ปัจจยวาร เล่ม ๔๓

๙๔. รูปาวจรทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๗๕๙} [๒๓๗] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรเกิด ขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่ เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (พึงเพิ่มข้อความ เข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นภายใน) ขันธ์ที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้นสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นรูปาวจรอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ในปฏิสนธิ ขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นรูปาวจรอาศัยหทัยวัตถุ เกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

[๒๓๘] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและ ที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ เป็นรูปาวจรและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและที่ไม่เป็น รูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็น รูปาวจรและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็น รูปาวจรและที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัย ขันธ์ที่เป็นรูปาวจรและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (๓) (ย่อ)

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒.สังขยาวาร

{๗๖๐} [๒๓๙] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๙ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๖ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๔ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๔ "

ในกัมมปัจจัย " ๙ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๗๖๑} [๒๔๐] ภาวธรรม <*> ที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจร เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ขันธ์ที่ไม่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น โมหะที่สห รคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาอุทธัจจะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น (๑) (ย่อ)

นอธิปติปัจจัย

{๗๖๒} [๒๔๑] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรเกิด ขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น วิบากขันธ์ที่เป็นรูปาวจรอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่ไม่ เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ วิบากขันธ์ที่เป็นรูปาวจร อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้นใน ปฏิสนธิขณะ ... (๓)

[๒๔๒] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและ ที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นรูปาวจร อาศัยขันธ์ที่เป็นรูปาวจรและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็น รูปาวจรซึ่งเป็นวิบากและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและที่ไม่ เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิบาก ขันธ์ที่เป็นรูปาวจรและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจรและที่ไม่เป็นรูปาวจรอาศัยสภาวธรรมที่เป็น รูปาวจรและที่ไม่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้นเพราะนอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรซึ่งเป็นวิบากและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยวิบากขันธ์ที่เป็นรูปาวจรและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (๓) (ย่อ)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๗๖๓} [๒๔๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๓ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๓ " ...

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๓ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๙ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๙ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

(ในอรูปล้วนๆ และในอรูปที่เจือปนกันพึงกำหนดด้วยบทว่า วิบาก)

ในนกัมมปัจจัย มี ๔ วาร

ในนวิปากปัจจัย " ๙ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๑ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๑ "

ในนนัตถิปัจจัย " ๓ "

ในนวิคตปัจจัย " ๓ "

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี นิสสยวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๙๔. รูปาวจรทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิปัจจัย

เหตุปัจจัย

{๗๖๔} [๒๔๔] สภาวธรรมที่เป็นรูปาวจร เจือปนกับสภาวธรรมที่เป็นรูปาวจร เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่เป็นรูปาวจรเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจรเจือปนกับสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจร เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ เจือปนกับขันธ์ ๑ ที่ไม่เป็นรูปาวจร เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)