ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอาเสวนปัจจัย " ๕ "

ในนกัมมปัจจัย " ๓ "

ในนวิปากปัจจัย " ๕ "

ในนฌานปัจจัย " ๕ "

ในนมัคคปัจจัย " ๕ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดีพึงทำอย่างนี้)

๕๗. เจตสิกทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๙๙} [๑๑๙] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย เหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดย เหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่จิตและ จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่ เป็นเจตสิกโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งเป็นเจตสิกเป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย จิตและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๑๐๐} [๑๒๐] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิก โดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นเจตสิก ขันธ์ที่เป็นเจตสิก จึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นเจตสิก จิตจึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นเจตสิก ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและ จิตจึงเกิดขึ้น (๓)

![๑๒๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค ... พิจารณา ผล พิจารณานิพพาน ... นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ไม่ เป็นเจตสิกโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะ ปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้นจิตจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียง ด้วยทิพยโสตธาตุ รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยสภาวธรรม ที่ไม่เป็นเจตสิกและจิตด้วยเจโตปริยญาณ อากาสานัญจายตนะ ... อากิญจัญญายตนะ ... รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ

... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดย อารัมมณปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค ... พิจารณานิพพาน (เหมือนกับบาลีที่กล่าวไว้แล้วในตอนต้น) เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ ที่ไม่เป็นเจตสิกโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูป ด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อม ด้วยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกและจิตด้วย เจโตปริยญาณ อากาสานัญจายตนะ

... อากิญจัญญายตนะเป็นปัจจัยแก่เนวสัญญานาสัญญายตนะ ... รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัย แก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยกายวิญญาณ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ ไม่เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค ... พิจารณานิพพาน (เหมือนกับบาลีที่กล่าวไว้แล้วในตอนต้น) เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นเจตสิกโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดี เพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น จิตและสัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ... รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุ วิญญาณและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอารัมมณปัจจัย ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ... ขันธ์ที่ไม่เป็น เจตสิกเป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๓)![๑๒๒] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นเจตสิก และจิต ขันธ์ที่เป็นเจตสิกจึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ ที่เป็นเจตสิกและจิต จิตจึงเกิดขึ้น (พึงถามถึงมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่ เป็นเจตสิกและจิต ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิตจึงเกิดขึ้น (๓)

อธิปติปัจจัย

{๑๐๑} [๑๒๓] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิก โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติ ปัจจัยที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่เป็นเจตสิกให้เป็น

อารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่เป็นเจตสิกจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่อธิปติธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยอธิปติปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่เป็นเจตสิกให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น จิตจึงเกิดขึ้น ที่ เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่จิต และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) ที่เป็นอารัมมณาธิ ปติปัจจัย ได้แก่เพราะทำขันธ์ที่เป็นเจตสิกให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิตจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิป ติธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายจิตและจิตตสมุฏฐาน

รูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)![๑๒๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติ ปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค ... พิจารณานิพพาน ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น นิพพานเป็น ปัจจัย แก่โคตรภู โวทาน มรรค ผล โดยอธิปติปัจจัย เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นเจตสิกทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นยินดีเพลิดเพลิน เพราะ ทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น จิตจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรค ... พิจารณานิพพานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... (เหมือนกับบาลีที่ กล่าวไว้แล้วในตอนต้น) เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ไม่เป็นเจตสิก ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดี

เพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ ไม่เป็นเจตสิกโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ พระอริยะทั้งหลาย ออกจากมรรค ... พิจารณานิพพานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... (เหมือนกับบาลีที่กล่าวไว้แล้วในตอนต้น) เห็นแจ้งขันธ์ที่ไม่เป็นเจตสิกทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดี เพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิตจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเจตสิกโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย มี ๓ วาร (เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัยอย่างเดียว)

อนันตราทิปัจจัย

{๑๐๒} [๑๒๕] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นเจตสิกที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น เจตสิกที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท) ขันธ์ที่เป็น เจตสิกที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่จิตที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (พึง ถามถึงมูลบท) ขันธ์ที่เป็นเจตสิกที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น เจตสิกที่เกิดหลัง ๆ และจิตโดยอนันตรปัจจัย (๓)

