เหตุทุกกุสลัตติกนเหตุทุกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมานุโลมปัจจนียะ ทุกติกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. เหตุทุกะ ๑. กุสลติกะ

๑. กุสลปทะ ๑-๗. ปฏิจจาทิวาร

{๒๒๑} [๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร(รูปมีจิตเป็นสมุฏฐานอย่างเดียว อารัมมณปัจจัยไม่มี)

{๒๒๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๓ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(สหชาตวารก็ดี ... นิสสยวารก็ดี ก็เหมือนปฏิจจวาร)

{๒๒๓} [๒] สภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย (๑){๒๒๔} สภาวธรรมซึ่งเป็นเหตุที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ใช่เหตุซึ่งไม่ใช่กุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่ใช่เหตุ ซึ่งไม่ใช่กุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นกุศล และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ){๒๒๕} [๓] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๙ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(แม้ปัญหาวารพึงให้พิสดาร)

๒. อกุสลปทะ ๑-๗. ปฏิจจาทิวาร

{๒๒๖} [๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลที่ไม่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศล และที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ){๒๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๓ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(สหชาตวารก็ดี ... นิสสยวารก็ดี เหมือนปฏิจจวาร)

{๒๒๘} [๕] สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย (๑)

{๒๒๙} สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นอกุศลและที่ไม่ใช่เหตุซึ่งเป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งไม่เป็นอกุศล โดยอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ){๒๓๐} [๖] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๑ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

๓. อัพยากตปทะ ๓. ปัจจยวาร

{๒๓๑} [๗] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุซึ่งเป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร{๒๓๒} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอธิปติปัจจัย ” ๓ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(นิสสยวารก็ดี ... ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร)

๑.เหตุทุกะ ๒. เวทนาติกะ

{๒๓๓} [๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ){๒๓๔} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๓ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๓ ”

(สหชาตวารก็ดี ... ปัญหาวารก็ดี พึงให้พิสดาร)

{๒๓๕} [๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยทุกขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ){๒๓๖} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

(พึงให้พิสดารในทุก ๆ ปัจจัย)

{๒๓๗} [๑๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งสัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ){๒๓๘} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

(พึงให้พิสดารในทุก ๆ ปัจจัย)

๑. เหตุทุกะ ๓. วิปากติกะ

{๒๓๙} [๑๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นวิบาก อาศัยสภาวธรรมที่เป็นเหตุ ซึ่งเป็นวิบาก เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร