้าจะสอบ ถามพระวินัยกับท่านพระอุบาลี”

ท่านพระอุบาลีจึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจาว่า

“ท่านผู้เจริญ ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ถ้าสงฆ์พร้อมแล้ว ข้าพเจ้าอันท่านพระมหา กัสสปะถามพระวินัย จะได้ตอบต่อไป”

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๑

ลำดับนั้น ท่านพระมหากัสสปะได้ถามท่านท่านพระอุบาลีว่า “ท่านอุบาลี พระ ผู้มีพระภาคทรงบัญญัติ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๑ ณ ที่ไหน”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ณ กรุงเวสาลี ขอรับ”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “ทรงปรารภใคร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ทรงปรารภพระสุทินกลันทบุตร”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “เพราะเรื่องอะไร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “เพราะเสพเมถุนธรรม”

จากนั้น ท่านพระมหากัสสปะได้ถามถึงวัตถุบ้าง ถามถึงนิทานบ้าง ถามถึง บุคคลบ้าง ถามถึงพระบัญญัติบ้าง ถามถึงพระอนุบัญญัติบ้าง ถามถึงอาบัติบ้าง ถามถึงอนาบัติบ้างแห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๑

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๒

ท่านพระมหากัสสปะถามต่อไปว่า “ท่านอุบาลี พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๒ ณ ที่ไหน”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ณ กรุงราชคฤห์ ขอรับ”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “ทรงปรารภใคร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ทรงปรารภพระธนิยกุมภการบุตร”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “เพราะเรื่องอะไร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “เพราะเรื่องการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้”

จากนั้น ท่านพระมหากัสสปะได้ถามถึงวัตถุบ้าง ถามถึงนิทานบ้าง ถามถึง บุคคลบ้าง ถามถึงพระบัญญัติบ้าง ถามถึงพระอนุบัญญัติบ้าง ถามถึงอาบัติบ้าง ถามถึงอนาบัติบ้างแห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๒

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๓

ท่านพระมหากัสสปะถามต่อไปว่า “ท่านอุบาลี พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๓ ณ ที่ไหน”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ณ กรุงเวสาลี ขอรับ”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “ทรงปรารภใคร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ทรงปรารภภิกษุหลายรูป”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “เพราะเรื่องอะไร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “เพราะพรากกายมนุษย์”

จากนั้น ท่านพระมหากัสสปะได้ถามถึงวัตถุบ้าง ถามถึงนิทานบ้าง ถามถึง บุคคลบ้าง ถามถึงพระบัญญัติบ้าง ถามถึงพระอนุบัญญัติบ้าง ถามถึงอาบัติบ้าง ถามถึงอนาบัติบ้างแห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๓

ปาราชิกสิกขาบทที่ ๔

ท่านพระมหากัสสปะถามต่อไปว่า “ท่านอุบาลี พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติ ปาราชิกสิกขาบทที่ ๔ ไว้ ณ ที่ไหน”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ณ กรุงเวสาลี ขอรับ”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “ทรงปรารภใคร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “ทรงปรารภภิกษุชาวฝั่งแม่น้ำวัคคุมุทาทั้งหลาย”

ท่านพระมหากัสสปะถามว่า “เพราะเรื่องอะไร”

ท่านพระอุบาลีตอบว่า “เพราะกล่าวอวดอุตตริมนุสสธรรม”

จากนั้น ท่านพระมหากัสสปะได้ถามถึงวัตถุบ้าง ถามถึงนิทานบ้าง ถามถึง บุคคลบ้าง ถามถึงพระบัญญัติบ้าง ถามถึงพระอนุบัญญัติบ้าง ถามถึงอาบัติบ้าง อนาบัติบ้างแห่งปาราชิกสิกขาบทที่ ๔ท่านพระมหากัสสปะถามพระวินัยของสงฆ์ทั้ง ๒ ฝ่าย โดยอุบายนี้เหมือนกัน

ท่านพระมหากัสสปะเป็นผู้ถาม ท่านพระอุบาลีเป็นผู้ตอบ