![๑๒๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น

เจตสิกโดยอนันตรปัจจัย คือ จิตที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่จิตที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภู ... ผลสมาบัติโดยอนันตร ปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อนันตรปัจจัย (๓ วารพึงทำอย่างนี้ เหมือนกับบาลีที่กล่าวไว้แล้วในตอน ต้นพึงทำให้ครบ ไม่มีข้อที่แตกต่างกัน)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเจตสิกโดยอนันตรปัจจัย มี ๓ วาร (ไม่มีทั้งอาวัชชนะ ทั้งวุฏฐานะ) เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย มี ๙ วารเป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย มี ๙ วาร (เหมือนกับปัจจยวาร)

อุปนิสสยปัจจัย

{๑๐๓} [๑๒๗] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสย ปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็น เจตสิกเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิกโดยอุปนิสสยปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท อุปนิสสยปัจจัยมี ๓วาร) ขันธ์ที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่จิตโดยอุปนิสสย ปัจจัย (พึงถามถึงมูลบท อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร) ขันธ์ที่เป็นเจตสิก เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิตโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)![๑๒๘] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันต รูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคล อาศัยอุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ ... จิตแล้วให้ทาน ... ทำลายสงฆ์ อุตุ

โภชนะ ... เสนาสนะ ... จิตเป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติ โดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสย ปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาสัย อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ ... จิตแล้วให้ทาน ... (มี ๓ วาร เหมือน กับบาลีที่กล่าวไว้แล้วในตอนต้น ไม่มีข้อที่แตกต่างกัน)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเจตสิกโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร

ปุเรชาตปัจจัย

{๑๐๔} [๑๒๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุ ปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภ ความยินดีเพลิดเพลินนั้นจิตจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วย ทิพยโสตธาตุ รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะเป็น ปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็น ปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่จิตโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาต ปัจจัยที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัย

วัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยจักขุ วิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยกายวิญญาณ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วย จักขุวิญญาณ ... กายายตนะ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิก โดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รูปายตนะเป็นปัจจัยแก่ จักขุวิญญาณและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ... โผฏฐัพพายตนะ ... ที่เป็น วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ... กายายตนะ ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)

ปัจฉาชาตปัจจัยและอาเสวนปัจจัย

{๑๐๕} [๑๓๐] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดย ปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ)

{๑๐๖} สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อาเสวนปัจจัย (ย่อ)

กัมมปัจจัย

{๑๐๗} [๑๓๑] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิก โดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตต ขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดย กัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็น สหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่จิตและจิตตสมุฏฐาน รูปโดยกัมมปัจจัย

ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ จิตและกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่ เป็นเจตสิกโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก กัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายจิตและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ์ทั้งหลายจิตและกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๓)

วิปากาทิปัจจัย

{๑๐๘} [๑๓๒] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิก โดยวิปากปัจจัย มี ๙ วารเป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย มี ๙ วาร เป็น

ปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย มี ๙ วารเป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย มี ๓ วารเป็น ปัจจัยโดยมัคคปัจจัย มี ๓ วารเป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาร

วิปปยุตตปัจจัย

{๑๐๙} [๑๓๓] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิก โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาต วิปปยุตตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดย วิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาต วิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จิตเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ จิตเป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลายโดยวิปปยุตตปัจจัย จิตเป็นปัจจัยแก่ หทัยวัตถุโดยวิปปยุตตปัจจัย หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่จิตโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ โดยวิปปยุตตปัจจัย ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่จิตโดยวิปปยุตตปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จิตเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยวิปปยุตตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิก โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาต วิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิกโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปุเรชาต วิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณ ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยกายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ที่เป็นเจตสิกโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมทีไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและ ที่ไม่เป็นเจตสิกโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ในปฏิสนธิ ขณะหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิตโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็น ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณและ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย ... กายายตนะเป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณและสัมปยุตต ขันธ์ทั้งหลาย ... หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยวิปปยุตตปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเจตสิกโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ)

อัตถิปัจจัย

{๑๑๐} [๑๓๔] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อัตถิปัจจัย มี ๑ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๑)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดย อัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๒)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่ เป็นเจตสิกโดยอัตถิปัจจัย มี ๑ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๓)

[๑๓๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็น

สหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ จิตเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิกโดยอัตถิปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ จิต ... ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็น เจตสิกโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... (เหมือนกับปุเรชาตปัจจัย ไม่มี ข้อแตกต่างกัน) (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ ไม่เป็นเจตสิกโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาต อัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ จิตเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ จิต ... ในปฏิสนธิขณะหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิตโดยอัตถิเป็นปัจจัย ที่เป็นปุเรชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความ เป็นสภาวะไม่เที่ยง ... (เหมือนกับปุเรชาตปัจจัย ไม่มีข้อแตกต่างกัน) (๓)![๑๓๖] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดยอัตถิปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยจักขุ วิญญาณและจักขายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ ... ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยกาย วิญญาณ ... ขันธ์ ๑ ที่เป็นเจตสิกหทัยวัตถุและจิตเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ โดย อัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเจตสิก และจิตเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ โดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ... (ในปฏิสนธิขณะ พึงทำให้เป็น ๒ วาร) (๑)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ ไม่เป็นเจตสิกโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาต อัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่ เป็นสหชาตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณและจักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายวิญญาณ ... ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและจิต

เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัยขันธ์ที่เป็นเจตสิกจิตและมหาภูตรูป ทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นเจตสิกและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่จิตโดยอัตถิปัจจัย (ในปฏิสนธิขณะพึงทำให้เป็น ๓ วาร) ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ที่เป็นเจตสิกและจิตเป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิดก่อนโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นเจตสิกจิตและกพฬิงการาหารเป็น ปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เป็นเจตสิกจิตและรูปชีวิตินทรีย์เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูปทั้งหลาย

โดยอัตถิปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สหรคต ด้วยจักขุวิญญาณและจักขายตนะเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ และจักขุวิญญาณ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยกายวิญญาณและกายายตนะเป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ และกายวิญญาณโดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นสหชาต อัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เป็นเจตสิกและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์๒ และ จิตโดยอัตถิปัจจัย ขันธ์ ๒ ... (ในปฏิสนธิขณะพึงทำให้เป็น ๒ วาร) (๓)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๑๑๑} [๑๓๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๓ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๓ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในกัมมปัจจัย " ๓ "

ในวิปากปัจจัย " ๙ "

ในอาหารปัจจัย " ๙ "

ในอินทริยปัจจัย " ๙ "

ในฌานปัจจัย " ๓ "

ในมัคคปัจจัย " ๓ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในอัตถิปัจจัย " ๙ "

ในนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในวิคตปัจจัย " ๙ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

จบ อนุโลม

๒. ปัจจนียุทธาร

{๑๑๒} [๑๓๘] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิก โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสย ปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกโดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่ เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๓)

[๑๓๙] สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็น เจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ ไม่เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัย โดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)

[๑๔๐] สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ เป็นเจตสิกและที่ไม่เป็นเจตสิกโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๑๑๓} [๑๔๑] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในนอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๑๑๔} [๑๔๒] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๓ "

ในนอนันตรปัจจัย " " ๓ "

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๓ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๑ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๓ "

(ในทุก ๆ ปัจจัย มีปัจจัยละ ๓ วาร)

ในนมัคคปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๑ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๑ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๓ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๓ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๑๑๕} [๑๔๓] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๙ "

(พึงประกอบอนุโลมมาติกา)

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

จบ เจตสิกทุกะ

๕๘. จิตตสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๑๖} [๑๔๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตและที่วิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ใน ปฏิสนธิขณะ ... (๓)![๑๔๕] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากจิต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัย มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูป ที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยสภาวธรรมที่วิปปยุตจากจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยจิตอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยจิตและที่วิปปยุตจากจิตอาศัยสภาวธรรมที่ วิปปยุตจากจิตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่สัมปยุต ด้วยจิตอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... กฏัตตารูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๓)